Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1109

17/07/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Stokvel

Where to from here?

Author: Tara Roos
Publisher: Jonathan Ball Publishers
ISBN: 9781776195602

A must-read from one of the leading thinkers of the next generation. Tara Roos cuts through the political noise with this analysis of South African politics that argues that we have entered the age of uncertainty as populism is on the rise. She delves into the structural weaknesses, strategic miscalculations and political-party identity crises that have ushered South Africa into a new and unstable coalition era. Parties are categorised into three groups: Winners, Losers and Survivors as Roos lays out what they are getting right, where they are failing and why some have found growth while others have collapsed. In a democracy still grappling with the promises of 1994, Where to from here? is an account of how politicians have failed the people and how the electorate, in turn, must now demand better.

Menings

Nuwe navorser Collins Akiy Wung oor stokvels en sosialekapitaalnetwerke onder Afrika-immigrant-entrepreneurs

Collins Akiy Wung
Akademies en skole

"Hierdie studie bevestig dat finansiële hulpbronne en sosiale kapitaal nou verweef is in die ontwikkeling van ondernemingsveerkragtigheid van Afrika-immigrante-entrepreneurs." LitNet Akademies se nuwe reeks met Mercia Coetzee as projekleier stel nuwe navorsers en hul interessante navorsing aan LitNet-lesers bekend. ’n Lys met Afrikaanse vakterme word by elke bydrae verskaf.

Suid-Afrika is nie ernstig oor plaaslike regering nie, sê dié ontleder

Heindrich Wyngaard
Menings

"Oor konsultante is hy uiteindelik van mening dat dit goed of sleg kan wees. Dit is goed wanneer vaardigheidsoordrag geskied; dit is sleg wanneer afhanklikheid geskep word."

South Africa’s learners need time: How the planned curriculum hinders critical thinking

Greg Kyle
Opinion

"Critical thinking is a muscle, not a genetic trait. Its best gymnasium is time; its worst is speed. But given the busy weeks of a school term, and the persistence of continuous assessment – embedded into the CAPS system – it is difficult to believe these two principles swim in the same pool."

 

Teach you a lesson leer vir opvoeders ’n les

Faeed Amardien
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Hoe behoort leerders se regte met onderwysers se regte gebalanseer te word?" Faeed Amardien is ’n opvoeder en besin tydens die skoolvakansie oor hierdie TV-reeks.

Killer heat: The climate paradox

David Willers
Opinion

"One might have thought the European success in having scrubbed their atmosphere over the past 50 years would be a cause for celebration. Instead, thousands of people are, or will soon be, dying prematurely as a result, unless cooler weather returns soon."

Bafana Bafana en die 2026-Wêreldsokkerbekertoernooi

Heindrich Wyngaard
Menings

"Sportprestasies versterk wel die gevoel van samehorigheid in ’n land wat vertroud is met verdeeldheid – en ons durf dit nie geringskat nie."

Sosiale isolasie en eensaamheid

Handré Brand
Menings

"Eensaamheid en sosiale isolasie is aanverwante, maar terselfdertyd ook afsonderlike konstrukte. Eensaamheid is die subjektiewe ervaring van ’n gebrek aan betekenisvolle persoonlike verhoudings, terwyl sosiale isolasie verwys na die fisiese afwesigheid van sosiale kontak(te). Dus kan ’n persoon geïsoleer wees, maar nie noodwendig eensaam voel nie, of eensaam voel selfs met gereelde sosiale kontak."

Oekraïne se bloed in ons brood

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Geen kant was hul hand in onskuld nie. Rusland het imperiale nostalgie en magsuitbreiding nagestreef. Die Weste het die konflik gebruik om sy eie militêre en finansiële posisie te versterk. Dít is nie die oes waarvoor ons saai nie."

Uitnodiging: FilosofieKafee – Van ekonomistifikasie na die ekonomie van kosbaarheid

LitNet
Menings

Alle belangstellendes word uitgenooi na die volgende FilosofieKafee-gesprek op Vrydag 24 Julie in Wellington. Hercules Boshoff is die spreker.

Uit die argief

Will deporting illegal foreigners benefit the economy? | Wie wen as buitelandse werkers weggaan?

Johan Fourie
Opinion (26 Junie 2026)

"We have little solid proof that foreign workers are the reason South Africans cannot find jobs, or that removing them would open those jobs to anyone else. What economics can speak to with more assurance is the other side of the ledger: the measurable consequences of acting on the anger." | "Ons het egter min bewyse dat buitelandse werkers wel die rede is waarom Suid-Afrikaners nie werk kry nie, of dat hul verwydering daardie poste vir iemand anders sal oopmaak. Wat ons wel beter kan meet, is wat gebeur wanneer daardie woede in beleid omgesit word."

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 8 tot 14 Julie 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 8 tot 14 Julie 2026.

Veldsoirée 2026 is om die draai: 24–26 Julie

Die gedetailleerde program

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hier is die finale, gedetailleerde program van die Etienne van Heerden Veldsoirée wat binnekort in Nxuba/Cradock in die Oos-Kaapse Karoo plaasvind. **Al die gesprekke is GRATIS.**

Video-uitnodiging: Veldsoirée

Menán van Heerden
LitNetKanaal op YouTube

Jy is genooi: interessante gesprekke met skrywers, akademici en kenners, bakkies, koppies, kaggels en aalwyne. Kyk hierdie kort videotoer deur Menán van Heerden van wat jy te wagte kan wees. Kom gesels, debatteer en luister saam. Kom ervaar die "veld" in "Veldsoirée".

Bespreek nou vir die Veldsoirée

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Die gesprekke is interessant en dikwels uitdagend, maar die omgewing maak dit moontlik om te vra, te verskil en te gesels. Wat meer is, doodgewone mense sit met elke sessie langs geleerdes en bekendes. Almal luister saam, almal gesels saam. Ons eet saam en les bes vind baie interessante diskoerse ook ná die amptelike verrigtinge in die kroeg plaas."

Neem deel aan die ATKV-Skryfskool by die Veldsoirée

Slegs R380 vir die ATKV-Skryfskool van 2026 én skouers skuur met skrywers

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Dit kos slegs R380 om hierdie skryfskool by te woon, en dit sluit alle kursusmateriaal in. Kursusgangers hoef dus slegs vir hul eie etes en verblyf te betaal.

Uit die argief: Deel in die vreugde van die ATKV-Skryfskool

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée (2025)

Hierdie kort video toon grepe uit 2024 se ATKV-Skryfskool toe Bernard Odendaal en Hans du Plessis die leiers was.

Akademies en skole

’n Ondersoek na die rol van affektiewe en kulturele faktore in die aanleer van Afrikaans Eerste Addisionele Taal by graad 10-leerders

Cameron Jo Benjamin, Elbie Adendorff
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Deelnemers voel dat kultuuronderrig as motivering kan dien om Afrikaans as eerste addisionele taal aan te leer. Die resultate toon ook dat deelnemers affektiewe faktore soos angs, motivering, selfvertroue, gesindheid en verveeldheid as belangrik tydens die aanleer van ’n addisionele taal ag."

Bedenklike verwikkelinge oor die rol van deskundige getuienis in verhore met betrekking tot skadevergoedingseise in drie onlangse beslissings van die Gautengse Hooggeregshof

Magda Slabbert, Melodie Labuschaigne, Magdaleen Swanepoel
LitNet Akademies (Regte)

"Die outeurs plaas hierdie bespreking binne die breër raamwerk van die Suid-Afrikaanse skadevergoedingsreg en onderskei tussen algemene skade (soos pyn en lyding, emosionele skok en verlies van lewensgenietinge) en spesiale skade (berekenbare uitgawes soos mediese koste en verlies van verdienvermoë)."

San- kulturele elemente in Onderwêreld: ’n ondersoek na kurrikulêre inklusiwiteit

Emma Groenewald, Michelle van Rooyen, Bommie du Plessis
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Die spanning tussen beleid (soos Witskrif 6) en praktyk word uitgelig, aangesien die ideaal van inklusiewe onderwys nog nie ten volle in die keuse van voorgeskrewe literêre tekste verwesenlik is nie."

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Boeke en skrywers

Steierwerk deur Johan Myburg – digter verwoord "Weimar-moment" in hoogtepunt van die digkuns: ’n LitNet Akademies-resensie-essay

Charl-Pierre Naudé
Resensies

"Steierwerk, ’n bundel van 71 eietydse sonnette deur Johan Myburg, is ’n hoogtepunt van digkunsprestasie in Afrikaans van die afgelope etlike dekades. Dit is ’n prestasie wat iets van die destydse Weimar-republiek se tragiese kunshoogtepunte dra: Dit is uitstygend, nie ondanks nie, maar as gevolg van verval op ongeëwenaarde hoop."

Boekevat met Deborah: Aanstap Boere deur Max du Preez

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Spoiler alert: Só eindig dit: ’n Boer maak ’n plan."

Kortpadliefde deur Madelie Human: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Die storie is goed geskryf en daar is heelwat verrassingselemente in wat dit allesbehalwe voorspelbaar maak."

Harte in harmonie deur Felicia Snyman: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Die storie word perfek saamgebind met verwysings na twee bekende liedjies waarna die lesers kan gaan luister en só hul emosionele belewenis selfs nog ’n rukkie langer kan uitrek."

Tee met Matilda Burden, wat 5 638 fonteinname opgeteken het in Opreisfontein

Elise Bishop, Matilda Burden
Skrywersonderhoude

"Elkeen van hierdie 5 057 vlaggies verteenwoordig ’n fonteinnaam. Kan ’n mens jou dit indink? Matilda was die een wat daaraan gedink het om dit saam te vat in ’n geskrif vir die nageslag."

Waar stories begin: in gesprek met James Fouché

Stefaans Coetzee, James Fouché
Skrywersonderhoude

"Vir hom gaan die gevaar nie daaroor dat rekenaars beter sinne gaan skryf nie; hy wonder wel hoe ’n toekoms gaan lyk sonder mense wat droom."

Luna’s journey by Shareez Bavaria: a reader’s impression

Sumaya Adams
Books and writers

"Every child deserves a story that reminds them they are brave enough to face the unknown, kind enough to make a difference, and strong enough to believe in themselves."

Persverklaring: 25 skrywers word opgeneem in 2026-kortverhaalbundel van Toyota Stellenbosch Woordfees

LitNet
Toyota Stellenbosch Woordfees

25 verhale is gekies vir publikasie in die elfde kortverhaalbundel van die Toyota Stellenbosch Woordfees, Dis hoog tyd.

Uitnodiging: Bekendstellings van Wat die witbors wou sê deur Elmarié Dercksen

LitNet
Boeke en skrywers

LAPA nooi jou na die bekendstelling van Wat die witbors wou sê deur Elmarie Dercksen.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 11 tot 17 Julie 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Nou op Voertaal

Meer as 53 000 onwettige immigrante verlaat Suid-Afrika te midde van xenofobiese spanning

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Duisende Zimbabwiërs, Mosambiekers, Malawiërs en Nigeriërs het besighede, huise en werk agtergelaat om terug te keer na hul lande van oorsprong."

Amazon klop Starlink met nuwe satellietinternetdiens in Suid-Afrika

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die grootste verskil tussen Amazon en Starlink lê nie in die tegnologie nie, maar in die manier waarop hulle die Suid-Afrikaanse mark benader."

Spoedkameras in Johannesburg al sewe maande af: stad verloor miljoene terwyl spoedvrate vryelik jaag

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die afwesigheid van outomatiese kameras het ’n merkbare toename in spoedgedrag tot gevolg gehad, volgens plaaslike inwoners en padveiligheidsaktiviste."

Cat Matlala onttrek aan pleitooreenkoms in R228 miljoen SAPD-tenderbedrog-saak

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die besluit volg nadat landdros Ignatius du Preez in die gespesialiseerde handelsmisdaadhof in Pretoria die voorgestelde effektiewe agt jaar tronkstraf as te lig beskou en eerder 12 jaar aanbeveel het."

Museums is kosbaarder as korale

Maryke Roberts
Reisgogga

"Vanjaar se tema was 'Museums wat ’n verdeelde wêreld verenig'. Dit beklemtoon museums se potensiaal om as brûe oor kulturele, sosiale en geopolitieke gapings op te tree en sodoende dialoog, begrip en vrede wêreldwyd te bevorder."

Straatkuns: Die "invaller" maak toe ons oë vir die stad oop, buite galerye en museums

Maryke Roberts
Kunst

"Invader se amptelike webwerf dien vandag as die sentrale argief en lewende databasis van hierdie wêreldwye kunsepidemie, waar elke enkele werk noukeurig gedokumenteer, gefotografeer en gekatalogiseer word."

Breyten schrijven #42: Postumiteiten voor Breyten. In gesprek met Alwyn Roux

Yves T’Sjoen, Alwyn Roux
Literatuur

"Ek hoop van harte daar kom ’n Breytenbach-biografie. Dit moet enorm wees in omvang en daarvoor het ons ’n figuur soos Kannemeyer nodig."

Leesimpressie: Dit boek gaat over mensen door Angelo Schuurmans

Erik van den Bergh
Literatuur

"Laagdrempelig verhaal over de ervaringen van een jonge idealist (1985) die zich ontwikkelde tot drijvende kracht achter de vluchtelingenopvang Thuis in Oss. Positieve toonzetting met menselijkheid als uitgangspunt."

Persbericht: De onburger, onmisbare bloemlezing van de monumentale Zuid-Afrikaanse dichter Breyten Breytenbach

Voertaal
Literatuur

De tweetalige bundel biedt een selectie uit de vertaalde poëzie in het Nederlands en wordt aangevuld met een aantal nieuwe vertalingen van nooit eerder in het Nederlands gepubliceerde Afrikaanse teksten.

Leefstyl

ATKV-Crescendo Goud – Divas in Afrikaans: waar herinneringe weer begin sing

Leon Botes
Musiek

"Daar is oomblikke wat ’n mens onverwags terugneem na ’n tyd wat jy gedink het lankal verby is. Nie omdat jy doelbewus onthou nie, maar omdat ’n stem, ’n melodie of ’n enkele liriek herinneringe wakker maak wat stilweg onder die oppervlak gelê het. Só ’n ervaring was ATKV-Crescendo Goud – Divas in Afrikaans wat verlede Saterdag by Daisy Jones-teater by Summerhill-landgoed op die planke was." Leon Botes skryf oor hoe hy dit beleef het.

Die Motorrepubliek se padkaart

Braam Peens
Motors

Braam Peens skryf oor motors, omdat elke rit oor allesbehalwe motors gaan. Hierdie blad neem jou na nog motorleesgenot.

Motorrepubliek: Die stille, sinlose sterfte van die sedanmotor

Braam Peens
Motors

"Die dominee se W123-Mercedes. Die skoolhoof se Toyota Cressida. Die huisvrou se Honda Ballade."

Motorrepubliek: Die statuslose sein, wat jou motor se modelkode nie meer van jou verkondig nie

Braam Peens
Motors

"Steeds by Ford, maar ’n halfeeu later en oorkant die Atlantiese Oseaan, het die Cortina-reeks onweerlegbaar aangedui waar in Groot-Brittanje jy gebly het; hoe jy aangetrek, gepraat en hoe ver weg van die fabrieksdeur jy parkeer het."

Meer as net ’n spieël: ’n refleksie oor drie dramas

Dianne Du Toit Albertze
Teater

"Die gebed van ’n halfmens, Joshlin: meer as ’n naam en Laaitie mettie biscuits is elkeen ’n aanklag op ons gesamentlike gewete as ’n nasie. Want teater bestaan nie alleenlik vir ontvlugting en plesier nie, en glo my dit lê ook in die kepe en plooie van hierdie stories. Teater is meer as net ’n spieël. Dit is ’n reminder daaraan om te voel, die absolute noodsaak aan meegevoel, meelewing en medemenslikheid."

Nuremberg: Justice, memory and the selective morality of history

Mphuthumi Ntabeni
Lifestyle and entertainment

"Nuremberg succeeds as a courtroom drama and as an exploration of the psychology of evil. It is less successful as an examination of the broader political and nationalist currents that produced Nazi Germany."

Washington DC-jeugorkes bewys weer dat musiek hoop kweek

Maryke Roberts
Musiek

"Transformerende krag begin dikwels by diegene vir wie die samelewing die minste kanse gun – ’n tema wat universeel weerklink in die werk wat hierdie jeugorkes vandag doen."

Abdullah Ibrahim, net aan ons geleen

Karien Jordaan
In memoriam

"’n Lewende legende op ’n Bloemfonteinse verhoog en die samesnoerende krag van die uitvoering het my stom gelaat."

Persverklaring: Kunstekaap stel die 20ste Women’s Humanity Festival bekend met ’n dringende oproep vir aksie; gedenk 70 jaar sedert die geskiedkundige Vroueoptog teen ongeregtigheid

LitNet
Feeste

Die Kunstekaapteater het op Woensdag 8 Julie die 20ste Artscape Women’s Humanity Festival (AWHF) bekend gestel wat die kollig werp op die 70ste herdenking van die geskiedkundige Vroueoptog van 1956, met ’n duidelike beroep op Suid-Afrikaners om meer te doen as slegs onthou en om eerder tot betekenisvolle aksie oor te gaan.

Press release: Roots retrospective, a gig not to miss

LitNet
Lifestyle and entertainment

Roots retrospective is a deeply expressive live collaboration led by Luna Paige, where she draws together roots influences into a piano-driven, song-focused performance.

Nuwe skryfwerk

Die volgende graf

Edna Tolmay
Poësie

"Die duiwe koer.
Ek kyk na die klippe.
Ek wonder hoe dit lyk in ’n kis."

Professor Van Wyk

Hannes Stander
Poësie

"Professor Van Wyk (érg verstrooi)
Raak verloof aan Hanna du Toit"

Klaas Vakie

Catherine Janse van Rensburg
Poësie

"Al dood die kers
Gryp ek die laaste sandkorrel
Na droomland"

Die kleur van my drome

Martin Labuschagne
Poësie

"en reënboogvisioene
het haarself onttower"

Moeders is goddelik

Cornelius Henn
Poësie

"’n Nuwe geslag wat rein opstaan.
In haar oë sien ek ’n seën helderder as al my mislukkings"

Op die modderpad

Nato Zondagh
Fiksie

"Ewe skielik begin die bakkie se gat gevaarlik swaai. Ek sien al hoe sit ons vas en hoe moet ek my skoene en kouse uittrek en my broekspype oprol. As die bakkie eers in die slootjie aan die kant van die pad beland, is daar pêrre."

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved