Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1113

14/08/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou Wikipedia

Van man tot man

Skrywer: Olive Schreiner
Vertaler: Antjie Krog
Versorg en verwerk deur JM Coetzee  
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798185448

Olive Schreiner se aangrypende roman From man to man het sy aanvang in 1873 gehad, maar is nooit voltooi nie. In 1926 word dit postuum deur haar eggenoot uitgegee. Dit speel af in die 1860’s en handel oor twee susters wat grootword op ’n plaas in die Groot-Karoo. Schreiner se intelligensie en belesenheid skep die indruk van ’n kontemporêre roman.

Menings

Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis

Rianne van Vuuren
Menings

"Soos een Wikipedia-gebruiker dit tydens Wikimania gestel het: 'Beveg vuur met vuur.'"

Whose line is it anyway? Kopiereg, oorspronklikheid en outeurskap in die era van kunsmatige intelligensie

Naomi Meyer
LitNet-skrywersberaad

"Laat ek opsom: Ons wetgewer het ’n deel van die Britse wetgewing gespoeg en geplak, maar ander relevante dele weggelaat wat nodig sou wees om hierdie artikel prakties uitvoerbaar te maak."

Wyngaard Weekliks: Noudat bek-en-klouseer beter gehanteer word, wag varkpes en ander krisisse om die draai

Heindrich Wyngaard, Johann Kirsten
LitNetKanaal op YouTube

Terwyl die fokus in landboukringe nog stewig op die bek-en-klouseer-krisis in Suid-Afrika is, maan die landbou-ekonoom Johann Kirsten dat die volgende krisisse – waaronder varkpes – reeds met ons is. Hy praat met Heindrich Wyngaard na aanleiding van sy onlangse meningsartikel oor bek-en-klouseer en verwante sake.

Politieke ondersteuning onder bruin mense aan politieke partye: plaaslike verkiesing 2026

Danie van Wyk
Menings

"Die opruim en vernuwing van agtergestelde woonbuurte in die 1970’s en 1980’s in Amsterdam het ’n groot verskil daar gemaak, alhoewel daar aanvanklike teenkanting van inwonerskant was."

The folly of cancelling one another: Why Africa cannot afford a competition in moral purity

Mphuthumi Ntabeni
Opinion

"South Africa’s recurring Afrophobic violence, meanwhile, is too often explained solely through the language of prejudice. That explanation is necessary, but insufficient."

From culpability to implication: responsibility for repair in Stellenbosch

Aslam Fataar
Opinion

"People may live in the same town and participate in the same institutions while experiencing Stellenbosch very differently. Historical repair, therefore, concerns the continuing effects of injustice on social relations, opportunities, spaces, institutions and people’s sense of belonging."

Tsaar Nikolaas II – God is met ons!

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Geskiedenis laat altyd ruimte vir ongemak; dis nie nodig om elke ongemak dood te skreeu nie."

Uit die argief

Die LitNet Afrikaanse Skrywersberaad

LitNet
LitNet-skrywersberaad (2024–)

In 2024 is die eerste fase van die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad aangebied ter viering van LitNet se kwarteeubestaan. Steeds gaan dié gesprek voort as die LitNet Afrikaanse Skrywersberaad.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 5 tot 11 Augustus 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 5 tot 11 Augustus 2026.

Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie

Veldsoirée 2026: videoflitse

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoireé 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden

Die sewende Etienne van Heerden Veldsoirée deur Izak de Vries se lens

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Ons maak in 2027 weer so. Teken solank 23 tot 25 Julie 2027 in julle dagboeke aan. Ek sal daar wees!"

Akademies en skole

Die beperkings van toestemming in die Suid-Afrikaanse inligtingsbeskermingsreg

Gretchen Jansen
LitNet Akademies (Regte)

"Die vraag word gestel of toestemming, soos gedefinieer en geoperasionaliseer in die Wet, datasubjekte in staat stel om op ’n betekenisvolle wyse beheer oor hul persoonlike inligting uit te oefen. Verder word daar ook gevra of die regulatoriese betekenis daarvan oorskat word in die lig van kognitiewe en strukturele beperkings."

Toepassing van Donald Trump se "Amerika Eerste"-leerstelling op die VSA se buitelandse beleid: Deel 2 – Gevallestudies

Riaan Eksteen
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"President Donald Trump se verkiesingslagspreuk 'Amerika Eerste' het in ’n leerstelling oorgegaan. Die VSA se buitelandse beleid word heroriënteer om eng-gedefinieerde nasionale belange te bevorder."

Nanotegnologie en kankerondersoek en -behandeling: Wie is navorser Tebello Nyokong?

Mercia Coetzee
Akademies en skole

"Benewens kankerondersoek en -behandeling het Nyokong die toepassings van FDT en nanotegnologie uitgebrei om ook antimikrobiese weerstand (AMW) en omgewingsbesoedeling aan te spreek." LitNet Akademies se nuwe maandelikse reeks deur Mercia Coetzee stel gegradeerde navorsers en hul navorsing van hoogstaande gehalte aan LitNet-lesers bekend. ’n Lys met Afrikaanse vakterme, in hierdie geval byvoorbeeld ftalosianiene en kwantumkol, word by elke bydrae verskaf.

Fiela se kind, die drama: ’n skolebespreking

Cecilia Klopper
Notas, toetse en vraestelle

In die derde kwartaal moet leerders ’n literêre-navorsingstaak voltooi. Miskien is Fiela se kind, die drama vanjaar jou voorgeskrewe boek in Afrikaans Huistaal. Lees die boek en laai dan Cecilia Klopper se bespreking en analise gratis in PDF hier af om die teks onder die knie te kry!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Boeke en skrywers

Notas oor ’n skrywer se begrafnis: "Bettina Wyngaard was ’n denneboom."

Heindrich Wyngaard
In memoriam

"Maar die wetenskap sê dennebome (Pinus) is uitheemse moeilikheidmakers wat met ’n diep wortelstelsel waterbronne uitput en ook inheemse fynbos afknou. Wanneer dit egter so netjies langs ’n hoofpad of ’n plaaspad staan, uittroon bó mensdom en motors, maak dit tog ’n besonderse indruk."

Karel Schoeman, die kantoorwerker

DW le Roux
Boeke en skrywers

"Rakende die Taaldiensburo skryf hy op bladsy 468 dat 'daar eintlik nie genoeg werk is om die Taaldiensburo besig te hou nie' en 'beamptes [kon] maar op hul eie manier in die privaatheid van hul onderskeie kantore die tyd omkry, meesal met die deur toe; niemand het ooit ondersoek kom instel of taktlose vrae gestel nie'. Hy het hierdie situasies tot sy voordeel benut en kantoorure vir sy eie lees- en skryfwerk aangewend."

PenAfrican: Nolan’s Odyssey and the Xhosa tradition

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"Perhaps that is why reading Homer after university felt less like discovering a foreign classic than recognising a distant relative for me. I was not entering an unfamiliar world. I was returning to one I had known all along."

Die oorkant deur Annemarié van Niekerk: ’n resensie

Deborah Steinmair
Resensies

"Dis ’n wonderbaarlike, onvolmaakte boek. Soms voel dit asof die skrywer doelbewus besluit het om sekere kwessies aan te roer en tog is daar ’n eenvoud en stilte aan die roman. In die voortreflikste oomblikke hou dit ’n spieël op vir ons gebroke samelewing en vir die mens se inherente gebrokenheid."

Belowe my deur El Bester: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"In hedendaagse Romanzas is die vrouekarakters gewoonlik sterk, onafhanklike vroue wat soms baie veeleisende en uitdagende beroepe beklee. Ek het dit geniet om ’n kykie in ’n paramedikus se werksdag te kry."

In ’n oomblik deur Elsa Winckler: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"In ’n oomblik is ’n sexy, emosionele wipwarit."

Wanneer jy sing deur Louise van der Merwe: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Ek beveel die boek heelhartig aan. Dit doen die Inspirasie-klassifikasie waaronder dit gepubliseer word, gestand."

Wat die witbors wou sê: ’n onderhoud met Elmarié Dercksen

Naomi Meyer, Elmarié Dercksen
Skrywersonderhoude

"In Wat die witbors wou sê ontdek Louise dat ’n mens nie noodwendig hoef te wag om heeltemal gesond te wees voordat jy aangaan met jou lewe nie. Die liefde help ons ook genees."

Mikro (1903–1968)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Ek glo dat ’n mens net werklike mense kan skep in ’n kunswerk as jy jou karakters werklik liefhet. Dit is dan ook ’n gewone verskynsel om my karakters innerlik so sterk en wesenlik te sien en te hoor praat dat hulle werklik bestaan."

Wie of wat is werklik? ’n Lesersindruk van Erla Diedericks se Jagspinnekop

Jannes Erasmus
Lesersindrukke

"Die vraag is dus nie net wie die moordenaar is nie. Dit word toenemend: Wie van hierdie mense bestaan werklik soos hulle hulself aanbied? Dáár begin die boek lekker onder ’n mens se vel inklim."

Persverklaring: Kortlyste vir Netwerk24 kykNET Rapport Boekpryse bekend

LitNet
Boeke en skrywers

Nuwe toetreders skuur skouers met vorige wenners en benoemdes op die kortlyste vir vanjaar se Netwerk24 kykNET Rapport Boekpryse.

Persverklaring: Wenner van die 2026-UJ-prys vir Vertaling

LitNet
Boeke en skrywers

Die wenner van die 2026-UJ-prys vir Vertaling is pas bekend gemaak.

Persverklaring: PEN Afrikaans kondig met trots suksesvolle Vertaalfonds-aansoeke op Vrouedag aan

PEN Afrikaans
Boeke en skrywers

PEN Afrikaans kondig met trots op Vrouedag die volgende suksesvolle aansoeke by die PEN Afrikaans Vertaalfonds aan. Dit is werke wat die perspektief en belewenis van vroue voorop stel en deur vertalings in Nederlands, Frans en Albanees ook uitvoerprodukte van die (Suid-) Afrikaanse letterkunde word.

Persverklaring: Despatch-boekmakietie

LitNet
Boeke en skrywers

Die gaste is soos volg: Mike Bolhuis, Chris Botes, Carina Stander, Hannes Visser, Jan Vermeulen, Vincent Oliphant, Tertius Janse van Rensburg, Sandra Skinner en Stefanus Viviers.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 8 tot 14 Augustus 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Nou op Voertaal

Politieke slagveld voor 4 November om Johannesburg se burgemeestersketting

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Maar ’n sterk verkiesingsuitslag beteken nie noodwendig ’n burgemeesterskap nie."

Verskonings by die Madlanga-kommissie: van "’n stukkende skootrekenaar" tot "nuttelose" mediese sertifikate

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Vir individue soos Adams kan ’n bevinding dat hy opsetlik vals getuig het, ernstige gevolge inhou. Die kommissie het die mag om sake na die polisie of Nasionale Vervolgingsgesag te verwys."

Pandor veroordeel Afrikaanse universiteit as "onaanvaarbaar" en teken van enklaves

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Akademia is ’n private hoëronderwysinstelling wat deur die vakbond Solidariteit gesteun word."

Griffith Observatory vier nege dekades én verskeie hemelruim-hoogtepunte

Maryke Roberts
Reisgogga

"Daar is geen toegangsfooie nie, want kolonel Griffith het gespesifiseer dat toegang tot die sterrewag en die teleskope altyd gratis vir die publiek moet wees, sodat die gewone mense ook die geheime van die kosmos kan ontdek."

Breyten schrijven #46: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters. Conversatie met Dominique Botha

Yves T’Sjoen, Dominique Botha
Literatuur

"As jy eers die masjientjie van ’n gedig uitmekaar haal om te sien hoe dit werk, begin die ware agting en begrip vir die talent en vernuf van die digter. Ek het ook beslis gebaat deur Breyten se boek Intimate Stranger noukeurig te lees. Deels memoires, skryfgids en filosofiese mymelary, is die boek in wese ’n meesterklas."

Leesimpressie: Gids in verwondering door Abdelkader Benali

Erik van den Bergh
Literatuur

"Aansprekende combinatie van lezingen, beschouwingen en verhalen over persoonlijke ervaringen, historische achtergronden en maatschappelijke ontwikkelingen; over Marokko, multicultureel Nederland; over cultuur."

Leefstyl

In memoriam: Cass Abrahams en haar koserfenis

Karen Hart
In memoriam

"Hierdie vrou, wat haarself leer kook het, het saam met die beste kokke ter wêreld gekook en sy kan nie eens meer onthou hoeveel toekennings sy al gekry het nie – internasionaal en hier. Sy is ook gekies as een van honderd kokke uit die wêreld se bestes ..."

Cass Abrahams soos sy self vertel het

Izak de Vries
In memoriam

"Meer as net ’n nuwe naam en man het hierdie huwelik vir haar gebring. Sy is aan ’n koskultuur bekendgestel wat sy geensins geken het nie."

The trek (Die trek): ’n filmresensie

Leon van Nierop
Film

"Dié merkwaardige Afrikaanse rolprent, wat sy debuut in Suid-Afrika by die Johannesburgse Filmfees gemaak het, word beskryf as ’n Western-riller. Maar dit delf veel dieper as daardie maklike boksie waarin dit gedruk word."

David O Russell se Amsterdam is ’n metafoor vir wat hier in Suid-Afrika aan die gang is

Izak de Vries
Film

"Netflix gaan David O Russell se Amsterdam aan die einde van Augustus verwyder, so dis die moeite én die sit werd om hierdie baie vreemde, maar interessante film te sien voor dit verdwyn."

Press release: Family meeting, Mike van Graan’s sequel to My fellow South Africans, to premiere at Artscape

LitNet
Lifestyle and entertainment

As with Van Graan’s previous works in this vein, Family meeting combines drama, comedy, song and poetry.

Drakensberg Boys’ Choir: Nearly six decades for Drakies celebrated at Hilton Arts Festival

Maryke Roberts, Jacques Linde
Lifestyle and entertainment

"Every boy develops at his own pace, so our responsibility is to create an environment where healthy vocal technique and long-term development always take priority."

Press release: Superfan at the new Antique Theatre

LitNet
Lifestyle and entertainment

Mike van Graan’s Superfan, a solo comedy drama featuring Cape Talk’s John Maytham and inspired by the role that Springbok rugby plays in the country, will run in the new, intimate Antique Theatre and Bar in August and September 2026.

Nuwe skryfwerk

Reënboog in die nag

Cornelius Henn
Poësie

"Hoe lank nog hierdie nag?
Hoe lank dryf die reënboog mooi en onmoontlik,
net buite my greep"

The gods didn’t really know

Martin Labuschagne
Poësie

"I took the liberty of my pen
and scribbled on parliament’s wall"

Diana

Jeanne Henning Els
Poësie

"’n vergane
sprokie gebêre in
’n houtkis op ’n kanonwa"

Verpletter

Ansie Nel
Poësie

"My lyf ’n ou, droë boom die takke rigied
tog, die sappe van my hart jonk, viriel
wil voel, wil droom en voluit leef."

Die rooiblom van Kepler

Etienne Lombard
Fiksie

"Die windpompe draai stadig in die dun atmosfeer. Die koolstofvesellemme glinster in die oranje aandgloed. Drikus Richter staan by die grensdraad van Kepler-Rus en kyk uit oor die vlaktes waar niks groei nie. Nog nie."

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved