Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1126

13/11/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Vandag se medialandskap

Athol Fugard and the Serpent Players

Author: Rory Riordan
Publisher: Mandela University Press
ISBN: 9781067181949

Athol Fugard is widely regarded as one of the most significant playwrights of the twentieth century, whose work brought the realities of apartheid South Africa to international audiences. In this compelling biography, Rory Riordan explores Fugard’s life, work and enduring theatrical legacy, placing his achievements within the political oppression and cultural resistance of the time.

Akademies en skole

SteedsDink met LitNet Akademies: Herman Wasserman oor sy akademiese navorsing

Herman Wasserman
SteedsDink

In hierdie video gesels Herman Wasserman oor vandag se medialandskap. In LitNet Akademies se SteedsDink-video’s vertel Afrikaanse akademici van die interessante navorsing waarmee hulle besig is.

Kollig op akademikus Herman Wasserman

Herman Wasserman
SteedsDink

In hierdie video gesels Herman Wasserman oor sy loopbaan, KI en toekomstige navorsing.

Die veelsydigheid van Afrikaanssprekende peuters se ekspressiewe woordeskat

Mariette Nortjé, Frenette Southwood
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Afrikaanssprekende meisies het ’n beduidend groter woordeskat as seuns gehad. Vergelyking van die leksikons het ook verskille in die top 50 woorde van meisies teenoor dié van seuns uitgewys."

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Repliek: KI-verklikkers en gehallusineerde bronne: Hoe beveg ons die onetiese gebruik van kunsmatige intelligensie (KI) in akademiese publikasies?

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"As deel van die gesprek rondom die onetiese gebruik van kunsmatige intelligensie (KI) skryf Johann Rossouw onlangs op Netwerk24 dat daar ’n register saamgestel moet word van skrywers wat KI op ’n onetiese wyse gebruik 'sodat sodanige bedrieërs nie toegelaat word om die Afrikaanse openbare gesprek en letterkunde vir niks anders nie as openbare aansien en erkenning te probeer misbruik' nie. … Ek skryf die huidige artikel aanvullend tot Rossouw se stuk en met die vraag oor hoe om so iets te realiseer."

Uit die argief

Om ’n mens na te boots

Herman Wasserman
Menings (2023)

"Gaan die kletsbot beter essays kan skryf as professore? Gaan KI oneerlike studente help om plagiaat te pleeg? Wat is die implikasies van ChatGPT vir die joernalistiek en die publiek se vertroue in die nuusmedia?"

Menings

Hoe die Louwhuis en -museum in Sutherland heropen is

Japie Gouws
LitNet-skrywersberaad

"Die doel van my gesprek vandag met hierdie uitgelese geselskap is om ondersteuning te vra vir hierdie projek om die Louwhuis as belangrike literêre sentrum vir Afrikaans te vestig. Nie net vir literêre doeleindes nie, maar ook vir die bevordering van algemene Afrikaans, vir Jan en San Publiek en vir toerisme."

Kan Suid-Afrika se politieke partye leer om op munisipale vlak saam te regeer?

Chris Heymans
Menings

"Partye het verskillende geskiedenisse, kiesersbasisse, beleidsposisies en ambisies. Hul ondersteuners kan diep wantroue teenoor mekaar koester, maar kompromie is nie noodwendig ’n verraaiing van beginsels nie. Dit is dikwels hoe demokrasie werk."

Totsiens, Agoa. Wat nou?

Roelof Botha
Menings

"Danksy ’n bedrewe en professionele private sektor, is die gehalte van Suid-Afrika se uitvoere op só ’n hoë vlak dat heelwat handelaars en verbruikers in die VSA bereid sal wees om ’n effens hoër prys daarvoor te betaal."

The limits of white innocence and the politics of black grace

Mphuthumi Ntabeni
Opinion

"Grace should not be confused with forgetting, any more than reconciliation should be confused with absolution. Nor should grace become a permanent debt owed by the historically dispossessed, or an endless expectation where black South Africans must forgive, accommodate and exercise patience while the promises of liberation are indefinitely deferred."

Terugskouend: Emily Hobhouse – 1926 en 2026 – lewende geskiedenis

Elsabé Brits
Menings

"In Oktober 1926 toe 20 000 mense hulle laaste eer aan die pasifis en humanis Emily Hobhouse betoon het, was daar nét wit mense teenwoordig. Nou, ’n eeu later, toe ons dié dag herskep het, was dit anders. Hier is die rede daarvoor, in haar eie woorde."

Koos Komiek: Is dit die einde van ’n era?

Koos Kombuis
Visueel

Koos Kombuis lewer maandeliks kommentaar op die absurde werklikheid.

Johan Allers gesels met Peter ter Horst, eersdaags die voorsitter van Zuid-Afrikahuis in Amsterdam

Johan Allers, Peter ter Horst
Onderhoude

Johan Allers peper Ter Horst deeglik met vrae oor die toekoms van Zuid-Afrikahuis, die bande tussen Suid-Afrika en Nederland, en die moontlikheid dat Zuid-Afrikahuis ’n rol sou kon speel om nouer bande tussen die lande moontlik te maak.

Persverklaring: Hoë bome word vereer deur die ATKV

LitNet
ATKV-Portaal

Die ATKV-Prestigetoekenning is dié organisasie se hoogste eerbetoon aan individue wat ’n groot impak in hul spesifieke veld gemaak het.

Tot watter mate is Westerse demokrasie onder beleg?

Koos van der Merwe
SêNet-briewe

"Liberale demokrasie moet uit eie beweging herbevestig word – nie deur arrogansie nie, maar deur eie oortuiging."

Boeke en skrywers

The lives we leave behind: on Rebecca Perry’s May we feed the king

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"The book understands that historical memory is not only about the great events that determine the fate of nations, nor about the kings whose names survive in official records. It is also about the people who prepared their meals, carried their water, watched them sleep and eventually watched them die."

KI-miniseminaar: KI, die "skrywer" wat 370 boeke saam met KI geskryf het, en die waarde van die skryfproses

Cliffordene Norton
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

Die Suid-Afrikaanse skrywer Coral Hart – ’n skuilnaam – het sedert Februarie 2025 meer as 370 boeke met behulp van kunsmatige intelligensie (KI) gepubliseer. ... Ek gaan my stem by die koor van kritiek voeg."

Amberkamer deur Joan Hambidge: ’n resensie

Reinhardt Fourie
Resensies

"Die leser kry uiteindelik ’n volledig panoramiese oorsig oor die ontwikkeling van Hambidge se digkuns deur die loop van die 21ste eeu, en verder bevestig Amberkamer onteenseglik die buitengewone aard van haar digterlike stem en die belangrike plek wat haar werk in die Afrikaanse poësielandskap inneem."

John of John deur Douglas Stuart: ’n resensie

Heléne van der Westhuizen
Resensies

"Hy verskuif ook die verhaal na die Buite-Hebridiese eilande, waar die gemeenskappe so klein, so oud en so konserwatief Presbiteriaans is dat jy soos in die Ou Testament geken word aan wie jy behoort."

Net ek deur Zinèt Oosthuizen: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Die tweetjies kafoefel darem ook nou nie die hele tyd nie. Daar is ruimte en geleentheid om mekaar andersins ook beter te leer ken, soos deur wandelinge op die strand en ’n inkopietog."

Silas en die ysbeer op Tafelberg deur Annie Klopper en Zandré Coetzer: ’n resensie

Anke Theron
Kinderboeke

"Silas en die ysbeer op Tafelberg wys dat goeie stories in meer as een medium vertel kan word en steeds op hul eie kan staan."

Oop boek: In gesprek met Joan Hambidge oor In memoriam, Johann de Lange en die Johann de Lange-prys aan Asindeton

Karen de Wet, Joan Hambidge
Skrywersonderhoude

"Natuurlik is dit uitdagend om oor nabyes te skryf met die afsterwe. Terselfdertyd kan ’n mens maar net iemand volledig takseer met hierdie vertrek."

’n Glimp op François Bloemhof se oeuvre: ’n skrywersonderhoud

Christiaan J de Swardt, François Bloemhof
Skrywersonderhoude

"Jonk en oud verslind sy gedagtes: van kleuters tot bejaardes. Sy stempel is nie in ’n genre gesetel nie, eerder in sy benadering daarvan: spanningsgedrewe, donker en met ’n vinnige tempo, goties en bonatuurlik, sielkundig en populêr, dikwels onklassifiseerbaar."

Jou eerste boek: Waarom selfpublikasie nie altyd die beste eerste stap is nie

Beverley Steynberg
Boeke en skrywers

"Probeer eers die uitgewersroete. Gee jou manuskrip die geleentheid om deur kundige oë beoordeel te word voordat jy besluit om self te publiseer."

Kortliks met Stefaans: Die Afrikaanse kortverhaal as tydsdokument

Stefaans Coetzee
Boeke en skrywers

"Net soos sy voorgangers, wys Dis hoog tyd vir ons hoeveel nuwe stemme daar nog in Afrikaans wag om ontdek te word."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Oktober 2026

PEN Afrikaans
PEN Afrikaans

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Oktober 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Wanneer ’n mens meer is as die aanklag teen jou: ’n lesersindruk van Verdagte 504

Natalie Hayes
Lesersindrukke

"Die geloofsdraad sluit hierby aan. Ben se verhouding met God bevat protes, vrae, dankbaarheid en die klein gesprekke waarmee ’n mens deur ’n onsekere dag probeer kom."

Fishwife by Diane Awerbuck: a reader’s impression

Charisse Louw
Books and writers

"Myth is everywhere. The Little Mermaid, Sappho, Medusa, Diana, Leda, the Queen of Sheba, Lot’s wife, Rumpelstiltskin, Baba Yaga, Charon, Ra, Baron Samedi, Hermes and Hamlet all pass through."

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 7 tot 13 November 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Nou op Voertaal

DA se skielike ope gesprek met MK en EFF bring nuwe wending in koalisiesamesprekings

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die ANC voer sy eie sentrale onderhandelings, terwyl die IVP in KwaZulu-Natal oop is vir gesprekke met verskeie partye, insluitend MK, solank stabiliteit verseker word."

Suid-Afrika se grootste Olimpiese ster kies Nederland

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Vir Smith begin ’n nuwe hoofstuk. Vir Suid-Afrika is dit die verlies van een van die grootste sportsterre wat die land nog op die Olimpiese verhoog opgelewer het."

Ramaphosa kondig salarisverhogings vir ministers en LP’s aan te midde van stygende werkloosheid

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Terwyl die regering aanvoer dat die verhogings nodig is om die koopkrag van ampsdraers te beskerm en ooreenstem met inflasie, bly die openbare reaksie verdeeld."

ActionSA is die groot koningmaker na sterk groei in munisipale verkiesing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Politieke ontleders wys daarop dat ActionSA se strategie pragmaties lyk. Die party het in Tshwane reeds met die ANC en EFF saamgewerk om Moya as burgemeester verkies te kry."

Die blou horison roep: sewe salige dae op ’n luukse skip

Maryke Roberts
Reisgogga

"Die helder kleure van Meksiko, die geur van handgemaakte salsa, die menslike stories van die Sierra Madre en die rustige wieg van die see bly nog lank in ons binneste agter."

The baggage we carry: SboNdaba Dance transforms exile and displacement into art

Maryke Roberts, Sbonakaliso Ndaba
Cultuur

"Everyone carries an invisible suitcase. It is where we keep our emotions – our psychological struggles, our stress and the physical emotions we carry and sometimes lock away inside ourselves."

Lesersindruk: Twee overzijden. Gesprekken op de literaire brug tussen Afrikaans en Nederlands geredigeer deur Yves T’Sjoen

Alwyn Roux
Literatuur

"Uit die dialoë leer ons die individue agter die produkte ken; leer ons meelewing toon in ’n sisteem wat baie maklik gesigloos en vyandig kan word."

Leesimpressie: Achtentwintig letters door Rashid Novaire

Erik van den Bergh
Literatuur

"Veelomvattende roman over zoektocht naar afkomst; over o.a. herinneringen, seksuele identiteit en psychose; de wind waait dwars door alle sores."

Leesimpressie: Nation of strangers door Ece Temelkuran

Erik van den Bergh
Literatuur

"Glasheldere, zeer inspirerende brieven gedurende drie jaar aan een Lieve vreemdeling. Uitzonderlijke en indrukwekkende lectuur. Gebaseerd op persoonlijke ervaringen, onderzoek en literatuur."

Persbericht: Van Breytenbach tot Antjie Krog: Zuid-Afrikaanse literatuur in het Nederlands in kaart gebracht

Voertaal
Literatuur

Deel 1 van Repliek, met als ondertitel Trajecten van Zuid-Afrikaanse schrijvers in het Nederlands, is aangekondigd voor februari 2027.

Leefstyl

Al wat ek weet: ’n filmresensie

Leon van Nierop
Film

"Ouers en kinders kan saam hierna gaan kyk. Moet net nie die gewone, tradisionele jeugverhaal met ’n uitbundige slot verwag waarin alles gerieflik vasgeknoop word nie. Die rolprent strek veel dieper as dit."

Suidoosterfees 2026: Adam Small se verbintenis met die Nico Malan/Kunstekaap

Steward van Wyk
Suidoosterfees

In 2026 vier Kunstekaap (voorheen die Nico Malan-teater) sy 55ste bestaansjaar. Die legendariese dramaturg Adam Small, wie se Kanna hy kô hystoe vir die eerste keer op dié verhoog opgevoer is, sou vanjaar 90 jaar oud geword het. Lees die teksweergawe van Steward van Wyk se lesing, wat hy tydens die “Adam en die Nico”-Jakes Gerwel-gesprek by die 2026-Suidoosterfees gelewer het: "In hierdie jaar, waarin die 90ste herdenking van sy geboortedag gevier word, het Small weer tuisgekom in Kunstekaap, by die Suidoosterfees." 

Persverklaring: Kunstekaap skitter met 55-jaar-galakonsert

LitNet
Teater

Kunstekaap se skouspelagtige galakonsert ter afsluiting van die gebou se 55ste bestaansjaarvieringe op Sondag 8 November is seker van die beste nóg in die geskiedenis van die ikoniese baken op Kaapstad se voorstrand.

Persverklaring: Nuwe Rudolf Gouws-prys laat klassieke klanke reis

LitNet
Toyota Stellenbosch Woordfees

Die Toyota Stellenbosch Woordfees se eerste jaarlikse Rudolf Gouws-prys vir ’n reisvaardige klassiekemusiekproduksie is onlangs by die 2026 Woordtrofees toegeken.

Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie

Veldsoirée 2026: videoflitse

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoirée 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden

Die sewende Etienne van Heerden Veldsoirée deur Izak de Vries se lens

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Ons maak in 2027 weer so. Teken solank 23 tot 25 Julie 2027 in julle dagboeke aan. Ek sal daar wees!"

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 4 tot 10 November 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 4 tot 10 November 2026.

Nuwe skryfwerk

Elegie vir ’n baba

Janescha Visser
Poësie

"My arms kon jou nooit vashou, 
maar my hart sal jou vir altyd onthou."

Kasteel van bloed

Philip Potgieter
Poësie

"Die oorlogsdrom
was al die tyd
’n hart
wat in ’n vervloekte bors
steeds nederig dien."

Ontwaking

Driekie Grobler
Poësie

"dis mos die natuur se voorteken
van ’n nuwe begin"

Metamorfose

Leverne Mountany
Fiksie

"Bart weet hy is lief vir Hermien, sommer baie lief. Na al hierdie tyd kon hy dit net nog nooit aan haar betuig nie. Hy wens hy kon."

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved