Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1110

23/07/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: In die skoolhoof se kantoor

Die seun met die swaeltjie

Skrywer: Fanie Viljoen
Uitgewer: LAPA
ISBN: 9780637012614

Die wenner van die 2025-LAPA-Jeugromankompetisie! "Jy het ’n goeie hart, Tumelo. Maar onthou, familie is belangrik. Ons kyk eers na mekaar." Tumelo tel een middag ’n swaeltjie in die veld op. Sy is swak en beseer, maar hy wil haar gesond maak. Fumane moet weer vlieg. Gou word Tumelo egter soos daardie swaeltjie. ’n Slegte ding gebeur in hulle gesin: Eers met sy ma. En toe met sy pa. Tumelo en sy sussies bly alleen agter in hulle sinkhuis in die township. Wat gaan hy nou doen? Hulpeloos bly lê? Of kan hy weer vlieg?

Menings

Skoleseminaar: Alles begin by een doodgewone dag in die skoolhoof se kantoor

Michelle Engelbrecht
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"’n Regsprobleem in ’n skool begin selde met ’n hofsaak. Dit begin eerder by die ontvangs. In die skoolhoof se kantoor. In ’n ouer se dringende e-pos. In ’n dissiplinêre gesprek. In ’n besluit oor toelating. In ’n foto wat op ’n skool se sosialemediaplatform gedeel word. In ’n veiligheidsvoorval op die speelgrond. Op daardie oomblikke wanneer die besluit geneem word, lyk dit nog soos gewone skoolbestuur op ’n doodgewone skooldag. Dit is juis waar die probleem lê."

Op dees aarde: mRNS-entstowwe is veilig – vir almal

Elsabé Brits
Rubrieke

"Deur middel van gedetailleerde analise van gepubliseerde data uit laboratoriumnavorsing, kliniese proewe en werklike toesig oor miljarde mRNS-entstofdosisse, het die outeurs die wetenskap agter mRNS-entstowwe en hul impak op openbare gesondheid beoordeel."

Uneasy grammar: Britain and South Africa – a critical reflection

Peter Vale
Opinion

"When powerful states describe a relationship as mutually beneficial, who gets to define the mutuality?"

Koos Komiek: Aardverwarming

Koos Kombuis
Visueel

Koos Kombuis lewer maandeliks kommentaar op die absurde werklikheid.

Vanwaar die braaibroodjie?

Raed-na-Gael
SêNet-briewe

"Ek waag my nek om dit te sê: Om as ’n formidabele braaier beskou te kan word, moet ’n ou ’n braaibroodjie kán braai, bros en bruin en lekker, met die botter aan die binnekant van al twee snye ..."

Aan almal met harte

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Deur die waarheid te eer, gee jy jouself die ruimte om te genees en vorentoe te beweeg."

Vervulling en roeping: die Israel van God

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Die kwessie raak nie net politiek of teologie op ’n afstand nie – dit raak ons brood en botter, en die vraag wat almal op een of ander manier raak: Wat sê die Skrifte self oor Israel?"

Vanwaar Van der Merwe? Van De Hoop!

Johannes Hendrik van der Merwe
SêNet-briewe

"Ek het nie toevallig op die Van der Merwe-fees en sy gedenkteken, of monument se spoor beland nie. Besig met my boek, getiteld Houdenbek 200, oor die Houdenbek-moorde van 1825 in die Koue Bokkeveld, moes ek die Van der Merwe-gedenkskrif weer deeglik onder oë neem."

Uit die argief

LitNet Akademies (Opvoedkunde)-seminaar: Skoolhoofde en leierskap

Remona Voges, Darius Erasmus
SA Skoleseminaar | Schools Seminar (2019)

Remona Voges het met ’n musiekonderwyser, Darius Erasmus, gesels om uit te vind wat effektiewe leierskap in Suid-Afrikaanse skole vir hom beteken: "Die genot lê in gelukkige kinders. 'Only if they keep the teacher happy.'"

Skoolleierskap en die skep van produktiewe leerruimtes in skole deur Johan Burger en Aslam Fataar: ’n resensie

Michael le Cordeur
Resensies (2022)

"Al wat nodig is, is om nuut oor onderwys te dink."

Veldsoirée 2026 is om die draai: 24–26 Julie

Veldsoirée-video 2026: Op pad na die Oos-Kaapse Karoo

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

Karoo-koppies, aalwyne en kaggelvure: Die Veldsoirée skop binnekort af. Hiermee ’n kort lusmakervideo van die wintertyd roadtrip na die Oos-Kaapse Karoo. Die Etienne van Heerden Veldsoirée word aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag.

Die gedetailleerde program

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hier is die finale, gedetailleerde program van die Etienne van Heerden Veldsoirée wat binnekort in Nxuba/Cradock in die Oos-Kaapse Karoo plaasvind. **Al die gesprekke is GRATIS.**

Video-uitnodiging: Veldsoirée

Menán van Heerden
LitNetKanaal op YouTube

Jy is genooi: interessante gesprekke met skrywers, akademici en kenners, bakkies, koppies, kaggels en aalwyne. Kyk hierdie kort videotoer deur Menán van Heerden van wat jy te wagte kan wees. Kom gesels, debatteer en luister saam. Kom ervaar die "veld" in "Veldsoirée".

Leefstyl

Moederstad gooi haar arms oop vir dialoog van versoening

Maryke Roberts
Feeste

"Vanjaar se feesvieringe dra ’n besonderse historiese gewig. Die fees val saam met die Kunstekaap-teatersentrum se 55ste bestaansjaar, sowel as die 70ste herdenking van die historiese vrouemars na die Uniegebou in Pretoria."

Motorrepubliek: Gryser en (on)wyser – vyf voertuie bedóél vir langtermyn-eienaarskap

Braam Peens
Motors

"Hetsy vir perfeksionistiese versamelaars of platsak pensionarisse – iéwers in jou motorloopbaan word ’n verbintenis tot ’n voertuig ewe blywend as dié tot ’n lewensmaat."

Toorkombuis: Coq au vin skaterlag in ’n skottel

Karen Hart
Kos en wyn

"As jy nie rooivleis kan eet nie, is hierdie hoenderdis seker die mees bevredigende. Dit het al die troos en robuuste smaak van ’n boertige bredie. En dis so aanskoulik om te maak."

Pareltjes uit Amsterdam: Kho Liang in die Stedelijk Museum

Johan Allers
Leefstyl

Johan Allers besoek die Stedelijk Museum en ontdek ’n pareltje in die eerste groot retrospektiewe uitstalling van Kho Liang, een van die invloedrykste ontwerpers in die naoorlogse Nederland.

Routes of Sound: Musiek vind afdraaipaadjies in jou siel

Maryke Roberts
Musiek

"Dis weer tyd vir die jaarlikse Routes of Sound by Spier-wynlandgoed buite Stellenbosch en vanjaar is daar meer as 30 kunstenaars betrokke."

Persverklaring: ATKV-Applous vier 49ste finaal in Kaapstad

LitNet
ATKV-Portaal

Vanjaar se ATKV-Applous-finaal beloof om weer ’n spoggeleentheid vir Suid-Afrika se top skoolkore te wees. Die gala-aande word vanjaar vir die 49ste keer aangebied en vind van 29 Julie tot 1 Augustus in die Kaapstadse Stadsaal plaas.

Persverklaring: Ruk en Rym 2026 – kom maak jou stem dik

LitNet
ATKV-Portaal

Sedert sy ontstaan in 2023 het Taalgenoot-Ruk en Rym ’n belangrike platform vir nuwe alternatiewe Afrikaanse stemme geword.

Persverklaring: Benoemings vir vanjaar se Silwerskermtoekennings vir film en TV bekend

LitNet
TV

Die aap is nou uit die mou met die bekendmaking van die televisiebenoemings in 16 kategorieë vir die Silwerskermtoekennings vir Film en Televisie, wat vanjaar ’n nuwe kategorie vir beste aanbieder in ’n dokumentêre program insluit.

Boeke en skrywers

Ingrid Jonker: 61 jaar na haar dood

Elkarien Fourie
Boeke en skrywers

"Met die 61ste herdenking van Ingrid Jonker se dood die nag van 18–19 Julie 1965, kyk ek na ’n Nederlandse skrywer se wyer reikende vrae oor verlies, familieverbondenheid en die soeke na ’n eie identiteit in die eggo’s van die verlede."

The geography of power: Hollow land: Israel’s architecture of occupation by Eyal Weizman

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"The occupation, he insists, is not merely administered through architecture and engineering, but is the architecture of conquest."

Die Serwiër: ’n onderhoud met Carel van der Merwe

Naomi Meyer, Carel van der Merwe
Skrywersonderhoude

"Ek dink die meeste mense onderskat die bedreiging wat hierdie misdaadwêreld vir Suid-Afrika se demokrasie inhou. As ’n oorhoofse tema wou ek hierdie ineenstrengeling van misdaad, wetstoepassing en politiek in Die Serwiër op ’n onderhoudende manier weergee, asook die leefwêrelde van die rolspelers wat daarby betrokke is."

Haar verhaal van krag: ’n onderhoud met Rita Swanepoel

Catrina Wessels, Rita Swanepoel
Skrywersonderhoude

"Wat my die meeste geraak het, was die eerlikheid waarmee hulle geskryf het. Baie verhale is geïnspireer deur persoonlike ervarings van verlies, geweld, armoede, verslawing, familieverhoudings, moed, geloof en hoop. Dit was die rou materiaal waaruit stories dikwels ontstaan. Die grootste verandering was die groei in selfvertroue. In die begin het ek dikwels gehoor: 'Ek is nie ’n skrywer nie.' Teen die einde van die projek het dieselfde vroue mekaar se manuskripte bespreek, herskryf en eerlike terugvoer gegee."

Sidney Gilroy (1980–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Boeke is die tydmasjiene wat ons komvandaan bewaar en ook die rigtingwysers om wat dalk mag kom, te navigeer. Boeke is vir my die stiksel wat samelewings heg."

Wat die witbors wou sê deur Elmarié Dercksen: foto’s van die Bloubergstrand-bekendstelling

Naomi Meyer, Ansurette Pretorius
Boeke en skrywers

Die eerste bekendstellingsfunksie van Elmarié Dercksen se Wat die witbors wou sê het op Vrydagaand 17 Julie in Bloubergstrand plaasgevind. Marinda Engelbrecht het met haar ’n gesprek oor die boek gevoer.

Van ’n afstand af deur Koos van die Waterberge: ’n lesersindruk

Marlize Louwrens
Lesersindrukke

"In hierdie bundel neem Koos van die Waterberge die leser op ’n reis deur sy persoonlike ervarings van die Suid-Afrikaanse platteland, die politieke omwentelings van ons tyd, en die universele temas van verlies, verandering, geheue en behoort."

Persverklaring: Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT)

LitNet
Boeke en skrywers

Maskew Miller Learning (MML) stel met trots die nuwe tuiste van Afrikaans se bekendste verklarende woordeboek bekend.

Persverklaring: Digtersweek 2026

LitNet
Boeke en skrywers

Deelnemers wat graag van dié geleentheid gebruik wil maak, moet hul gedig teen 29 Julie per e-pos aan De Lange stuur tesame met hul bewys van registrasie.

Press release: Odendaal and Ccoyllurpuma launch their translated poetry collections at The Book Lounge in Cape Town

LitNet
Books and writers

What do two poets, united by poetry across the ocean, have to say about our place in the world and the urgent need to transform it in our image?

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 18 tot 23 Julie 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Akademies en skole

’n Ondersoek na die verklaring vir die komplekse verhouding tussen verbruikers se kwalifikasievlak en ervaring van gewonetaaldokumente

Annie Burger
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"In hierdie ondersoek word daar klem gelê op die behavioristiese aanname (binne die psigolinguistiek) dat hoe hoër iemand se kwalifikasievlak is hoe beter sal hulle prosesseringsmeganismes wees."

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Nou op Voertaal

Hof beslis Vrydag oor Ramaphosa se aansoek om ondersoek na staat van beskuldiging te stuit

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Intussen het die parlement se artikel 89-komitee reeds aansienlike vordering met sy eie voorbereidings gemaak en nie gewag vir die hof se beslissing nie."

Motoriste hou asem op vir Augustus se brandstofprys

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Ná ’n tydperk van relatiewe verligting in Julie, dreig stygende internasionale oliepryse om die verligting by die pomp te laat verdamp met baie oë wat onwillekeurig na Donald Trump in Washington draai."

Kontroversie oor Gayton McKenzie se R31 miljoen-Wêreldbeker-besteding woed voort

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Kritici waarsku dat die saak die geloofwaardigheid van beide McKenzie en die RNE ernstige skade kan aandoen as volle deursigtigheid nie so gou moontlik gegee word nie."

Breyten schrijven #43: Postumiteiten voor Breyten. In gesprek met Annika van der Linde

Yves T’Sjoen, Annika van der Linde
Literatuur

"Hierdie triangulasie van Coelsch-Foisner se literatuurwetenskaplike raamwerk, die Zen-Boeddhistiese filosofie en die kwantumteorie bied ’n versoenende en aanvullende perspektief op liriese subjektiwiteit."

Leesimpressie: Oost en west door Nino Haratischwili

Erik van den Bergh
Literatuur

"Over leven in Georgië en Duitsland, over Rusland en Oekraïne, over onverdraagzaamheid en haat, over kunst en schrijven. Veel mooie, heldere en scherpzinnige teksten."

Persbericht: Programma van het negende colloquium over het Afrikaans en de studie van Zuid-Afrika

Voertaal
Academisch

This colloquium is organised with the financial support of the Research Foundation Flanders (FWO), the Faculty of Arts and Philosophy of Ghent University, the Africa Platform of Ghent University Association (GAP) and the Departments of Literary Studies and Languages and Cultures.

Uitnodiging: Andries Visagie in gesprek met Yves T’Sjoen

Voertaal
Academisch

Andries Visagie gaan met Yves T’Sjoen gesels oor Twee overzijden: gesprekken op de literaire brug tussen Afrikaans en Nederlands.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 15 tot 21 Julie 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 15 tot 21 Julie 2026.

Nuwe skryfwerk

Sirene fluister deur die akasia

Cornelius Henn
Poësie

"Wortels drink diep uit dorre grond,
gee skadu aan grassade en herinneringe
in ’n landskap wat alles toets en breek."

Children as tender as paper hats

Martin Labuschagne
New writing

"paper hats,
like tender lullabies,
never found a growing head
to wear them"

Pater Noster deur ’n ateïs

Nato Zondagh
Poësie

"Ek soek tóg die ware God.
Ek wil hom duid’lik sien."

Veritas

Jacques Wessels
Poësie

"alles ontaard
in veritas"

Dick se reputasie

Hannes Stander
Poësie

"'Sy reputásie
Saai konsternasie!'
Die regter het bloedrooi gebloos!"

Weersiens

Edna Tolmay
Poësie

"Gesluk. Dit was gal bitter.
Gaan lê.
Weer wakker.
Hy het nie gekom nie."

Rymstories: "Die Halfblinde"

Etienne van Heerden
Nuwe skryfwerk

"Jy hoef nie die see te sién nie
Want lank voor die sien voel jou vel
Die soutwind oor hom veeg"

Stemkunstenaar Johan Allers lees ’n reeks rymstories deur Etienne van Heerden voor. In hierdie reeks kom telkens ’n figuurstudie ter sprake.

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved