|
|
- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies
|
|
Nuusbrief 1122
15/10/2026
|
Krities Afrikaans
|
LitNet: Jou universiteit van die toekoms |
 |
|
Skrywer: Chris Vorster
Uitgewer: Protea Boekhuis
ISBN: 9781485315995
In hierdie biografie (met outobiografiese neigings) gesels Tobie Cronjé in eenvoud – alhoewel soms diep filosofies – oor sy menswees en loopbaan.
Verskillende onderhoude met Tobie oor die afgelope vier jaar is geredigeer deur sy vriend Chris Vorster om Tobie so ver moontlik – veral as hy gesels oor sy kinderjare – direk aan te haal. Hier en daar voeg Vorster konteks by deur medeakteurs en vriende of familie se wyshede, maar die inhoud en geselstrant is ten volle Tobias Jurgens Cronjé!
|  |
|
 |
Die universiteit van die toekoms kan nie wag nie
Rianne van Vuuren
Universiteitseminaar | University Seminar
"Wanneer ’n gegradueerde uiteindelik voor ’n pasiënt, ’n kliënt, ’n gemeenskap of ’n moeilike openbare besluit staan, sal die netheid van die universiteit se KI-beleid min beteken. Wat sal tel, is of daardie persoon verstaan, kan oordeel en verantwoordelik kan optree."
|
 |
Om Hobhouse te onthou – 100 jaar later
Elsabé Brits
Rubrieke
"Dit was haar verslag met praktiese aanbevelings vir die verbeterings wat gedoen kan word om die konsentrasiekampe leefbaar te maak, aan die minister van oorlog, St John Brodrick, wat regstreeks gelei het tot die totstandkoming van die Vrouekommissie."
|
 |
Kritieke minerale en infrastruktuur as sekuriteitskwessies in Afrika
Fanie Herman
Menings
"Hierdie inligtingstuk voer aan dat mededinging tans nie net gaan oor wie die minerale ontgin nie, maar oor watter rolspelers die vervoer-, verwerkings- en datanetwerke beheer wat die minerale aan die wêreld voorsien. Mededinging tussen dié rolspelers bied Afrikastate ’n groter mate van strategiese voordeel en onderhandelingsmag."
|
 |
Theo Kleynhans: ’n beer van ’n mens
Ilza Roggeband
In memoriam
"Hy was ’n kunstenaar wat met kwas én klei kon werk. Hy was ’n dramaturg en resensent. ’n Mentor vir nie net mense in die kunste nie, maar vir enigeen met wie hy sy wye kennis en empatie kon deel."
|
 |
Ek onthou Vaatjie
Koos Kombuis
Menings
"En, soos ek gesê het, soms ook oor meer gewigtige onderwerpe: Is daar ’n hemel? Gaan mense regtig vir ewig hel toe? Moet mens regtig wag tot jy getroud is voor jy die Groot Daad doen?"
|
 |
Toyota Stellenbosch Woordfees 2026: Gut health
Elizna Swanepoel
Toyota Stellenbosch Woordfees
"Na die insiggewende, energieke gesprek en kosdemonstrasie verstaan ’n mens die waarde van volksvreemde kossoorte soos kombucha en kimchi. Die beste van alles: Jy kan dit self maak!"
|
 |
Meer as net ’n fees: generasies, taal en verbondenheid in die Afrikaanse feeskultuur
Martinette Kruger
LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe)
"Die bevindinge toon betekenisvolle verskille tussen generasies ten opsigte van kulturele verbondenheid, taalbevestiging, nostalgie, waardering vir die kunste, gedragslojaliteit en bestedingsgedrag. Ouer generasies het beduidend sterker vlakke van kulturele verbondenheid, feeslojaliteit en ekonomiese bydrae as jonger kohorte gerapporteer."
|
 |
Om op Mars te woon
Amanda du Preez
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)
"Die vraag na wat dit beteken om te woon (wohnen) word aan die hand van Martin Heidegger se besinning oor woning gedoen en ook deur die begrip woning uit te bou na die viervoud (das Geviert)."
|
 |
Spoeg, spin en oorleef: Nuwe navorser Ruan Booysen vertel oor spoegspinnekoppe
Ruan Booysen
Akademies en skole
Ruan Booysen vertel meer oor Suider-Afrika se spoegspinnekopdiversiteit. LitNet Akademies se nuwe reeks met Mercia Coetzee as projekleier stel nuwe navorsers en hul interessante navorsing aan LitNet-lesers bekend. ’n Lys met Afrikaanse vakterme, soos karapaks en apikale, word by elke bydrae verskaf.
|
 |
Kuns en kennis: Wie is navorser en woordkunstenaar Willem Boshoff?
Mercia Coetzee
Akademies en skole
"Boshoff beskou kunswerke nie bloot as estetiese objekte nie, maar eerder as vorme van navorsing. Die uitstalling van ’n kunswerk is volgens hom die artistieke ekwivalent van ’n gepubliseerde akademiese artikel: Albei stel nuwe kennis aan die publiek beskikbaar." LitNet Akademies se nuwe maandelikse reeks deur Mercia Coetzee stel gegradeerde navorsers en hul navorsing van hoogstaande gehalte aan LitNet-lesers bekend. ’n Lys met Afrikaanse vakterme word by elke bydrae verskaf.
|
Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers |
 |
Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte
Burgert A Senekal
Universiteitseminaar
"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."
|
 |
Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM
Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence
"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."
|
Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie |
 |
Veldsoirée 2026: videoflitse
Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée
"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoirée 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden
|
 |
Van "tosselvin" tot Metamorfose: Peter Constantine in gesprek met Ilse van Staden
Peter Constantine, Ilse van Staden
Skrywersonderhoude
"Metamorfose se opdrag is beide ’n hartsaak en ’n leidraad. Marcella de Boom was my ma: my mentor, my grootste aanhanger, my beste vriendin. My medeboomliefhebber. Sy het dikwels bome geteken of geskilder; haar Noord-Sotho-naam het beteken “die een wat alleen in die bos loop”. De Boom was haar nooiensvan, dus kan ek darem daarop aanspraak maak dat ek ’n halwe boom is. Is dit voldoende leidraad en verklapping?"
|
 |
Barrett se ruimtereis deur Chareldine van der Merwe bekendgestel
Marzahn Botha, Chareldine van der Merwe
Skrywersonderhoude
"Ons wil nie net hê kinders moet die woorde op ’n bladsy kan lees nie. Ons wil hê hulle moet verstaan wat hulle lees, dit geniet en uiteindelik self na boeke begin gryp. Dit is hoe ’n mens ’n lewenslange liefde vir lees kweek."
|
 |
Erla-Mari Diedericks (1960’s–)
Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum
"Liefdesverhale verskaf iets wat die wêreld en sy mense nog altyd nodig gehad het om te kan oorleef: hoop. Dit bied ontvlugting, dit laat jou weer droom, maar veral laat dit jou hoop."
|
 |
Afrikaanse resensies en boekgesprekke in September 2026
PEN Afrikaans
Boeke en skrywers
Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in September 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.
|
Op die redakteur se lessenaar |
 |
Alfred Schaffer se nuwe boek, Overdrive, het pas verskyn
Andries Visagie
Literatuur
"Alfred Schaffer is pas aangestel tot die leerstoel in kreatiewe skryfkuns in die Departement Afrikaans en Nederlands van die Universiteit Stellenbosch. In sy nuwe hoedanigheid spring hy weg met ’n bibliofiele publikasie, Overdrive."
|
 |
Leesimpressie: De ontdekking van Holland door Jan Brokken
Erik van den Bergh
Literatuur
"Boeiende lectuur over Hotel Spaander in Volendam waar vanaf 1881 meer dan 1400 kunstenaars uit de hele wereld verbleven. Gebaseerd op rijke hoeveelheid bronnen aangevuld met persoonlijke ervaringen en associaties, die soms toegevoegde waarde hebben."
|
 |
Wit ink
Jannie Meyer
Poësie
"Ek vermoed dis ek
wie se stutte en kabels gebreek is"
|
 |
Tot hier
Chris Bierman
Poësie
"Veertig jaar gelede
het ek tot by Jimmy
se huis gegaan."
|
 |
Vrouehart
Kristy-Ann Kotzé
Poësie
"Selfs al is ek oorlaai met werk
en my liggaam smag na rus
hart-hou-aan-klop"
|
 |
Long Drop Kock
Hannes Stander
Poësie
"Long Drop Kock ry Kakamas-Wes
se nagwa vol 'oh, what a mess'"
|
 |
Josef
Edna Tolmay
Poësie
"Josef was die laaste van ’n werpsel.
Oortrek met vlooie.
Vel en been, met hare wat in alle windrigtings gestaan het."
|
Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale |

Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf. |
|