Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1068

19/09/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou 719 bladsye nuwe Afrikaanse navorsing

Atrium. Gedigte 1970–2025

Skrywer: Marlise Joubert
Uitgewer: Protea Boekhuis
ISBN: 9781485316060

Dit is vanjaar die bekroonde digter Marlise Joubert se 80ste verjaarsdag. Om die geleentheid te herdenk, het Karen de Wet ’n keuse uit Joubert se digbundels gekeur. Die bundel bevat gedigte uit haar elf gepubliseerde bundels (tussen 1970 en 2023 gepubliseer), asook ’n aantal nuwe, voorheen ongepubliseerde gedigte. Atrium is ’n versamelaarsitem wat op elke poësieliefhebber se boekrak hoort.

LitNet Akademies: Jongste uitgawe nou beskikbaar

LitNet
LitNet Akademies

LitNet Akademies 22(2) bevat 719 nuwe bladsye geakkrediteerde navorsingsverslae in Afrikaans. Die PDF-weergawe van die uitgawe is hier beskikbaar.

LitNet Akademies: Volledige joernaaluitgawes

LitNet
LitNet Akademies

Die volledige joernaaluitgawes van LitNet Akademies is gratis hier beskikbaar.

Persverklaring: Simposium wys Afrikaans se krag as wetenskapstaal

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Die SA Akademie het op 11 en 12 September 2015 hul jaarlikse algemene simposium met die tema "Afrikaans – 100 jaar amptelik: verlede, hede, toekoms" in Stellenbosch aangebied. Die byeenkoms was ’n kragtige tentoonstelling van die beoefening van Afrikaans as wetenskapstaal en het vooraanstaande akademici, skrywers, opvoedkundiges, regsgeleerdes, filosowe, kunstenaars en natuurwetenskaplikes byeengebring.

Persverklaring: Die SA Akademie se bekroningsplegtigheid 2025

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se jaarlikse bekroningsplegtigheid het op 12 September 2025 in Stellenbosch plaasgevind. By dié statige geleentheid is die SA Akademie se gesogte pryse aan vooraanstaande skrywers, kunstenaars, natuurwetenskaplikes en akademici toegeken.

Graad 8: Natuurwetenskappe-vraestel en memo, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 8 is, weet jy teen hierdie tyd dat statiese elektrisiteit en ballonne iets met mekaar te doen het. In hierdie gratis NW-oefenvraestel deur Rita Engelbrecht gaan jy nog meer oefenvoorbeelde ten opsigte van statiese elektrisiteit en ander werk wat julle hierdie kwartaal behandel, aantref. Laai dit af en behaal goeie punte in jou toets!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Boeke en skrywers

Die lang man met die bril: ’n fotolegkaart van 60 jaar gelede

Francis Galloway
Seminare en essays

"Ek het wyd en syd gesoek na die laaste stukkie van die fotolegkaart, maar tot op datum bly die lang man met die bril onbekend. Die soektog was egter in sigself ’n avontuur en het my op interessante ompaaie geneem na Breyten se wêreld in Parys in die vroeë 1960’s."

Laat die diere praat

Eben Venter
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

"Ek moes my taal begin stroop van al die ou terme en gesegdes wat die dier hopeloos wanskat, kommodifiseer en beperk, die taal wat die dier as ’t ware op hok slaan."

Huldigingswoord: Hertzogprys vir prosa aan Eben Venter

Marius Crous
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

"Decima vertel nie net die verhaal van die niemensdier Decima nie, maar bied ’n deernisvolle blik op die afsterwe van die moederfiguur as mensdier."

Cliff-hanger: Die 13de dag in Chengdu deur De Wet Hugo

Cliffordene Norton
Boekrubrieke

"Vir my as iemand wat ’n bietjie – oukei, baie – bygelowig is oor Vrydag die 13de, was hierdie boek heerlik om te lees."

Stories vir die siel – inspirerende kortverhale, saamgestel deur LAPA Uitgewers: ’n resensie

Nini Bennett-Moll
Resensies

"Stories vir die siel is ’n bundel wat jou laat lag, huil en nadink – en bowenal, jou laat vóél."

Liefdesleuens deur Malene Breytenbach: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Net toe ek dink alles tussen hulle is verby, gebeur daar iets met Douw wat my weer laat dink die verhouding sal hervat word, of Maya sal haarself verder in ’n situasie dompel waaruit sy nie sal kan wegstap nie. Dis hierdie fluktuasies, heel geloofwaardig ook, wat my die bladsye laat omblaai het om te lees wat volgende gebeur."

Winterwens deur Lizelle von Wielligh: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"[Lizelle von Wielligh] skryf Winterwens uit beide die held, Paul, en die heldin, Lianca, se oogpunte. Sodoende kry haar lesers tot in hulle tone lekker, want hulle het voorste-ry-sitplekke om die ontvouing van die ontluikende verhouding waar te neem."

Roulette deur Sidney Gilroy: ’n lesersindruk

Erla Diedericks
Lesersindrukke

"Roulette is plattelandse noir op sy beste, waar Gilroy sosiale kommentaar lewer deur in die Afrikaner se erfstukkas te loer na daar waar die familiegeheime en die donker kant van die mens verberg word. Hy kyk na veral die manlike psige, en dis juis dít wat die boek so interessant maak."

Die spoegvanger deur Stefanus S Vivier: ’n lesersindruk

Trisa Hugo
Lesersindrukke

"As teks dra Die spoegvanger by tot die voortgesette gesprek oor die Afrikaanse roman se vermoë om verlede en geheue te herbesoek ... Dit is tegelyk ’n ontginning van ’n seun se psigiese en fisieke ontwaking en ’n kommentaar op die groter sosiale en politieke ideologieë van sy tyd."

PenAfrican: Sir Herbert Baker: a biography by John Stewart – a book review

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"What bugged me most about the book was Stewart’s interpretive framework. It is shaped by an uncritical acceptance of imperial ideology, even as he softly mocks it sometimes."

The Chaos Precinct: Johannesburg as a port city by Tanya Zack: a book review

Chris Heymans
Books and writers

"The Chaos Precinct: Johannesburg as a port city reaffirms Tanya Zack’s talent for telling a compelling real-life story."

Short.Sharp.Stories anthology, Power: interview with Ross Ian Fleming, author of "The k word"

David Mann, Ross Ian Fleming
Books and writers

"We live attention-deficient lives. Reading a short-story-sized narrative is often the most enjoyable 15 minutes of my daily routine. The twist in a tale can make your day."

Short.Sharp.Stories anthology, Power: interview with David Medalie, author of "A recreated world"

Lynn Joffe, David Medalie
Books and writers

"In this time in which we see about us so many brutal forms of power, crushing everything in their path like a juggernaut, the 'recreated world' Tally strives for is a countervailing force which draws its power precisely from the fact that it refuses the wider, dystopian pattern and its ostensibly remorseless logic."

Persverklaring: ATKV vier krag van lees en boeke

LitNet
ATKV-Portaal

Die ATKV-Kinderboektoekennings word jaarliks aangebied om die gewildste Afrikaanse kinderboeke wat gedurende die voorafgaande kalenderjaar verskyn het, te bekroon. Die beoordelaars is jong lesers self, iets wat hierdie toekenning van ander onderskei.

Persverklaring: ATKV vereer woordkunstenaars (poësie, romanse, ’n dramateks en die Woordwystoekenning)

LitNet
ATKV-Portaal

Met die ATKV-Woordveertjies bekroon die ATKV outeurs wat deur hul woordkuns ’n lewende erfenis bou.

Persverklaring: WAT ontvang ATKV-Woordwystoekenning vir U-deel

LitNet
Woordeboek van die Afrikaanse Taal-portaal

Die ATKV-Woordwystoekenning is vanjaar toegeken aan die Woordeboek van die Afrikaanse Taal vir die trajek U wat in Oktober 2024 aanlyn verskyn het. Die Woordwystoekenning het ten doel om praktykgerigte naslaanbronne te bekroon vir die bydrae wat daarmee gelewer word tot die ontwikkeling van Afrikaans in die praktyk.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 13 tot 19 September 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

FilosofieKafee-gesprek: "Waar is ons (nou)?" deur Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach
Seminare en essays (2022)

"Die staat is nie 'ons' s’n nie. Ons kan onsself nie daarin herken of dink dat ons dit teenoor wie ook al sal regverdig of verdedig nie. Miskien is dit ’n natuurlike evolusie. Miskien is die konsep 'staat' verouderd, dien dit weinig nut. Baie van ons – dié wat dit kan bekostig of dié wat nooit gekwalifiseer het vir toelating tot die staat nie – lewe in ieder geval daaromheen."

Menings

Die klei van ons binnekant

Christof Berg
LitNet25-skrywersberaad

"Vir my word melodie en woorde saam gebaar en saam gebore, baie keer per ongeluk of uit foute en chaos. Ook uit kinderlike, aardse belewenisse, mense en avonture. Uit vrye vreeslose denke, en uit die wals van goed en kwaad."

Trump se koninklike besoek 2025: ’n spesiale verhouding

Theo Venter
Menings

"Uit die optrede en lyftaal van president Trump was dit duidelik dat hierdie staatsbesoek, sy tweede aan Brittanje, vir hom ’n hoogtepunt was en die erkenning was waarna hy so hartstogtelik gesmag het."

Ja vir KI in die skeppende bedryf!

Freek Robinson, Deon Opperman
Onderhoude

Hy gebruik KI, en ons moet ons kinders nou al leer hoe om KI korrek te gebruik. Só sê Deon Opperman aan Freek Robinson. Om KI te ignoreer is soos om perd te ry as jy ’n motor kan besit.

Wat sê Bettina? Regse op regse geweld in Charlie Kirk se sluipmoord

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Daar is geen leierskap in die konserwatiewe gemeenskap wat geweld beslissend veroordeel en wat die steun van die grootste aantal konserwatiewes wegdra nie."

Kirk se dood en die wit Republican-gesindes se gal

Andréa van Rooi
SêNet-briewe

"Ek dink Jesus was meer woke as enige iets anders. Julle wil nou huil oor Kirk, tog het julle nie gedink dis hartseer en tragies dat Malcolm X ook voor sy vrou en kinders doodgeskiet is nie? Of het hy dit verdien?"

Spring bokkies, spring!

Chris Heymans
Menings

"Die opgewonde reaksie van Suid-Afrikaanse rugby-ondersteuners ken geen perke nie. Oor die jare sedert die einde van apartheid het toetswedstryde tussen Suid-Afrika en Nieu-Seeland van die mees afgewagte wedstryde in die sport geword."

Herinneringe aan Jan Boland Coetzee

Emile Joubert
In memoriam

"Terwyl die nasie se aandag destyds gevestig was op Jan Boland die rugbytitaan, was hy besig om geskiedenis te help maak. Wyngeskiedenis."

Springmielies: Die moderne herinterpretasie van Jesus as KI-kletsbot

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"In sy jongste rol as 'KI-Jesus' staan Jesus, ietwat ongemaklik, as ’n wit man, geklee met ’n bruin-en-wit kappie en kleed, 24/7 beskikbaar om enige vrae op sy Twitch-kanaal, ask_jesus, te beantwoord."

Dinkskrum: Die leierskapsgehalte van sekere bruin leiers pla

Jason Lloyd
Rubrieke

"Denkende Suid-Afrikaners sal ernstig moet besin oor wat die gevolge sal wees indien die PA ’n groot munisipaliteit of metro in volgende jaar se plaaslike verkiesings sou wen."

Stellenbosch University Faculty of Theology building: the real history, the politics of ongoing forgetting and the shadows of the past

Moegammad Tahier Kara
Opinion

"I approach this space through the work of counter-narration, driven by my interest in critical heritage and its possibilities for restitutional justice and reparations. For me, the most meaningful form of reparation is truth-telling."

15 September 2025: ’n brief aan prinses Charlene van Monaco

Jannie Pretorius
SêNet-briewe

"Hierdie September het ’n volle vier jaar verloop sedert ek in Bloemcare opgeneem is en ek voel deesdae meesal soos my ou self. My psigiater het dit voorspel."

Tim Huisamen: Ons is dankbaar

Malcolm Hacksley
In memoriam

"Warmte, medemenslikheid, geesdrif, vrygewigheid, vreugde, omgee, humor, pyn, weemoed. Dit is die eienskappe waarvoor hy deur geslagte van sy vorige studente, kollegas en talryke vriende die beste onthou sal word."

Perspektief

Barend la Grange
Elders gesien

"Dit gaan nie oor die 20 gyselaars wat net vrygelaat moet word en oorlog is verby nie. Nee, dit pas Netanyahu se strategie en doelwit, hulle wil die Palestyne uitwis."

In memoriam: Jack Spence

David Willers
In memoriam

"Professor Jack Spence, who has died at the age of 94, was a significant influence in South African and UK academic circles, establishing himself among Britain’s leading academic experts on South Africa."

Die kanonisering na ’n sluipmoord

Theo Venter
Menings

"Hoe lyk so ’n politieke heiligmakingsproses? Ondersteuners word oorweldig deur die media met boodskappe van steun en bevestig die status wat die persoon gehad het. Veral word klem gelê op die moed van sy oortuiging."

Gewildste plasings op LitNet

Gewildste plasings op LitNet: 10 tot 16 September 2025

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 10 tot 16 September 2025.

Nou op Voertaal

Madlanga-kommissie: KZN-polisiehoof waarsku oor "totale ineenstorting" van strafregstelsel

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Madlanga-kommissie loop parallel met die parlementêre ad hoc-komitee wat gestig is om Mkhwanazi se bewerings te ondersoek. Lede van die komitee sal die kommissie se verhore noukeurig monitor."

Ramaphosa gee toe dat die DA beter regeer as die ANC

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Volgens Ramaphosa is daar niks verkeerd daarmee om te gaan kyk wat munisipaliteite soos Kaapstad en Stellenbosch reg doen en by hulle te leer hoe om suksesvol te wees nie."

Wes-Kaap se landbou bloei ten spyte van Trump se tariewe

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Wes-Kaapse minister van landbou, ekonomiese ontwikkeling en toerisme, Ivan Meyer, het die positiewe prestasie van die provinsie se landbousektor verwelkom, soos weerspieël in die landbou-ekonomiese kwartaalverslag vir die tweede kwartaal van 2025."

Phala Phala-verhoor begin na maande se gesloer

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die staat, wat vol vertroue in sy saak is, beplan om 22–23 getuies te roep. Dit is egter onwaarskynlik dat Ramaphosa self sal getuig; die hof sal waarskynlik getuienis van ’n plaasbestuurder of administrateur aanhoor."

Bevorder ons patriotisme of paternalisme?

Heindrich Wyngaard
Nuusvinke

"Niemand kan egter stry oor die vergrype, vernedering en onderdrukking wat in die verlede teen die swart meerderheid gepleeg is nie; dat regstelling moet geskied, is ’n morele verpligting. Hoe dit gedoen kan word sonder om ’n nuwe soort diskriminasie te pleeg, is egter ’n vraagstuk wat nie genoegsaam onder die loep kom nie – en waarom nie?"

Breyten schrijven #6: Het laatste interview. "Dit sal nie vir my wees sodanig dat dit Gent is nie, of selfs in België nie. Maar vir my is dit ’n huistoekom, na ’n buitepos van die Middelwêreld."

Yves T’Sjoen, Breyten Breytenbach
Literatuur

"Ons boere weet van water lei. As jy nie daai sloot oopgrawe nie, dan gaan hy inkalwe. En hy is bésig om in te kalwe."

Leesimpressie: Hoe houd je je hart zacht door Natascha van Weezel

Erik van den Bergh
Literatuur

"Heldere en genuanceerde reflecties over complexe ervaringen en gevoelens bij wat zich voltrekt in Israël en Palestina. In het spoor van haar vader, de journalist Max van Weezel."

Leesimpressie: Olijven moet je leren lezen door Ellen Deckwitz

Erik van den Bergh
Literatuur

"Zeer toegankelijke en enthousiaste introductie in de (Nederlandse en internationale) poëzie. 23 vragen over gedichten worden glashelder beantwoord."

Leefstyl

Tuin van Digters 2025 deur Willem Mulder se lens

Willem Mulder
Boeke en skrywers

Tuin van Digters 2025 het op 12 en 13 September by die Breytenbach Sentrum op Wellington plaasgevind. Willem Mulder was met sy kamera daar.

Toorkombuis: My kosbare erfenis – basaarkerrie

Karen Hart
Kos en wyn

"In hierdie Erfenismaand het my onthou ’n ander kospad geloop, ver terug oor die Karookoppies na die kerksaaltjie op die bult. Dit was een van die grootste gebeurtenisse in die kalenderjaar – die kerkbasaar."

Chicago is sexy, sensueel en hope pret: ’n teaterresensie

Maryke Roberts
Musiek

"Die blyspel is regtig ’n teaterhoogtepunt omdat ons min sulke gewaagde, sexy, musiekblyspele hier op eie bodem sien."

Pareltjes uit Amsterdam: Binne die Verzetsmuseum

Johan Allers
Leefstyl

Oudkorrespondent Johan Allers woon al vir langer as drie dekades in Amsterdam. Nou afgetree, spring hy gereeld op sy fiets op soek na nuwe en ou pareltjes uit Amsterdam. In die volgende video besoek hy weer die Nederlandse Weerstandsmuseum in Amsterdam. Dié keer nooi hy ons om van die vaste uitstallings te besigtig.

Momentum Aardklop 2025: ’n onderhoud met Amore Bekker

Yolandi du Toit, Amore Bekker
Aardklop

"Daar is geen gewroeg in die vertoning nie. Dit is vrolik, informatief, ironies en gevul met ’n bietjie patos. Ek doen ’n ritueel op die verhoog wat nog by geen konsert al ooit in Suid-Afrika gedoen is nie."

Momentum Aardklop 2025: ’n onderhoud oor The incredible journey of Tinkerbell van Tonder

Yolanda du Toit, Amanda Strydom
Aardklop

"Die karakters ontlok ’n deernis – ons is almal gelyk en het stories te vertelle wat ander mense nie ken nie." Amanda Strydom gesels oor The incredible journey of Tinkerbell van Tonder – binnekort by Aardklop.

Xolisa Ngubelanga’s Flamebook: Community theatre in Gqeberha

Izak de Vries
Lifestyle and entertainment

"Should a student be expelled from a college, a page is torn from that book. That page loses its place, but the entire book loses part of its story. It was a wonderful metaphor that needs to be explored even more."

Nuwe skryfwerk

na-gedig: verjaar-dig-aantekening as ode aan Breyten Breytenbach

Charles Tait
Poësie

"om jou te onthou
op jou verjaardag,
sestien suffelste september ..."

Voorspelling

Jacques Boshoff
Poësie

"Ons liefde is plek-plek donderbuie,
stormwind en hael."

Ek vind jou in die ritmes van ons verlede

Tania Colyn
Poësie

"My hart lê oopgebreek in die see, wind en gras
op al die plekke
waar jy eens lief vir my was."

Rook

Werner van Rossum
Poësie

"in die hunkering, in die las
van vrede, in die sus
van verslawing. Dit gee my rus."

Memories

Salomé Borngräber
New writing

"It’s where love is captured
Where dreams come true
Create many memories
They’ll bring happiness to you"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved