Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1090

06/03/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Wyngaard Weekliks

Doodgewoon mevrou Smit

Skrywer: Elizabeth Wasserman
Uitgewer: Penguin Random House South Africa
ISBN: 9781776381050

Bendes in die Kaap is weer op mevrou Smit se spoor. Sy sal self moet ingryp as sy haar doodgewone lewe wil behou. Al wat sy wil wees, is doodgewoon. Maar dít is vir mevrou Smit nie so maklik beskore nie. Sy en Tomas is uiteindelik getroud, maar sy trek vinnig haar kop uit die huweliksknoop toe iemand uit haar verlede weer opduik om moeilikheid te maak. ’n Ou vriend van haar gewese man probeer ’n ooreenkoms tussen mevrou Smit en die polisie beding om die uitbreiding van die Kaapse onderwêreld te stuit, in ruil vir haar veiligheid. Dinge loop skeef, en mevrou Smit moet bontstaan om te keer dat meer bloed vloei.

LitNetKanaal op YouTube

Wyngaard Weekliks: Het die President te veel mag?

Heindrich Wyngaard, Oscar van Heerden, Pieter Duvenage
Onderhoude

In hierdie eerste video-aflewering van Wyngaard Weekliks bespreek Heindrich Wyngaard die oënskynlik toenemende verplasing van ministeriële funksies na die Presidensie. Sy gaste is die politieke kommentators Pieter Duvenhage en Oscar van Heerden.

Ramaphosa laat die wenkbroue lig

Heindrich Wyngaard
Menings

Hoe moet ons sin maak hiervan? was die vraag wat aan twee politieke kommentators – Pieter Duvenhage en Oscar van Heerden – gestel is in die eerste opname van Wyngaard Weekliks, LitNet se jongste video-aanbod.

Pareltjes uit Amsterdam: Karel Appel in die Stedelijk Museum

Johan Allers
Kuns

In hierdie aflewering ontdek Johan Allers ’n onbekende pareltje in die Stedelijk Museum: ’n klein koffiekamertjie wat in die vyftigerjare deur Karel Appel beskilder is.

Video-kompetisie: Word LitNet se gesig op sosiale media

Riglyne vir LitNet-video-bydraers

LitNet-gids: Kopiereg rondom multimediavideo’s

Naomi Meyer
Menings

"Indien die gedeelte wat gebruik word, die 'kern' of 'hart' van die oorspronklike werk verteenwoordig, word dit as ’n substansiële deel beskou en is skriftelike toestemming van die kopiereghouer verpligtend. Erkenning van die bron is nie ’n plaasvervanger vir wetlike toestemming nie. As daar twyfel bestaan, moet toestemming altyd verkry word, of daar moet van gelisensieerde kopieregvrye bronne gebruik gemaak word."

LitNet op die draadloos

LitNet se skolemateriaal: RSG-onderhoud

Menán van Heerden
Onderhoude

Ouers, leerders, onderwysers, oumas en oupas: RSG Kompas se Hazel Janse van Rensburg gesels met LitNet se Menán van Heerden oor LitNet se skolemateriaal, insluitend gratis vraestelle en wiskundevideo’s. Luister na die potgooi.

Gratis vraestelle

Wiskunde: Graad 6-vraestel en memorandum, eerste kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 6 is en van krieket hou, sal jy dit geniet om Wilhelm du Toit se gratis oefenvraestel met krieketvoorbeeldsomme uit te werk om vir jou eerste Wiskundetoets vanjaar voor te berei. As jy nie van krieket hou nie, sal jy dit ook geniet om die vraestel uit te werk, want daar is baie meer somme as net somme wat krieketvoorbeelde bevat – en die vraestel en memorandum sal jou help om goeie punte te behaal.

Wiskunde: Graad 7-vraestel en memorandum, eerste kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 7 is en vir jou Wiskundetoets moet voorberei, gaan Wilhelm du Toit se gratis oefenvraestel en memorandum jou beslis lekker laat voel. Dit bevat lekkergoed-voorbeeld-oefensomme en as jy jou werk daarmee oefen, gaan jy sommer lekker goeie punte in jou toetsreeks behaal.

Wiskunde: Graad 10-vraestel en memorandum, eerste kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 10 en wens jy hier voor jou eerste Wiskundetoets jou lewe was so eenvoudig soos ’n kat s’n? Laai Lee-Ann Langeveld se Wiskundetoets en memorandum gratis in PDF af en leer hoe eenvoudig dit kan wees om algebrasomme te vereenvoudig. Dit sal nie anders kan nie: Jy gaan eenvoudig hierdie kwartaal goeie punte vir Wiskunde behaal!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Gratis Wiskunde-video’s

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Nog skoleskakels

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Klik hier vir nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici.

KSUT-programrede: LitNet Akademies (Opvoedkunde)-redakteur

Keynote: Why does my mother tongue matter?

Alta Engelbrecht
Opinion

Alta Vos, editor of LitNet Akademies (Opvoedkunde), was a guest speaker at the My Language Matters event on 27 February 2026 at CPUT: "LitNet has pioneered a multimodal and hyperlink context, where articles are enriched with links to related debates, multimedia and responses. This digital format allows Afrikaans scholarship to be interactive, layered and globally accessible, ensuring that Afrikaans researchers are part of a living, evolving conversation, rather than being isolated voices."

LitNet Akademies: geakkrediteerde navorsingsartikels, in Afrikaans

Vonnisbespreking: Retensieregte is nie sedeerbaar nie

J.C. Sonnekus, E.C. Schlemmer
LitNet Akademies (Regte)

"Slegs die oorspronklike retentor wat regmatig besit verkry het, kan dit teen sy skuldenaar ten aansien van ’n saak van laasgenoemde uitoefen; sodra beheer oor die saak prysgegee word, verval die bevoegdheid om die saak teen die wil van die eienaar terug te hou."

VivA se Lees-en-luister-toepassing in ’n taakgebaseerde benadering vir Afrikaans-addisioneletaalonderrig in die Intermediêre Fase

Nina-Lari Brewis, Elbie Adendorff
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Daar is teoreties ondersoek ingestel na hoe hierdie toep as onderrighulpmiddel in die AEAT-klaskamer ’n bydrae kan lewer om die lees- en luistervaardighede van graad 4- tot graad 6-leerders, veral binne die taakgebaseerde benadering, te ontwikkel."

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Uit die argief

10 redes om in LitNet Akademies te publiseer

LitNet
Akademies en skole (2019)

LitNet Akademies is ’n geakkrediteerde akademiese joernaal wat portuurbeoordeelde Afrikaanse navorsingsartikels publiseer. Hierdie multidissiplinêre aanlyn joernaal vorm deel van LitNet en bestaan uit ses onderafdelings: Ekonomiese en Bestuurswetenskappe, Geesteswetenskappe, Godsdienswetenskappe, Natuurwetenskappe, Opvoedkunde en Regte.

Oproep om referate

Oproep om referate: Inter-Breyten – Breytenbach in konteks

LitNet
NeerlandiNet

Die Gentse Sentrum vir Afrikaans en die Studie van Suid-Afrika nooi met graagte voorleggings uit vir ’n tweedaagse konferensie oor Breytenbach in konteks.

Nuwe spotprent deur Koos Kombuis

Koos Komiek: Derde Wêreldoorlog?

Koos Kombuis
Visueel

Koos Kombuis lewer maandeliks kommentaar op die absurde werklikheid.

Nuwe kitsluisterreeks: Stemnota

Stemnota: Trump en wêreldwye energiebeheer

André Duvenhage
Menings

Luister na politieke ontleder André Duvenhage se WhatsApp-stemnota oor die streeksoorlog in die Midde-Ooste en die moontlikheid dat dit kan uitbrei tot ’n derde wêreldoorlog. Hoe raak dit Suid-Afrika?

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale

Sê jou sê op LitNet

Aan Anderson Cooper: Wie het gewen?

LitNet
SêNet-kompetisie

Ons het op 24 Februarie gevra: "Wat wil jy vir Anderson Cooper sê oor die Afrikaner?" Julle het geantwoord. Hier is die wenner.

Aan Anderson Cooper: Dit bly ’n betwiste vraag

Stacey van der Walt
SêNet-briewe

"As Malema en sy ondersteuners hoop om die 34 000 wit voedselproduserende boere wat nog op Suid-Afrikaanse plase oor is, te intimideer, en hulle slaag daarin, sal alle Suid-Afrikaners ’n mensgemaakte hongersnood moet verduur. Ons sal ons eie Holodomor hê!"

Oorreageer ek dalk?

Hermione le Roux-Ellis
SêNet-briewe

"Daar is organisasies wat baie graag in Suid-Afrika sulke wette sou wou implementeer. Dit sal klein begin met wetgewing soortgelyk aan dit wat nou in Kansas van krag is. Dan brei dit uit en voor jy jou oë uitvee, leef jy in Gilead."

Moet my dus nie "oom" noem nie

Anton B
SêNet-briewe

"Ek weet ek is ’n donnerse oom. Die Louis Vuitton-sakke onder my oge gil dit elke oggend luidkeels vir my wanneer ek my tande borsel."

#smaakmakers2026 en die boekbedryf

Polemiek: ’n Smaakmaker sonder smaak vir boeke?

Jean Oosthuizen
Boeke en skrywers

"As ons nie die verskil tussen selfverheerliking en gemeenskapsverryking kan uitwys nie, dan is die krake nie net in die porselein nie – dit is in ons literêre gewete."

Netwerk24 se Smaakmaker van die Jaar 2026: ’n onderhoud met Anro Schutte

Naomi Meyer, Anro Schutte
Onderhoude

"Vir my is ’n smaakmaker nie net iemand wat sê 'koop hierdie boek' nie. Dis iemand wat konteks gee. Wat gesprek begin. Wat ’n brug bou tussen skrywer en leser. Dis nie oor hype nie, dis oor eerlike aanbeveling en betekenisvolle gesprek."

Menings

Control, theatre and the seduction of self-deliverance: reflections on autonomy, dignity and the self

Jennifer Kestis Ferguson
Opinion

"This reflection emerged from a public conversation following the death of South African performer and writer Ian von Memerty, whose online series on 'self-deliverance' sparked wide debate about autonomy, ageing and dignity, questions that increasingly confront societies everywhere."

Leesgeletterdheid, intergenerasietaalverskuiwing en mobiliteitsideologie: ’n sosiolinguistiese ontleding van middelklas bruin gemeenskappe in postapartheid Suid-Afrika

Merlyn van der Rheede
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Ouers kies Engels as simboliese en ekonomiese kapitaal. Afrikaans bly emosioneel sentraal, maar verloor funksionele domeine. Hierdie dinamika speel af binne ’n onderwysstelsel waar fundamentele leesgeletterdheid reeds onder druk is."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Die mistiese aanskouing van die geheel – oor Jan van Aken se Die ommegang

Johann Rossouw
Seminare en essays

"Die ommegang speel af in die laat 1300’s en vroeë 1400’s, oftewel in Europa se laat-Middeleeue, wat ’n tyd was waartydens die eerste beroeringe voorkom wat uiteindelik die weg sou baan vir die oorgang vanaf die tradisionele wêreld na die moderniteit – ’n soort samelewing wat vanaf aanvang in die 1500’s tot vandag intens omstrede is."

Adam & Jakes: Wie is vandag hul gespreksgenote in Afrikaans?

Heindrich Wyngaard
Seminare en essays

"Die oorsprong van hierdie praatjie [soos gelewer by die Adam Small-fees 2026] is ’n onvoltooide manuskrip."

Op dees aarde: Homo sapiens ontmoet Neanderdaller

Elsabé Brits
Rubrieke

"Vir meer as ’n dekade is dit bekend dat antieke lede van ons spesie, Homo sapiens, met ons evolusionêre neefs, die Neanderdallers, ontmoet en gepaar het. Maar hoe dit gebeur het, is pas deur die genetika ontrafel."

Huldeblyk: Soli Philander (1961–2026)

Marlene le Roux
In memoriam

"Soli se afsterwe is ’n groot verlies, maar hul nalatenskap bly voortbestaan. Hulle het tye oorbrug, ’n stem gegee aan gemeenskappe wat dikwels oor die hoof gesien word, en ons daaraan herinner dat lag en storievertel dade van oorlewing is."

Gewildste plasings op LitNet

Gewildste plasings op LitNet: 25 Februarie tot 3 Maart 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 25 Februarie tot 3 Maart 2026.

Nou op Voertaal

Den Haag-groep laat Israel rooi sien in Midde-Ooste-konflik

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Terwyl die Midde-Ooste in vlamme opgaan ná die VSA en Israel se verwoestende aanvalle op Iran, het 40 lande die afgelope week in Den Haag, Nederland bymekaargekom vir ’n noodvergadering, met Suid-Afrika as een van die leidende rolspelers in die inisiatief."

Midde-Ooste-oorlog begin Suid-Afrikaners se sakke byt

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Indien die oorlog weke of maande voortduur, kan Suid-Afrika met ’n perfekte storm gekonfronteer word: hoër inflasie, ’n swakker rand, stygende rentekoerse en laer ekonomiese groei. Werkloosheid kan verder toeneem indien besighede produksie sny weens hoër insetkoste."

Suid-Afrika veroordeel VSA-Israel-aanval op Iran: reaksies en potensiële gevolge

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die operasie, genaamd Roaring Lion, het kernfasiliteite, militêre basisse en leierskapteikens in Iran getref, met Iran wat met teenaanvalle op Israel en VSA-basisse in die streek gereageer het."

Gebou wat ineenstort eis nege lewens in vervalle Johannesburg

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Korrupsie en wanbestuur het bygedra tot Johannesburg se verval: City Power word as insolvent beskou en dienslewering het ineengestort onder politieke onstabiliteit."

Leesimpressie: Anatomie van het atelier door William Kentridge

Erik van den Bergh
Literatuur

"Persoonlijke geschiedenis en ervaringen verweven in culturele ontdekkingstochten."

Leesimpressie: Zwarte september door Sandro Veronesi

Erik van den Bergh
Literatuur

"Knappe, zeer goed geschreven roman waarin de hoofdpersoon Gigio Bellandi na vijftig jaar terugblikt op de zomer van 1972 in Toscane toen hij twaalf was."

Breyten schrijven #29: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met H.J. Pieterse

Yves T’Sjoen, Henning Pieterse
Literatuur

"Toe ek Lotus gelees het as tiener, was ek weggevoer deur die liggaamlikheid en onbeskaamde erotiek van die bundel."

Boeke en skrywers

Boekevat met Deborah: Einde en begin deur Michèle Meyer

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Dis ’n betowerende reis waarvan die leser nie sy of haar oë kan wegskeur nie: ’n kind se verlies aan onskuld en groei tot wasdom ..."

Die weerligvoël deur Jaco Jacobs: ’n resensie

Magdel Vorster
Kinderboeke

"Jaco Jacobs noem graag dat hy speel wanneer hy skryf en met Die weerligvoël is dit duidelik dat hy baie lekker gespeel het. Hierdie boek waarborg eerstens ontsnapping en ’n lekkerleeservaring vir nege- tot dertienjarige seuns én meisies. Enige iets anders wat daaruit geoes kan word, is ’n bonus. Jacobs doen wat hy baie goed doen. Hy maak lees lekker."

Januarie 2026 se Romanzas: ’n lesersindruk

Louise Viljoen (JBay)
Lesersindrukke

"Ek het heerlik gelees aan die Januarie se Romanza-titels en ek deel graag so ’n klein ietsie saam met die sinopsis van elke boek. Mens moet tog so versigtig wees dat mens nie te veel verklap nie."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Februarie 2026

LitNet
PEN Afrikaans

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Februarie 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Press release: Books on the Bay Festival 2026

LitNet
Books and writers

The run-away success of Simon’s Town’s three previous literary festivals has inspired a knock-out line-up for 2026. The town is set to host some of the most celebrated writers.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 28 Februarie tot 6 Maart 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Leefstyl

All by myself in Wellington: ’n onderhoud met Charl du Plessis

Naomi Meyer, Charl du Plessis
Musiek

"Ek gee die gehoor geleentheid om spontaan voorstelle te maak en dan improviseer ek daarop. Ek improviseer na hartelus! Mense kan ’n verskeidenheid van musiek verwag met iets wat in almal se smaak gaan val."

Woordenaar by die KKNK: Churchil veg vir Afrikaans

Maryke Roberts, Churchil Naudé
KKNK

"Een van die debuutproduksies by die 30ste KKNK op Oudtshoorn vanjaar is Woordenaar, met Churchil Naudé, Jackie Lätti, Riku Lätti en Jannie van Tonder."

Laai die volledige KKNK-feesgids hier af!

LitNet
KKNK

Die KKNK bied die volledige feesgids gratis aan feesliefhebbers.

Persverklaring: Uitsonderlike openingskonsert wag by 30ste KKNK

LitNet
KKNK

Hierdie konsert word in die Feesmark aangebied.

Persverklaring: ’n Rits Fiësta-benoemings vir Suidoosterfees

LitNet
Suidoosterfees

Die Suidoosterfees is weer vanjaar sterk verteenwoordig onder die benoemdes vir die 16de kykNET Fiësta-toekennings – ’n geleentheid wat erkenning gee aan die gehalte, verbeeldingrykheid en impak van Afrikaanse teater op die feeskringloop.

Persverklaring: Kunstekaap ’n plek vir almal – begin reeds vroeg

LitNet
Skole

Afrika word beskou as die vasteland met die jongste bevolking ter wêreld. In Suid-Afrika, met ongeveer 12 miljoen kinders van skoolgaande ouderdom, is die holistiese welstand van ons jeug noodsaaklik. Daarom bly Kunstekaap verbind tot die vorming van die toekomstige generasie deur die transformerende krag van teater en die uitvoerende kunste deur middel van ’n weldeurdagte opvoedkundige en jeugprogram.

Persverklaring: Muurskildery laat Afrikaans amptelik 100 voortleef

LitNet
Kuns

Afrikaans Amptelik 100 stel nou die muurskildery as ’n gratis aflaaibare PDF-dokument beskikbaar vir belangstellendes. Onderwysers kan dit in die klaskamer gebruik en sodoende gesprekke rondom ons taal se komvandaan stimuleer.

Veldsoirée 2026: 24–26 Julie

Nuwe skryfwerk

Want ek kan nie anders nie

JMT Labuschagne
Fiksie

"Maar dit was alles tevergeefs: Gelowigheid is in my selle ingeweef soos die kleur van my oë. Ek sou myself moes vernietig om ’n einde daaraan te maak."

Ek ag jou

Wicus van der Merwe
Poësie

"skurwe hande roep ’n balsem sodat jy kan gedy,
hande wat die lewe ken, erken ek, wil ook getrou dien"

Nagmaal

JM Van Wyk
Poësie

"Ek slaan my oë vas teen die berge
ver agter die baksteenkerkmuur."

Boomklim

Eduan Naudé
Poësie

"val dit my by, ek voel weer soos ’n kind
wat saam met jou kan boomklim
en dagdroom, luilekker in ’n mik."

Rymstories: "Die Innige"

Etienne van Heerden
Nuwe skryfwerk

"Wees innig digby pyn, in die aangesig
Van lyding, self toegedien, gadegeslaan
Of ervaar."

Stemkunstenaar Johan Allers lees ’n reeks rymstories deur Etienne van Heerden voor. In hierdie reeks kom telkens ’n figuurstudie ter sprake.



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved

Untitled Document