Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1112

07/08/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Ekke en my maatjie

Die gebed van ’n halfmens

Skrywer: Nicola Hanekom
Uitgewer: Protea Boekhuis
ISBN: 9781485316282

Hertzogpryswenner Nicola Hanekom is bekend vir haar plekspesifieke produksies. In 2026 was sy by die KKNK met hierdie nuwe omgewingspesifieke drama wat kyk na die gevare en impak van kunsmatige intelligensie (KI). Op ’n stortingsterrein buite Oudtshoorn wag ’n voorspelling van waarheen die mensdom dalk op pad is. Die filosoof Wittgenstein het gesê dat die menslike liggaam die mees akkurate skets van ’n mens se siel is. So, wat gebeur as tegnologie binne ons biologie geïntegreer word? Hoe beïnvloed dit ons evolusie? Hoe beïnvloed dit ons intelligensie en wat word van ons siel? Wat is die menslike liggaam en ’n lewe werd?

Menings

Ekke en my maatjie Grok

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Lank, lank gelede het 'Welcome to the Machine' soos protes geklink. Wall-E het ’n voorsmaak gegee van ’n wêreld waar die menslike plek stadig deur iets anders ingeneem sou word. Dit alles het toe nog na fiksie geklink."

Die laaste karateskop (moet tog asseblief nie van Chuck vergeet nie)

Yuwinn Kraukamp
SêNet-briewe

"So agter al die grappies en meme sal jy die waarheid vind: ’n kampioenatleet, ’n skrywer, ’n soldaat, ’n pa, en ’n paar ander fascinating feite oor Norris wat die meeste mense nie weet nie. ’n Voorbeeld: Het jy geweet dat Chuck Norris was ’n regte deputy Texas Ranger? (No joke.)"

"Dan sê jy nog, Meneer, die vis is duur." Krige en Sorolla in gesprek oor die see

Heidili Bonas
Menings

"Sorolla se werk maak die onsigbare koste sigbaar: Die werklike koste is nie die prys van vis nie, maar die menslike prys wat die vissermanne betaal. Hierdie insig weerklink op verskeie vlakke in Uys Krige se gedig."

Dink bietjie oor die groot dinge

Hermione le Roux-Ellis
Menings

"Hulle is ’n toonbeeld van suksesvolle queer vroue en dien as rolmodelle. Hierdie twee sokkersterre se storie is eintlik vir my belangriker as die gebeure by Bishops, juis omdat stories oor diskriminasie en moord so besonder alledaags is."

Om Noordoos-Kaapland se rugbyspoke te bewaar

Michael Green (pseudoniem: RR Ryger)
Menings

"Waar’s die dae toe die legendariese Springbok Mannetjies Roux die Noordoos-Kaapse span afgerig het? Daardie jaar (1974) het NOK so goed gevaar dat die unie volgens die Suid-Afrikaanse Rugbyjaarboek homself ongelukkig kon ag om nie onder die 10 top spanne in die land getel te word nie."

Uitnodiging: Afrikaanse druktradisie, van toeka tot toekoms

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

Gegewe die digitalisering van kennis en vermaak oor die afgelope dekades, is die vraag wêreldwyd wat volgende voorlê vir die gedrukte media en tot watter mate dit as navorsingsbron gaan of kan dien vir toekomstige generasies.

Uitnodiging: Moerdyk-gedenklesing op 20 Augustus 2026 by die Voortrekkermonument

LitNet
Leefstyl

Met hierdie lesing ondersoek Alex Duffey die historiese, kulturele, estetiese en politieke rol van openbare monumente in Suid-Afrika.

Uit die argief

LitNet se eerste SêNet-brief (1999): Lekker gelees

Lien Roux-de Jager
SêNet-briewe (1999)

"My pligte roep nou, maar ek kom beslis later verder lees, moontlik ’n bydrae stuur vir PoësieNet, ander bydraes lees."

Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie

Veldsoirée 2026: videoflitse

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoireé 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden

Die sewende Etienne van Heerden Veldsoirée deur Izak de Vries se lens

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Ons maak in 2027 weer so. Teken solank 23 tot 25 Julie 2027 in julle dagboeke aan. Ek sal daar wees!"

Akademies en skole

Heinrich Bullinger se kommentaar op die Brief aan Filemon

D Francois Tolmie
LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)

"Bullinger se kommentaar, anders as dié van Luther en Calvyn, [is] ook nog in geen ander taal vertaal nie en slegs in Latyn beskikbaar. Hierdie bydrae probeer die leemte in die navorsing oor hierdie kommentaar vul."

Wiskunde: Graad 1-vraestel en memo, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jou kind in graad 1 en wil jy saam met hom voorberei vir die kwartaal se Wiskundetoetse? Laai speel-speel en in ’n japtrap Tharina Joubert se gratis toets en memorandum hier af.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Boeke en skrywers

Boekevat met Deborah: ’n Saak van liefde en dood deur Owen Salmon en Vreemde vos deur Carel van Rooyen

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Dis ’n gevoelvolle verkenning van die skadu’s in die menslike psiges, van begeerte, vrye wil en verantwoordelikheid." Deborah Steinmair resenseer twee boeke vir hierdie aflewering van haar boekrubriek.

Goue lint, my storie begint: Van ekostories tot eko-angs – die planeet in die kinderboek

Anke Theron
Kinderboeke

"’n Kinderboek wat te sterk op vrees en verlies leun, wat die jong leser laat met die indruk dat die aarde reeds onomkeerbaar afstuur op ’n katastrofe, en dat daar niks is wat enigiemand – laat staan nog ’n kind – daaraan kan doen nie, loop die gevaar om dieselfde toestand te kweek wat dit veronderstel is om te voorkom. Dit is ’n fyn balans – die behoefte om ’n kind ekologies bewus te maak sonder om hulle te verskrik, terwyl jy steeds ’n indruk van erns wil laat."

Ervaring, verbeelding en politieke oordeel: by die lees van Max du Preez se Aanstap Boere

Pieter Duvenage
Resensies

"En hoe beoordeel ’n voormalige dissident ’n regering waarmee hy die demokratiese ideaal deel, maar waarvan hy die praktyk toenemend afwys?"

Staan op vir die Six: ’n onderhoud met Celeste Slabber-Loriston

Naomi Meyer, Celeste Slabber-Loriston
Skrywersonderhoude

"Want ons almal se bloed is rooi. Ons almal se harte klop vinniger vir liefde."

Van Oekraïne tot Iran: ’n onderhoud met Evert Buurman

Louise Viljoen (JBay), Evert Buurman
Skrywersonderhoude

"Met ’n hele aantal stories oor plekke wat vandag in die nuus is, sentraal staan in wêreldgebeure en tans nie eens besoekbaar is nie, het ek gedink dat dit dalk ’n goeie tyd is om van hierdie stories te publiseer. Ek het ’n bundel met ’n keur van 50 stories uit hierdie omstreke saamgestel."

Padkos en Padlangs: ’n onderhoud met Yolandi Claassens

Naomi Meyer, Yolandi Claassens
Skrywersonderhoude

"My teikenmark is enige persoon wat hoop en bemoediging nodig het."

Ken Forrester Wines Bookshelf: Boekgesprek verken menswees in al sy ekstreme, brose en dikwels pynlike vorme

Maryke Roberts
Boeke en skrywers

"⁠Wanneer goeie boeke, skerp literêre geeste en goeie wyn mekaar in een vertrek ontmoet, ontstaan daar ’n vreemde tipe towerkrag. Vir ’n paar uur skuif almal se fokus na ander sake, jou eie worsteling vervaag vir ’n wyle en die goue draad wat deur elkeen se lewe loop, staan helder uit."

Kas van den Bergh (1925–1997)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Ek probeer met my skrywery om vir die verveelde gemeenskap die boodskap te bring dat jy miskien elke dag ’n wonderlike ervaring kan hê of ’n nuwe lewe kan begin."

Jagspinnekop deur Erla Diedericks: ’n lesersindruk

Surene Esterhuizen
Lesersindrukke

"Sy gee erkenning aan die Jakes Gerwel Stigting en PEN Afrikaans wat vir haar die geleentheid gebied het om ’n groot gedeelte van die manuskrip tydens haar residensiële verblyf in KwaNojoli te voltooi."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Julie 2026

PEN Afrikaans
PEN Afrikaans

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Julie 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Press release: Shortlist for the Ingrid Jonker Prize 2026 announced

LitNet
Books and writers

The following collections of poetry were selected by the judges to be on the shortlist of the Ingrid Jonker Prize 2026.

Book launch invitation: Point blank and Keep the ship moving!

LitNet
Books and writers

You are invited to the book launch of these two books at Exclusive Books in Cavendish Square on the 12th of August 2026. Herewith more information.

Press release: Indie authors rise up – book festival

LitNet
Books and writers

We have partnered with 70+ talented independent authors and self-publishing service providers, including marketers, cover designers, printers, book distributors, layout specialists and more.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 1 tot 7 Augustus 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 29 Julie tot 4 Augustus 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 29 Julie tot 4 Augustus 2026.

Nou op Voertaal

Dlamini-Zuma stook ou vure oor stemkopery by Nasrec se ANC-leiersverkiesing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Senior leiers in die ANC is opnuut in ’n bitter interne stryd gewikkel oor bewerings van stemkopery tydens die party se 2022 nasionale konferensie waar Cyril Ramaphosa as ANC-president verkies is."

Politieke storm in MK-party bereik kookpunt ná Zuma se nuutste skommeling

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Hierdie stap het onmiddellik ’n nuwe vlaag van fel kritiek en diep kommer oor nepotisme, familiebevoordeling en alleenheerskappy binne die amptelike opposisie ontketen."

Limpopo se nuwe polisiebaas hardloop self agter misdadigers aan

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Toe hy Maandag tydens onaangekondigde besoeke aan polisiestasies in Modimolle sien hoe ’n polisieman ’n verdagte te voet agternasit, het hy nie vanuit sy voertuig toegekyk nie. Hy het uitgespring en self die verdagte help aankeer."

Suid-Afrikaners het net tot Vrydag om te registreer vir 4 November se munisipale verkiesing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Dit is die laaste kans. Indien ’n persoon na Vrydag ongeregistreer bly of nie korrek op die kieserslys is nie, is daar geen proses om dit reg te stel voor die verkiesing nie."

Breyten schrijven #45: Postumiteiten voor Breyten. In gesprek met Andries Visagie

Yves T’Sjoen, Andries Visagie
Literatuur

"Ek is byvoorbeeld nuuskierig om eendag Breytenbach se nagelate boekery deur te gaan. Wat het hy alles gelees en watter spore is daar van sy leeswerk in sy kreatiewe werk?"

Die bewaarders van die woestyn se siel: Kingman, Arizona

Maryke Roberts
Reisgogga

"Ons bestemming is Kingman, die hart van die historiese Route 66, en dis bykans ’n voldag se ontdekking."

Leesimpressie: Hummus en Hamas door Gilad Perez

Erik van den Bergh
Literatuur

"Impressies van de net afgestudeerde journalist Perez (2001), zoon van een Marokkaans-Joodse vader uit Israël – die in Israël als correspondent voor het Algemeen Dagblad aan de slag gaat. Onbevangen op zoek naar evenwichtige berichtgeving."

Leesimpressie: De ontdekking van de Nederlander door Eveline Koolhaas-Grosfeld

Erik van den Bergh
Literatuur

"Zeer rijk geïllustreerd minutieus onderzoek naar natievormende beelden uit het Nederland van de vroege negentiende eeuw."

Leefstyl

Vrystaat Kunstefees 2026: ’n onderhoud met Marijda Kamper, die Vrystaat Kunstefees se programbestuurder

Jannes Erasmus, Marijda Kamper
Feeste

"As iemand net een dag by die Vrystaat Kunstefees het, hoop ek hulle vat ’n bietjie van alles saam huis toe. Die fees bied soveel geleenthede om te ontdek, te leer, te lag, te dink en geïnspireer te word."

Vrystaat Kunstefees 2026: ’n onderhoud met Mia Kahts, die literatuurfeeskoördineerder

Jannes Erasmus, Mia Kahts
Feeste

"Bekende skrywers lok natuurlik gehore en baie feesgangers kom spesifiek om hulle gunstelingskrywers te ontmoet. Dit is belangrik om daardie verwagting te vervul. Terselfdertyd sien ek die Vrystaat Kunstefees ook as ’n plek waar nuwe stemme ontdek kan word."

Vlooi en die verlore fossiel in die Kunstekaap: ’n onderhoud met Margit Meyer-Rödenbeck

Naomi Meyer, Margit Meyer-Rödenbeck
Skole

"Die grondslagfase-leerder reageer meestal nog op instink en nie vooropgestelde idees nie en dit maak hulle die heel lekkerste gehore om voor op te tree. Dis onbevange lekkerte. Lekkerste, maar nie maklikste. Kinders wil oortuig word, so die akteurs en teaterspan moet uithaal en wys." Hierdie produksie is gebaseer op karakters in die Oxford University Press se Storieboomreeks; dis die boeke waarmee baie skoolkinders leer lees.

Hen deur Nico Scheepers: ’n filmresensie

Réney Warrington
Film

"Op die ou einde is ek bly ek het Hen gekyk. Dit is soveel meer as ’n gruwelfilm. ’n Donker kunsfilm? Sosiale kommentaar? All of the above? Eintlik moet mens dit ’n tweede slag kyk om al die details raak te sien. Maar so braaf is ek nie."

Persverklaring: Diek Grobler se unieke speldeskermkuns te sien by die SA Akademie in Pretoria

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Die bekroonde kunstenaar en animeerder Diek Grobler se uitstalling Agter die Spykergordyn open op Saterdag 22 Augustus 2026 om 11:00 by die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns in Pretoria.

Persverklaring: Iets vir almal by Klein Karoo Klassique hierdie naweek

LitNet
Musiek

Die feesprogram sluit vele hoogtepunte in, waaronder die terugkeer na Oudtshoorn van die Kaapstadse Filharmoniese Orkes, ’n huldigingskonsert aan Mimi Coertse met soliste van Kaapstad Opera, ’n eerste optrede by die fees deur die Universiteitskoor Stellenbosch, ’n wêreldpremière van ’n werk deur Shane Woodborne, Antjie Krog in gesprek oor haar vertaling van Olive Schreiner se From man to man, asook gratis ontbytkonserte.

Nuwe skryfwerk

Middernag op die dek

Cornelius Henn
Poësie

"Maria se duif sprei wit vlerke oor blou water.
Haar woorde bou elke dag ’n nes in my hart"

Stormdenke

Jacques Wessels
Poësie

"duisende vingers
aan swart rots
soutwater bestaan"

Vuurvliegie

Salomé Borngräber
Poësie

"In die grou van die skemeraand
knipoog-wink jou liggie vir my"

Die web

Edna Tolmay
Fiksie

"Johanna was nie ’n engel nie en sy het nooit so voorgegee nie. Maar sy breek nie. Sy verander rigting. Sy breek nie in storms nie. Sy verander koers."

Om te beïnvloed

Hannes Stander
Fiksie

"Haar online en ware lewe het saamgesmelt. Sy tree die heeltyd op asof sy voor die kameras is en skakel feitlik nooit af nie. Sy sê sy moet ‘always on’ wees. In haar kop is sy alewig aan die influence."

Manifesto: a rhyme

Martin Labuschagne
New writing

"casting upon (y)our darkest depths
the wisdom of the grave
and the damnation of daylight"

Rymstories: "Die Klipsnyer"

Etienne van Heerden
Nuwe skryfwerk

"Van klip gaan ’n uitstraling uit ’n intelligensie
Die klip het pyn en is van nature
Terneergedruk en swaar van gemoed;
Fantásties is sy gedagtegoed"

Stemkunstenaar Johan Allers lees ’n reeks rymstories deur Etienne van Heerden voor. In hierdie reeks kom telkens ’n figuurstudie ter sprake.

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved