|
|
- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies
|
|
Nuusbrief 1123
22/10/2026
|
Krities Afrikaans
|
LitNet: KI: Katastrofe of geleentheid? |
 |
|
Skrywers: Anneliese Burgess en Roelf Meyer
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624097051
’n Aangrypende blik op die verloop van die oorgangstyd. In kernmomente was dit Roelf se spesiale verhouding met Cyril Ramaphosa wat die knoop deurhaak. Hy vertel oor hul band, wat 30 jaar later ’n rol gespeel het in sy aanstelling as ambassadeur in Amerika, en beantwoord die vraag: Wat verg dit om skynbaar onversoenbare partye te laat saamwerk?
|  |
|
 |
Mini-seminar on AI: AI-generated writing
Mphuthumi Ntabeni
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence
"In my own opinion, the task before writers, then, is not simply to keep machines out of literature, but to preserve the human responsibilities that literature demands, whether or not machines have become part of the process."
|
 |
KI-miniseminaar: Kunsmatige intelligensie as uitwissingsbedreiging?
Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence
"Dit is tans Oktober 2026. Kokotajlo ea (2025) skets hierna ’n prentjie waar ’n denkbeeldige KI-maatskappy genaamd OpenBrain ’n reeks KI-modelle met die naam Agent ontwikkel. ... Rakende hierdie opsomming, skryf Gibney: 'The set-up is science fiction but, for some, the concern is genuine.'"
|
 |
Voorwaarts mars, March and March
Danie van Wyk
Menings
"Die beweging stel dit duidelik dat hulle visier op onwettige immigrasie is en nie immigrante nie. Hulle vra vir optrede teen ongedokumenteerde asielsoekers. Human Rights Watch en verskeie menseregteaktiviste is van mening dat hierdie oproepe van March and March xenofobiese aanvalle kan vererger deur hul optredes. Die regering sal met aanvaarbare beleide vorendag moet kom rakende vreemdelinge wat die land onwettig binnestroom."
|
 |
Die Tien Gebooie vanuit ’n taalhandelingsperspektief
Gert van Jaarsveld
Menings
"Op die keper beskou is die Tien Gebooie, soos ons dit elke Sondag hoor, wel bindende direktiewe, maar die volle konsekwensies van die oortreding van die gebooie word nie eksplisiet aangedui nie. Sonder ’n breër bybelse konteks kan nie bepaal word hoe die bedoelde perlokusie en werklike perlokusie op mekaar afgestem is nie."
|
 |
Is ons in ons moer in met KI?
Sidney Gilroy
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence (Februarie 2026)
"Dit is nodig om menslike kreatiwiteit te beloon. Dit is nodig dat Afrikaanse kreatiewe entrepreneurs beskerm word. As ons regering dit nie gaan doen nie, is dit in die hande van die skrywers, digters, sangers, akteurs en visuele kunstenaars om die oorlogdrom te slaan."
|
 |
SASNEV-borrel: Dit bruis en borrel in Afrikaans en Nederlands by Toyota Stellenbosch Woordfees 2026
Maryke Roberts
SASNEV
"Die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere- (SASNEV-) borrelgeleentheid is ’n jaarlikse geleentheid om kultuurbande tussen Suid-Afrikaners, Nederlanders en Vlaminge te versterk, maar gaste kon vanjaar ook twee nuwe hooggeplaastes beter leer ken: Cornelieke Keizer, die nuwe konsul-generaal van die Koninkryk van die Nederlande in Kaapstad, en Peter ter Horst, die intredende voorsitter van Zuid-Afrikahuis Amsterdam."
|
 |
Tweede diktee vir Afrikaans tydens Toyota Stellenbosch Woordfees 2026 gehou
Maryke Roberts
SASNEV
Die diktee – ’n inisiatief van die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere (SASNEV) in samewerking met die Nederlandse Taalunie, Wes-Kaapse Onderwysdepartement en Penguin Random House en LAPA Uitgewers – het die Week van het Nederlands amptelik afgeskop. Die kompetisie is gemik op graad 10-, 11- en 12-leerders van verskeie skole in die Wes-Kaap. Vier uit die agt onderwysdistrikte was by die dikteefinaal teenwoordig en agt skole het deelgeneem. Maryke Roberts vertel meer.
|
 |
Jongerenprojek 2026: ’n verslag
DJ Cloete
Cultuur
"Van die Boland tot Windhoek, van Bloemfontein tot Potchefstroom en van die Kaap tot Gauteng – die Jongerenprojekprogram het verseker dat 11 deelnemers, saam met twee begeleiers, uit België en Nederland op ’n besondere reis deur Suid-Afrika en Namibië geneem word. … Die Jongerenprojek (JP) is ’n akademiese en kulturele uitwisselingsprogram wat ’n groep 'jongeren' uit die Lae Lande en Suider-Afrika byeenbring."
|
 |
Leesimpressie: Lázár door Nelio Biedermann
Erik van den Bergh
Literatuur
"Boeiende roman van 21-jarige Zwitserse schrijver over de ondergang van een adellijke Hongaarse familie tegen de achtergrond van oorlog en revolutie. Met vaart verteld."
|
 |
Leesimpressie: Intermezzo door Sally Rooney
Erik van den Bergh
Literatuur
"Pakkende roman over familieverhoudingen en relatiepatronen, met hoofdrollen voor twee nogal verschillende broers: Peter, advocaat in Dublin, dertiger en Ivan, professioneel tweeëntwintigjarige schaker."
|
 |
ANC wen hofstryd; miljoene stembriewe moet herdruk word
Jean Oosthuizen
Voorblad
"Die kommissie het nie ’n presiese bedrag vir die ekstra koste bekendgemaak nie, maar het gewaarsku dat die finansiële verlies aansienlik sal wees. Die geld wat reeds aan die oorspronklike drukwerk bestee is, kan nie teruggekry word nie."
|
 |
Persbericht: Uitslag "Taalspel leen uit Afrikaans 2026"
Voertaal
Over taal
Het doel van het Taalspel is om de aandacht te vestigen op het Afrikaans als geschikte bron voor nieuwe of (eventueel) te hernoemen Nederlandse woorden (bijvoorbeeld bij gebruik van een Engels woord).
|
 |
Uitnodiging: Boekvoorstelling van Twee overzijden (Universiteit Gent)
Voertaal
Literatuur
Twee overzijden brengt stemmen, verhalen en perspectieven uit Zuid-Afrika, Nederland en Vlaanderen samen. Tijdens de boekvoorstelling gaat Yves T’Sjoen dieper in op de bijzondere wisselwerking tussen Afrikaanse en Nederlandstalige literatuur en op wat er ontstaat wanneer talen, culturen en verhalen elkaar ontmoeten.
|

|
 |
Openbaregesondheidsoptrede en wetenskaplike navorsing: Wie is navorser Glenda Elisabeth Gray?
Mercia Coetzee
Akademies en skole
"Haar besondere bydrae lê in die manier waarop sy wetenskaplike navorsing met praktiese openbaregesondheidsoptrede, aktivisme en die ontwikkeling van Afrika se navorsingskapasiteit verbind het." LitNet Akademies se nuwe maandelikse reeks deur Mercia Coetzee stel gegradeerde navorsers en hul navorsing van hoogstaande gehalte aan LitNet-lesers bekend. ’n Lys met Afrikaanse vakterme, in hierdie geval byvoorbeeld nevirapien en perinataal, word by elke bydrae verskaf.
|
 |
Eerste oproep om bydraes: Neerlandistiek in beweging
LitNet
Akademies en skole
Die Suider-Afrikaanse Vereniging vir Neerlandistiek nooi u hartlik uit om referaat- en paneelvoorstelle vir ons 12de internasionale kongres in te dien. Die kongres vind van Dinsdag 29 Junie tot Donderdag 1 Julie 2027 te Stellenbosch plaas.
|
Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers |
 |
Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte
Burgert A Senekal
Universiteitseminaar
"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."
|
 |
Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM
Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence
"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."
|
 |
Kanniedood deur Irna van Zyl: ’n resensie
Johan Botha
Resensies
"Daar is misdade wat ’n mens verwag: moord, roof, dwelms, korrupsie. En dan is daar misdade wat jou verras omdat jy nie eens besef het dat dit bestaan nie. Kanniedood deur Irna van Zyl behoort tot laasgenoemde kategorie. Hier word die Klein Karoo se skaars en kosbare vetplante die slagoffers van ’n meedoënlose internasionale sindikaat, en skielik kyk ’n mens met ander oë na daardie klein plantjies wat so onskuldig tussen die klippe groei."
|
 |
In ’n sprokie verweef deur Rina Cilliers: ’n resensie
Louise Viljoen (JBay)
Resensies
"Lesers wat van plaasstories hou, sal In ’n sprokie verweef veral geniet. Dit is ’n mooi liefdesverhaal waarin die held en heldin se toenemende aangetrokkenheid teenoor mekaar smaakvol aangebied word."
|
 |
How to stop being a naai: Mphuthumi Ntabeni interviews Mia Arderne
Mphuthumi Ntabeni, Mia Arderne
Books and writers
Mphuthumi Ntabeni talks to Arderne about the inspiration behind the novel, her writing process and how she deals with family and friends who might feel that their stories could just have slipped into these pages. Then Arderne deftly turns the tables and starts asking the questions.
|
 |
Oor die dood van die boek, en die boekhandel
André Krüger
SêNet-briewe
"Maar nou lui die doodsklokke. Dis nie dat daar nie meer boeke gedruk kan word nie, dis dat mense nie meer boeke lees nie, en daarom is daar minder boeke en uitgewers."
|
 |
Uitnodiging: Daniel Hugo in sy eie woorde
LitNet
Boeke en skrywers
Die bekroonde digter, skrywer en vertaler Daniel Hugo, gaan in November Kaapstad se unieke Museum van Honde besoek. Hy gaan oor Vers & kapittel III gesels en gedigte uit sy bundel Kategismus voorlees.
|
 |
Invitation: Road to the ballot
LitNet
Books and writers
Three leading South African journalists unpack the state of the nation and what it means for us.
|
Op die redakteur se lessenaar |
 |
Persverklaring: WAT spog met drie beskermpersone
LitNet
Woordeboek van die Afrikaanse Taal-portaal
Dit kos R100 om ’n woord te borg en R5 000 om dit eksklusief te koop, dan behoort daardie woord net aan jou. Boonop word jy ingeskryf vir ’n gelukkige prystrekking van R25 000 geborg deur Sanlam.
|
Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie |
 |
Veldsoirée 2026: videoflitse
Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée
"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoirée 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden
|
 |
The Williamson turn: a play by Janine Maske
Janine Maske
Drama
"The action takes place on the deck of an ocean liner during an overcast, windy evening, circa 2025. The weather is inclement and, as such, creates a sense of foreboding. Dim deck lights provide illumination, and several cabin lights are on." Janine Maske shares a dark drama text with LitNet’s readers.
|
 |
Sin maak
Carlie Schiel
Poësie
"ek laat jou gis
in my"
|
 |
Your hair, your crown
Jasmine Arnolds
New writing
"because darling you
and your big, puffy, curly afro and braids
were meant to take up space"
|
 |
Die rebellie
Neo Mehlomakulu
Poësie
"Hulle mettie lang kennebakke wat Sondae innie kerk voor almal belowe dat hulle julle nog sal straight bid.
Hulle mettie spoilt-brat-willie-werker-kinders wat saans julle se drome try vrek bid"
|
 |
Kaapse surfer
Hannes Stander
Poësie
"Daar was ’n surfer in die Kaap
Wat met sy perde surf én slaap"
|
Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale |

Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf. |
|