Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1017

12/09/2024


  Krities Afrikaans

LitNet: Aanbou of afbreek?

Bloedbroers

Skrywer: Deon Lamprecht
Uitgewer: Jonathan Ball
ISBN: 9781928248163

Op 10 Junie 1980 gedurende ’n eindelose dag van bloedige gevegte onder die Angolese son is 13 lede van die Suid-Afrikaanse Weermag dood en etlikes beseer toe 61 Gemeganiseerde Bataljon Groep ’n kompleks van Swapo-basisse in die suide van Angola aangeval het. In Bloedbroers vertel van die oorlewendes van hul ervarings tydens die geveg. Dit werp ook lig op wat met soldate gebeur nadat die laaste skote afgevuur is en volg die veterane toe hulle vier dekades ná die operasie vir die eerste keer na die slagveld teruggekeer het.

Menings

Afrikaans se infrastruktuur: aanbou of afbreek?

Wannie Carstens
Seminare en essays

"Afrikaans se wetenskaplike funksie is ongelukkig onder druk. Ek pleit daarom vir die totstandkoming van ’n Sentrum vir die Studie van Afrikaans waar aktiwiteite rondom Afrikaanse wetenskaplike inisiatiewe gekoördineer kan word." Lees Wannie Carstens se volledige toespraak met die ontvangs van die Jan H Maraisprys op 11 September 2024.

Regering van Nasionale Eenheid se toekoms in gedrang oor Bela-wet

Jean Oosthuizen
Menings

"Steenhuisen sê tydens die onderhandelinge het die DA dit duidelik gemaak dat die Bela-wetsontwerp in sy huidige vorm vir die DA onaanvaarbaar is, want dit het onder meer grondwetlike implikasies vir die reg op moedertaalonderrig. Die DA het Ramaphosa versoek om die wetsontwerp na die parlement terug te stuur om sekere wysigings aan te bring om dit volgens hulle in ooreenstemming met die Grondwet te bring."

SA Skoleseminaar: Besnoeiing van onderwysbefondsing

Alta Engelbrecht
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Onderwysers is die waarborg dat die volgende geslag opgevoed sal wees. Goeie (en genoeg) onderwysers is die enigste verweer teen die moontlike verval van die samelewing."

In jou moeder

Jitsvinger
Menings

"Jou oorsprong se bronnelys knetter voort op’ie tonge soes kaggelvure tydens ancient gesprekke van my voorvaderfigure. Jy is die geestelike organisasie van my spraakstrukture. Dit hang soes waardevolle portrette in’ie binnekant van my verstand se gerookte kamermure."

Eerste regstreekse debat tussen Trump en Harris

Theo Venter
Menings

"In die 90-minute-debat het Trump meer as 43 minute opgeneem, terwyl Harris net 37 minute gebruik het. Trump was egter swak voorberei en het waarskynlik gehoop dat sy afbrekende verwysings na Harris, en om haar waardigheid, identiteit en selfvertroue af te kraak, haar sou ontsenu. Dit het egter nie gebeur nie en die teendeel het ontvou."

Op soek na ’n billike beeld van die kerk

Johannes Froneman
Seminare en essays

"[D]ie Christelike kerk [het] dramaties in styl en inhoud verander. Hoe vat jy so ’n veelkantige verskynsel in enkele woorde vas? En hoeveel daarvan word in die media weerspieël?"

So help ons persone met demensie: ’n kerklike perspektief

Michiel van der Merwe
Menings

"Vind uit waaraan die persoon gewoond was, aangesien langtermyngeheue die blywende faktor is. Voorbeelde wat troos kan bring vir die regte persoon, is nagmaalbediening, gebed, meditasie, geestelike liedere en Bybellees. Pas aan by die persoon se behoeftes."

Springbokke vs All Blacks

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Daar is iets omtrent sport wat toeskouers saambind in ’n gemeenskaplike aktiwiteit op ’n manier wat bitter min ander dinge dit doen. Daar is iets helend omtrent die kohesie wat ’n sportspan bring."

Springmielies: ’n ode aan popcorn

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"Popcorn is inderdaad ’n demokratiese lekkerny wat as globale verskynsel ’n bewys is van veelsydigheid: Dit het aangepas by die smake en tegnologieë van elke era, en ’n geliefde lekkerny geword wat kulturele en geografiese grense oorskry. As simbool van vermaak en kulinêre genot het springmielies ’n ryk geskiedenis, ’n unieke wetenskap en kulturele betekenis wat (op dieper vlak) iets sê van die mens se historiese weerstandigheid."

James Matthews (1929–2024)

Hein Willemse
In memoriam

"James Matthews was ’n toonaangewende literêre figuur wat aanvanklik internasionaal en later ook plaaslik erken is. Vir opeenvolgende geslagte skrywers was hy die toonbeeld van ’n verbonde kunstenaar met ’n beginselvaste verbintenis tot vryheid."

Sy was ’n vrou van kleur en ’n vrou van kleure: ’n elegie vir Anastasia de Vries

Valda Jansen
In memoriam

"’n Mens wil iéts doen. By die aanhoor van jou afsterwe, Anastasia, wil ’n mens iets dóén. Iets groots. ’n Grootse gebaar, soos om goed aan die brand te steek. Of ten hemele te skree. Maar al wat uit ons lyf kon kom, was ’n gedempte huil. Gedrae klanke vanuit diep binne ons."

Ek wens sy was my dosent ook gewees – dankie vir als, Anastasia

Herschelle Benjamin
In memoriam

"Anastasia het my laat voel my idees en hoe my plattelandse Afrikaans klink en lees, is genoeg. Ongeag of dit gewild is vir keurders en die literati."

Seen elsewhere: Shape of a woman

Pi Delport
Opinion

"It is adorned with jewels
Like beads of sweat
On the skin of an athlete lifting weights that are heavier
Than the men who say she does not belong in the gym"

Uit die argief

Wenner van die Jan H Maraisprys 2024: ’n onderhoud met Wannie Carstens

Menán van Heerden, Wannie Carstens
Onderhoude (2024)

Wannie Carstens is in Julie 2024 met die Jan H Maraisprys van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns bekroon. Hierdie toekenning gee erkenning vir ’n uitstaande bydrae tot Afrikaans as wetenskapstaal deur wetenskaplike werk en publikasies op hoë vlak en van hoë gehalte in Afrikaans. Die prys word aan Carstens toegeken ter erkenning van sy vakkundige bydrae ten bate van die Afrikaanse taalkunde. Menán van Heerden gesels met Wannie oor sy loopbaan en oor Afrikaans.

Waarom ouers nou wérklik aan die BELA-wetsontwerp aandag moet gee: ’n onderhoud met Jaco Deacon

Naomi Meyer, Jaco Deacon
SA Skoleseminaar | Schools Seminar (2023)

"Die staat sukkel om kwaliteitonderrig by 80% van die land se skole te lewer en wil nou kortpad vat met die wysigingswet om beheer te neem oor die goed funksionerende skole deur meer magte vir onderwyshoofde te gee oor onder andere taal en toelating. Ouers moet eenvoudig vasskop – élke skool behoort kwaliteitonderrig te gee, en as dit nie gebeur nie, moet die probleem daar aangespreek word."

Taal en die Afrikaanse Suid-Afrikaner se verantwoordelikheid

Hermann Giliomee
Taaldebat (OuLitNet, 2005)

"Die jonger geslag moet nie net oorreed word dat Afrikaanse onderrig veel meer pedagogies en kultureel bied nie, maar ook dat werksvooruitsigte veel beter is vir mense wat Afrikaans en Engels goed magtig is. Afrikaans sal net groei as die jeug dit as die sleutel tot hul betrokkenheid by en bestaan in Suid-Afrika beskou. Sonder so ’n betrokkenheidsgevoel ten opsigte van sowel Afrikaans as Suid-Afrika, sal Afrikaans kwyn."

Boeke en skrywers

Die Bybel, die Christelike godsdiens en die waarheid deur Sakkie Spangenberg: ’n resensie

Jean Oosthuizen
Resensies

"Spangenberg se betoog is nie om gelowiges te probeer ontkeer nie. Hy wys slegs daarop dat alle godsdienste menslike skeppings is."

As alles niks word: ’n lesersindruk van Die Bybel, die Christelike godsdiens en die waarheid deur Sakkie Spangenberg

Koos Kombuis
Lesersindrukke

"Daar lê die 'afgod' nou (as dit inderdaad ’n 'afgod' is) magteloos, onttroon en afgesaag by die voetstuk, die kop en skouers van die borsbeeld flenters eenkant op die plaveisel van Afrikanerdom. Vir altyd verwyder, gesloop, vernietig, tragies verrinneweer en verniel net soos arme Humpty Dumpty!"

The book of elsewhere deur Keanu Reeves en China Miéville: ’n resensie

Bettina Wyngaard
Resensies

"Unute lyk, soos in die grafiese verhale, fisies soos Reeves. Maar die filosofiese beskouing oor moraliteit en verganklikheid, dit is Miéville op sy manjifieke beste. Saam sorg hulle vir ’n kragtoer en ’n leeservaring wat my lank gaan bybly."

Flaffie en Stink sokkies deur Jaco Jacobs: ’n gesamentlike resensie

Loraine van der Westhuizen
Kinderboeke

"Om te lees vir plesier en terselfdertyd jou arsenaal aan te vul om sekere struikelblokke en kwessies aan te pak, is ’n bonus – veral vir ontwikkelende lesers, maar eintlik vir almal in die gemeenskap. Die wêreld sal beslis ’n beter plek wees as álmal (meer) kinder- en jeugliteratuur lees."

Die Smooie en die Smoue deur Julia Donaldson: ’n lesersindruk

Izak de Vries
Kinderboeke

"Die Smooie en die Smoue, geskryf deur Julia Donaldson met illustrasies deur Axel Scheffler, is pret. Dit is boonop propvol tydlose waarhede, tussen al die guitigheid deur. Ek wens alle politici in alle wêrelddele wil dit lees. Jaco Jacobs se vertaling is heerlik."

In conversation with Eloghosa Osunde about Vagabonds!

Mphuthumi Ntabeni, Eloghosa Osunde
Books and writers

Mphuthumi Ntabeni read Vagabonds! by Eloghosa Osunde and interviewed them about the novel while attending the Open Book Festival in Cape Town. The two authors discuss the spirit of Lagos and other cities like Johannesburg and Cape Town, the invisibility of working classes, the tension between African and Western belief systems, and the lives of fictional characters.

Bemarker, skrywer, pa, tweedekansgryper: ’n onderhoud met Stefaans Coetzee

Surene Esterhuizen, Stefaans Coetzee
Skrywersonderhoude

"Ek dink nie 'skrywer' maak iemand ’n sukses nie. Dit is ’n vals identiteit. Ek is ’n man en pa en dit maak my ’n sukses. Ek is gelukkig dat ek soos Herman Charles Bosman (wat ook in die tronk was) kan skryf."

Cliff-hanger: Foto’s & fairy lights deur An-Mari do Carmo – resensie en onderhoud

Cliffordene Norton, An-Mari do Carmo
Boekrubrieke

Cliffordene Norton bespreek Foto’s & fairy lights en gesels met die skrywer, An-Mari Carmo: "Ek het meer idees as wat ek tyd het om te skryf, en daar is so baie kwessies waarmee hedendaagse jongmense te doen het wat ek dink meer verteenwoordiging kort in boeke."

Fanie Viljoen (1970–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Grootmense hou nie van vlieënde varke nie. Hulle hou van reëls en realiteit. Kinderboeke maak ’n mens se kop weer oop. Dit laat jou weer jonk dink." Lees oor Fanie Viljoen se lewe en werk.

Ons biblioteke: ’n onderhoud met Ashley Lewis

Braam Peens, Ashley Lewis
Boeke en skrywers

"Hierdie inisiatief is wêreldwyd gepubliseer omdat dit 60 kinders per dag na die biblioteek gelok het. Dit het vir ons die geleentheid gegee om kinders van die straat af te kry en ook vir hulle te leer lees. Deur die aanbied van hierdie program het Delft Biblioteek die Wes-Kaapse Kuns- en Kultuurtoekenning in 2022 gewen, asook die tweede plek in die Stad Kaapstad se toekennings, en het vanjaar internasionale erkenning by IFLA (International Federation of Library Association) ontvang." Hierdie onderhoud met Ashley Lewis is die sewende aflewering oor ons biblioteke.

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Augustus 2024

PEN Afrikaans
PEN Afrikaans

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Augustus 2024 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Persverklaring en uitnodiging: Voorleggings ingewag vir die 2025 kykNET-Rapport Boekpryse

LitNet
Boeke en skrywers

Uitgewers word hartlik uitgenooi om weer boeke voor te lê vir die 2025 kykNET-Rapport Boekpryse. Let wel: Vanjaar se spertyd vir ontvangs van boeke is vervroeg na 30 Oktober 2024 om beoordelaars meer leestyd te gun. Boeke wat na hierdie datum verskyn, moet teen 3 Januarie 2025 die sameroeper bereik.

Persverklaring: Diana Ferrus-prys

LitNet
Skryfkompetisies

Vanjaar is daar ’n splinternuwe poësieprys op straat. En dis vir jou. Om jou stem dik te maak in jou ma se Afrikaans, jóú Afrikaans, jóú dialek en streekstaal. Die taal waarmee jy grootgeword het met sy djy en djou, die klik van die Nama en Khoi, die sabela, die opperste en die nuutgeskepte.

Persverklaring: Olga Kirsch gehuldig

LitNet
Boeke en skrywers

Die digter Olga Kirsch sou op 23 September vanjaar 100 jaar oud geword het. Haar lewe word musikaal gevier by NALN op 22 Oktober 2024.

Invitation: Skrywersaand at Oude Leeskamer with Siphiwe Gloria Ndlovu

LitNet
Books and writers

Jonathan Amid will be in conversation with Siphiwe Gloria Ndlovu on her African gothic novel The creation of half-broken people at Oude Leeskamer on 12 September at 18:00 as part of the Skrywersaand series of book discussions.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 5 tot 12 September 2024

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Nou op Voertaal

Ministers gryp in na dekade se gesloer oor Sarah Baartman-sentrum

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Konstruksie van die wêrelderfenisprojek het in Augustus 2014 begin. Die sentrum sou na verwagting teen Oktober 2016 operasioneel gewees het teen ’n koste van R164 miljoen. Die koste het intussen tot sowat R280 miljoen opgeskiet."

Vervalle hospitaal in Gauteng gons op sosiale media

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die voormalige omroeper Tom London beweer in die video wat hy op sosiale media gedeel het, dat hy in die hospitaal verwaarloos is en dat van die personeel en dokters onbeskof is. Hy het ook die hospitaal se badkamers in die video afgeneem wat toon hoe verwaarloos en vuil dit is. Van die krane werk glad nie en ook nie die muurproppe in van die sale nie."

China beloof miljarde se steun aan Afrika

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Xi Jinping het Donderdag belowe om China se steun regoor die skuldbelaaide Afrika te versterk met befondsing van byna $51 miljard oor drie jaar vir meer infrastruktuurprojekte en die skep van minstens een miljoen werksgeleenthede."

Leesimpressie: Kijk ons dansen door Leïla Slimani

Erik van den Bergh
Literatuur

"Het tweede deel van de autobiografisch drieluik van de Frans-Marokkaanse schrijfster Slimani."

Canada and South Africa’s film co-production agreement during Fame Week Africa 2024

Annette Havenga
Cultuur

"During Fame Week Africa in Cape town (1–7 September 2024) South Africa’s minister of sport, arts and culture, Gayton McKenzie, and the high commissioner for Canada in South Africa, Chris Cooter, signed a new, modernised film agreement between the two countries."

Magiese markte

Maryke Roberts
Reisgogga

"Daar is die reuke van vars seekos iewers agter in ’n hoek, beleë kase nader aan jou neus. Dit meng met die reuk van risotto of paella wat in groot panne gebraai word, terwyl vars blomme die tikkie sagtheid bring. Iemand maal koffiebone ..."

Opening of the Symposium of South African Composers: Foreword by Antoni Schonken

Antoni Schonken
Muziek

"Each session, workshop and concert is a testament to the incredible talent and creativity that exists within our borders. We are witnessing a renaissance of creative expression in South Africa, and it is through initiatives like this that we can continue to break down the barriers that once excluded so many."

Dinner at the very edge of history

Clifford Roberts
Culinair

"We’ve gathered at the farmstead home of Sir De Villiers Graaff and Lady Gaedry Kriel Graaff, at De Grendel Wine Estate. Few families of the region have a history so well documented and strongly linked to significant turning points in Cape Town’s and, indeed, South Africa’s history."

Marginalia: What notes, annotations and snails have to teach us

Alex J Coyne
Literatuur

"Marginalia have been with us for as long as manuscripts themselves, with classic examples of notes in the margins of books dating back to medieval times. Ancient examples of marginalia might have been used purely for amusement, as manuscripts show hand-drawn pictures of knights and snails engaged in battle."

Akademies en skole

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle 

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

Skermgreep: kykNET Silwerskermfees 2024 – ’n blik op die pas afgelope fees

Leon van Nierop
kykNET Portaal

"Tevore is versigtig met die nuwe vryheid omgegaan. Maar vanjaar het daar ’n uitbundigheid en manhaftigheid (vrouhartigheid!) geheers waar die meeste produkte stylvol en verantwoordelik afgerond is, maar altyd gedissiplineerd met respek vir die filmmedium."

Toyota Stellenbosch Woordfees 2024: Hoe het dit skielik laat geword? – 'n onderhoud

Naomi Meyer, Olga Leonard
Toyota Stellenbosch Woordfees

Olga Leonard praat met Naomi Meyer oor die woordkunsproduksie Hoe het dit skielik laat geword? by die Toyota Stellenbosch Woordfees vanjaar: "Die temas wat voorkom in Olga Kirsch se werk is vandag nog relevant. Sy skryf breed oor geloof, liefde en om ’n buitestander te wees."

Trial and error: Gehoorjurie beslis hier oor jong meisie se lot

Maryke Roberts
Teater

"Met die verloop van die hofsaak, 75 minute, ontgin die verdediging en die aanklaer die rou emosies van die betrokkenes, wat die jurie (die klein gehoor) uitdaag om hul eie vooroordele en oortuigings te konfronteer."

Bekendstelling van ATKV-toneel se nasionale Simbiose-finaal: toekomstige toneelsterre skitter binnekort

Maryke Roberts
ATKV-Portaal

"Die Moederstad het verlede week haar beste voetjie voorgesit met ’n wolklose sonsondergang en nag behang met sterre toe die program van die ATKV-toneel se nasionale Simbiose-finaal by Rooftop on Bree bekendgestel is. Die nasionale Simbiose-finaal vind van 23 tot 28 September in die Kunstekaap plaas, en daarna is die nasionale wenproduksie by die Toyota Stellenbosch Woordfees te sien."

Persverklaring: Toyota Stellenbosch Woordfees 2024 – Die Wes-Kaapse hoërskool-"slam"-poësiekompetisie

LitNet
Toyota Stellenbosch Woordfees

In samewerking met Woorde open Wêrelde bring Wêreld (’n multidissiplinêre kunsorganisasie) ’n opwindende nuwe aanbieding na die Toyota Stellenbosch Woordfees in 2024. Dié produksie is die Wes-Kaapse hoërskool-"slam"-poësiekompetisie, en dit vind plaas op 3 Oktober om 16:00 by die Daisy Jones-venue in Stellenbosch. Die wenners sal ook die geleentheid kry om die verhoog te deel met van Suid-Afrika se beste spoken-word-digters in ’n produksie met die naam WORLDPLAY, wat direk ná die "slam"-kompetisie plaasvind in dieselfde venue.

Persverklaring: ’n Verskeidenheid kunsuitstallings open by Tuin van Digters

LitNet
Feeste

Tuin van Digters vind plaas in Wellington op 13 en 14 September 2024 by die Breytenbachsentrum in Wellington. ’n Verskeidenheid kunsuitstallings open dié naweek, met onder meer STR[A]Y deur Elizabeth Gunter, Tuinbeelde deur Gerhard van Eck en In die skeppende oomblik, ’n foto-uitstalling van Paul Alberts se skrywersportrette.

Persverklaring: Taalmonument vier 49ste jaar met ’n dans

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

In die aanloop tot die Afrikaanse Taalmuseum en -monument se 50ste bestaansjaar vier die vriendelike personeel sy 49ste verjaardag met ’n swierige dans op Saterdagaand 12 Oktober 2024, waarheen almal genooi word. Die tema is "Denim en diamante" en Coolsounds Band sal die musiek optower om almal op hul tone te hou tussendeur die eet, drink en kuier.

Press release: McGregor whisky weekend returns for its 3rd year – a celebration of exceptional whiskies in a quaint, charming setting.

LitNet
Lifestyle and entertainment

The McGregor whisky weekend is open to whisky lovers of all levels, from seasoned connoisseurs to those simply curious to learn more.

Persverklaring: Shakira se nuwe enkelsnit kom by jou spook

LitNet
Musiek

Shakira het die musiekbedryf verras met haar eerste enkelsnit, "Disco", en lekker opslae gemaak. Nou bederf Shakira ons met ’n splinternuwe enkelsnit, "Spook"! Luister die enkelsnit hier.

PEN Afrikaans en LitNet se kortverhaalkompetisie

Kyk hoe ver het ons gekom: PEN Afrikaans en LitNet se kortverhaalkompetisie

LitNet
Fiksiekompetisies

Die prysgeld beloop R10 000 vir die eerste-, R5 000 vir die tweede- en R2 500 vir die derdeplekwenner.

’n Tjoppie vir die pot

Linza de Jager
Fiksiekompetisies

"’n Tjoppie vir die pot" is voorgelê om Afrikaans te vier onder die tema "Kyk hoe ver het ons gekom". Dié inisiatief van PEN Afrikaans word ondersteun deur LitNet en moontlik gemaak deur Kruger Internasionaal Bate- & Welvaartbestuur.

Nuwe skryfwerk

Reisspore

Zebulon Kochk
Poësie

"O, ek probeer bloed
uit ’n klip tap
jy’s net ’n skildery
bo my kaggelrak."

Obskuur

Loretta Szikra
Poësie

"Dit klink na ’n ding
wat ’n dwaas aanvang"

The show must go on

Mark Seal
New writing

"The makeshift stage is artfully suited to both the tricks of high office and the gambols of farce, often indistinguishably."

Horlosmint

Fanie de Villiers
Poësie

"rôisterklip en duwweltjies
voetbrand innie sand"

Genadegebed

Drienie Joubert Kelly
Poësie

"op die plaashuis se stoep sit ’n dankbare boer
in sy gebed lê genade, en langs hom staan sy roer ..."

Die aarde sak

Melt Botes
Poësie

"die grond is bros
gee mee
gee (altyd)
mee"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2024 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved