"Nou, tien jaar ná sy dood, sal sy naam gekoppel word aan een van die belangrikste geboue op die Universiteit van Wes-Kaapland- (UWK-) kampus, hier waar hy in die laat sestigs sy eerste graad verwerf het, later dosent in Afrikaans-Nederlands geword het en uiteindelik as rektor in 1994 uitgetree het om Madiba se kantoorhoof en sekretaris van die kabinet te word. Hierdie jaar sal dit ook 35 jaar wees sedert hy in 1987 die sesde rektor by UWK geword het, opvolger van die eerste bruin (of swart) bekleër van dié pos, wyle Richard van der Ross."

* In die gees van Mandeladag, wat op Maandag gevier is, hernoem die UWK sy Hoofsaal na wyle Jakes Gerwel om sy nalatenskap te eer. Die seremonie, wat ook aanlyn uitgesaai gaan word, vind vandag om 18:15 plaas.

"In elke mens se liewe kô daa sieke maa ’n dag lat jy realise jou hero het voete van klei. Ek hettie gedink daai dag sal vi ôs twie aanbriek ie, maa smaak my dis nou sukke tyd."

What is Boris Johnson’s legacy? What lies ahead for British politics, society and foreign policy? Freek Robinson interviews John Simpson, world affairs editor of BBC News.

Liza met haar pienk popwaentjie is een van drie kinders wat gedood is deur ’n missiel uit ’n Russiese duikboot. Twintig ander het ook in die voorval omgekom. Twee dae later tref missiele, vanaf een of meer bomwerpers afgevuur, ’n fabriek ongeveer ’n kilometer van Eben Viktor se huis in Dnipro af. Die fabriek word verbind met Elon Musk se ruimteprogram. Drie mense is dood. Eben en sy vrou slaap in die gang vir die res van die nag. Hoe oorleef die inwoners van Oekraïne?

"'Your Excellency.' Hoe kan dít, komend van ’n Afrika-leier, anders klink of geïnterpreteer word as met die ondertoon van ’n slaafse mentaliteit? Hoe hét dit gebeur dat ons so kort ná die bevryding van een koloniale bewind, gereed is om ’n volgende brutale een te omhels?"

"Ons is die sterre en hulle is ons."

Wat behels virtuele werklikheid? Werknemers kan in ’n virtuele kantoor werk waar hulle steeds gesprekke met kollegas kan voer. Mediese studente sal virtuele operasies kan uitvoer. Virtuele werklikheid kan afstandsleer meer interaktief maak deur studente se avatars in ’n klas te plaas waar hulle vrae kan vra en met ander studente kan saamwerk. Dit is ook in beginsel moontlik om ’n student in Wene in 1683 te plaas sodat hy of sy groot geskiedkundige gebeure kan ervaar. Taalstudente sal ook met moedertaalsprekers in gesprek kan tree en daardeur hul taalvaardighede opskerp. Burgert Senekal vertel meer.

"Izzart removed the laces of the sneakers and washed them separately. He tapped lukewarm water into a transparent bowl and generously sprayed TopShelf Sneaker Cleaner product on various targeted areas – everything done with precision."

"Luidens die Departement van Gesondheid het die aantal babas van tienermoeders in Suid-Afrika se mees bevolkte provinsie, Gauteng, sedert die begin van die COVID-19-pandemie met 60% gestyg."

"My navorsing val binne die veld van Afrikaanstaalverwerwing. Ek het vir my MA-verhandeling ses taakgebaseerde lesse ontwerp waar Instagram as ’n digitale hulpmiddel gebruik word om Afrikaanse woordeskat aan te leer, te oefen en ook aan nuwe woorde blootgestel te word."

"Sien ek ’n toekoms vir Afrikaans en Afrikaanse navorsing en navorsing in Afrikaans? Ongetwyfeld, ja."

"Die suiwerheid van die Afrikaanse taal – en besonderlik literêre taal – was een van die hoofskywe van Small se geniale karnavaliseringsvermoë. Daardie lumpen-spook uit die verre klasse-verlede het in die werk van Small op sy mees ondermynende en destrukturerende uitgeslaan. Die 'skollie'-spreker in Small se poësie en drama hibridiseer die taal, ontluister en ontmasker deur die herinnerde idioom van die lag. Daar is inderdaad weinig lag, en weinig om oor te lag, in die wêreld van Small se sprekers. Die eggo’s van die lag klink op uit die reaksie van die hoorders eerder as die uitinge van die sprekers."

"My antwoord sou ook wees dat ek nie dink dat daar iets is soos ’n enkele 'Bruin'- of 'Kleurling'-identiteit nie. Daar is waarskynlik ’n hele reeks identiteite en die definisie van 'Bruinwees' is ’n definisie van buite af eerder as van binne af ... Kleur sou nie vir my die bepalende faktor van my eie identiteit wees nie. Op hierdie moment is ek ’n Afrikaans professor, maar later in die dag is ek ’n krieketadministrateur. ’n Mens het ’n klomp vloeiende identiteite en sekere aspekte daarvan kom situasioneel na vore."

"Uit my studiejare onder hom onthou ek sy uitgangspunt dat die werk van die intellektueel, en dus die student van die letterkunde, in ’n sosiopolitieke konteks plaasvind en ons in staat moet stel om die samelewing beter te verstaan en verandering teweeg te bring. Sy lesings het menige student in die struggle-tyd gehelp om sy verhouding tot Afrikaans krities uit te leef en aan die hand van Swart Bewussyn ’n trotse selfdefinisie te gee. Sy doktorale studie oor konsepsies van gekleurdes in die vroeë Afrikaanse roman was baanbrekerswerk op die terrein van die ideologie-kritiek. Hy het daarmee die Afrikaans-departement by die UWK gevestig as ’n belangrike kritiese stem waaruit grensverskuiwende werk voortkom."

"Madiba self skryf in ’n 60ste-verjaardagboodskap aan 'Prof' dat talle mense die wêreld oor trots is op hom en dat hy hoop jong mense sal by Gerwel leer 'dat ’n mens groot aansien kan geniet, maar terselfdertyd so nederig soos jy kan wees'."

"Paulet-huis in Somerset-Oos, wat aan wyle Jakes Gerwel behoort het, is Saterdagaand, 14 September, amptelik as skrywershuis geopen."

"Sy pa was ’n eweneens formidabele man wat vir sy tien kinders ’n skool gebou het, want daar was geen skool naby nie. Hierdie skool het die plek geword waar vele ander Oos-Kaapse kinders hulle geleerdheid ontvang het …"

"To realise our dream of a truly free, fair and equal society, we have to take action. And I think that at the heart of any action we take, we have to 'invest' in young people. They are the future, here and in the rest of Africa."

Op Saterdag 10 November het die Jakes Gerwel-herdenkingsviering in Greatmore-straat 66, Kaapstad plaasgevind. Paneelbesprekings, voordragte en opvoerings het van die oggend tot die aand in ’n feestelike atmosfeer plaasgevind. Menán van Heerden gee ’n oorsig van een van die diskoersgesprekke, "Die rol en verantwoordelikheid van die intellektueel" (met Hein Willemse, Mercy Kannemeyer en Imraan Coovadia). Die fasiliteerder van hierdie paneelbespreking was Heindrich Wyngaard.

Het jy geweet jy kan vanjaar na al die boeke-items kyk wat jy verlede jaar op die TV misgeloop het – én nuwe boekgesprekke ook luister? Hier is vandag se Woordfees TV-boekeprogram.

Hier is jou LitNet-herinnering om na Francois Smith se gesprek oor Die getuienis te kyk: Vrydag 22 Julie om 22:28.

Kyk hier na ’n vertolking van ’n gedig deur Dean Balie by vanjaar se Digtersparadys – met stem en kitaar. Kyk na die volledige Digtersparadys op vanjaar se Woordfees TV. Die uitsending van Digtersparadys 2022 vind plaas op Maandag 25 Julie om 19:17.

Hier is jou LitNet-herinnering om na Adele Vorster se gesprekke oor Tien voor een (’n Love letter aan kos) te kyk: Maandag 25 Julie om 13:00 en Woensdag 27 Julie om 07:18.

"Selfs in boeke en tussen woorde – wat in een sin tog ontsnapping bied – is verlies só dikwels voorop. Boeke verdwyn. Ook woorde, tongvalle, maniere van sê."

"Herman sê hy glo op ’n goeie dag dat ’n mens se ervarings, goed of sleg, nie vermors is in die hande van ’n skrywer of kunstenaar nie. Hy gebruik alles wat met hom gebeur in sy werk. 'Ek vergader, stof af, polish en bêre gebeure vir latere gebruik.'"

By die lees van Retoervloot – Kaapstad en die VOC in 1713 (Tafelberg), Dan Sleigh se mees onlangse geskiedeniswerk, meld ’n magdom indrukke hulle by ’n leser aan, oor die aard van ondernemingsgees en die ingewikkelde, droewige, dinamiese en steeds uitkringende nalatenskap daarvan. Sleigh het Willem de Vries se vrae beantwoord.

"Met Tien voor een maak die skrywer haar merk as romansier. Die volgehoue spel met die leser – as gesofistikeerde literêre kommunikasieproses – beïndruk. Die leser begelei die skrywende Odela dwarsdeur haar figuurlike 'dark night of the soul' uit die donker en weer terug na die lig. En dié katarsis reinig skrywer én leser."

"Wit leuen is ’n slu satire op die staat wat met hope fanfare en ewe veel onbeholpenheid sy burgers se lewens wil beheer."

"Sy het geensins probeer om die karakters in enige boksie te plaas, of spesifieke 'gay'-optrede verwag van die karakters nie. Dit is ’n segment van die lewe, ’n liefdesverhaal soos enige ander."

"Die trauma wat Susan Nell beleef het, is veelvuldig. Haar verkragting in die Winburgse konsentrasiekamp tydens die Anglo-Boereoorlog deur twee Britse offisiere en ’n joiner word vererger deur die wreedaardige wyse waarop sy vir die dood agtergelaat is."

"Vir diegene wat werklik lewe, is die ouer geslagte mos nie dood nie. ’n Mens moet weet wie jy is, waar jy vandaan kom. Gegewens oor ons voorgeslagte behoort versamel te word."

"I think that one of the negative consequences of affirmative action has been that we have tiptoed around this issue of performance. And it does a disservice to ambitious, competent, professional, intelligent hard-working black people who want to be rewarded for who they are and what they do."

The Ingrid Jonker Prize is awarded in alternate years to the best debut collection in English or Afrikaans.

The University of Johannesburg is pleased to announce the winners of the following three newly instated prizes: UJ Prize for Creative Writing in isiZulu, UJ Prize for Creative Writing in Sesotho sa Leboa, and the UJ Prize for Literary Translation.

Hier is die jongste pasgepubliseerde boeke wat op die redakteur se lessenaar beland het.

"Dit volg nadat Eskom in sy jongste aansoek benewens ’n stewige verhoging ook gevra het dat ’n tarief van R938 per maand op verbruikers gehef word wat self krag opwek."

"Die bedrag wat die belastingbetalers in Suid-Afrika moet opdok om ministers se ligte te laat brand terwyl die res van die land in die duister tas, beloop reeds byna drie miljoen rand."

"Terwyl Suid-Afrikaners die afgelope weke meer as ooit vantevore onder beurtkrag gebuk moes gaan, dring Eskom aan op ’n prysverhoging van meer as 32 persent vir hulle krag."

"Min dorpe is so sterk gekoppel aan ’n taal en sy geskiedenis soos die Bolandse dorpie Paarl. Dis hier waar die Afrikaanse Taalmonument teen die hange van Paarlberg waghou oor die vallei en as bastion staan vir ’n taal wat in 2025 een eeu oud is en die monument dan ’n halfeeu."

"Afgelopen juni stond, net als andere jaren, weer in het teken van Keti Koti (verbroken ketens). Dat betekent op grote en kleine schaal stilstaan bij het leed dat de voorouders van Afro Nederlanders, Afro Surinamers en Caribische mensen is aangedaan tijdens de trans-Atlantische mensenhandel. Al jaren vragen de grassroot organisaties om meer aandacht voor deze zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis."

"Zonder de dood, geen leven. Zonder dood, geen poëzie. Vaarwel Remco."

Nelson Mandela is op 18 Julie 1918 gebore. Sy nalatenskap word wêreldwyd elke jaar op 18 Julie gedenk. Voertaal deel graag ’n keur van artikels uit ons argief.

"Na ’n deeglike ondersoek van die feite en getuienis deur al drie howe kom hulle tot verskillende gevolgtrekkings – die verhoorhof en die Konstitusionele Hof bevind dat die polisie grof nalatig was, terwyl die appèlhof beslis dat die polisie redelik opgetree het."

"Daar kan nuwe privaat vervolgingsorganisasies geskep word wat as hoofdoelwit het om oortreders te vervolg. Suid-Afrika sal definitief daarby kan baat vind indien die entiteite wat vervolgings kan inisieer en dryf, vermeerder word."

Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid? LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf. Die Gespierde Afrikaans-lys word deurlopend bygewerk. Kyk watter nuwe woorde is toegevoeg.

Het jy die vakansie die Afrika-pikkewyne by Bettiesbaai sien broei? As jy in graad 4 is, kan ’n leesstuk in hierdie gratis oefenvraestel en -memo van Eugene van der Westhuizen jou aan hierdie heerlike seevakansie herinner. Berei voor met die prettige oefenvraestel – en voordat jy jou oë uitvee, is dit weer vakansie!

Is jy in graad 11 en wil jy sommer vandag al jou hersieningsrooster vir die nuwe kwartaal lanseer? Krag en beweging is juis sommige van die temas wat in hierdie gratis Fisika-vraestel deur Luize Kroukamp behandel word. Laai vandag nog die vraestel en memo af om jou akademiese jaar met vlieënde vaandels te slaag.

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Die bekroningsplegtigheid is permanent op die Akademie se twee elektroniese platforms te sien. Die Suidelike bekroningsplegtigheid sal vanaf Woensdag 27 Julie om 18:00 beskikbaar wees.

"Sy vertel van haar nuwe korter en gryser haarstyl en erken dat ons almal verander het, want ons is pas deur 800 dae van pandemie, en lag dan as sy later vertel dat 'ons Afrikaners destyds baie swaargekry het onder Apartheid omdat ons Duitsland toe moes reis vir onderdele vir ons haardroërs'."

"Hoe ons onsself sien, en hoe ons onsself vir die wêreld wys, is iets wat oor tyd verander. Baie mense spandeer tyd in die kas (amper soos ’n kokon) voor hulle reg is om hulle volle self vir die wêreld te wys."

Om in te skryf, moet deelnemers ’n teks in enige variëteit van Afrikaans in die Romeinse skrif vind of iets direk met behulp van die Arabiese skrif skryf. Die wenner sal R5 000 kontant ontvang en die twee naaswenners R2 500 elk. Al drie wen ook ’n gesinsjaarpermit vir die ATM.

"Amper, Vrystaat is ’n komedie met hart. ’n Storie met waarheid wat elke mens raak. Daarby het elke mens ’n geheim ..."

A brand new South African play, Four fathers: bananas for the baboons, which explores black fatherhood and absent fathers in the country, premieres at the Baxter Golden Arrow Studio, from 3 to 20 August 2022 at 7:30 pm, with Saturday matinees at 2:30 pm.

Die vyfde verjaardag van Hessequa Harmonie gaan van 20 tot 24 September luisterryk gevier word met ’n uitsonderlike program wat in Heidelberg in die Suid-Kaap aangebied word.

LitNet se Stemme | Voices | Amazwi is ’n reeks kort, kragtige monoloë, aangebied in samewerking met die Suidoosterfees, NATi en die ATKV. Kyk hier na Daneel van der Walt se vertolking van Regardt Visser se Kinders hoort nie op strate nie. Die teks van die monoloog is hier beskikbaar, asook ’n gesprek tussen Daneel en Regardt.

Lees Bibi Slippers, intreeskrywer van Die LitNet Tuishuise Inwoonskrywerskap, se "monoloog vir ’n hond" in die reeks verse met "teater" as tema. Hierdie reeks word aangebied om die dramaturg Athol Fugard se 90ste verjaardag in Junie 2022 te vier.

"Ons wou die sand se spoed in jou uurglas
tot stilstand roep
– om jou langer by ons te hou."

"Sometimes first to fall
sometimes hang on through it all
Sometimes, somehow
they even make the final call"

"jou stem was nog nooit so verruklik
toe jy weet van my, en ek van jou"

LitNet wil jou as leser die versekering gee dat ons daarop ingestel is om jou persoonlike inligting wat by ons in bewaring is, te beskerm. | LitNet would like to assure you as a reader that we are committed to protecting your personal information held by us.