Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1104

12/06/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: ’n Filosoof oor KI

Die oorkant

Skrywer: Annemarié van Niekerk
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624090854

Twintig jaar gelede moes Ada noodgedwonge haar grootwordplaas in die Goukou-vallei verlaat. Aan die oewer van die silwerwit getyrivier keer sy nou terug na die geheime van haar kinderjare. Terwyl Ada by haar vriendin Mel, ’n omgewingsnavorser, bly, probeer sy deur haar skryfwerk die skimme van haar verlede tem.

Menings

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: ’n Filosofiese oorweging van intelligensiesimulasie (IS) – Luc Ferry se IA, Grand remplacement ou complémentarité?

Johann Rossouw
Seminare en essays

"KI [tref] die mens in dit wat tot nou toe sy spesifieke verskil, sy ondeurdringbare monopolie was. Dit is naamlik intelligensie, omskryf nie slegs as die vermoë om komplekse probleme op te los nie, maar bowendien ook die vermoë om natuurlike taal te verstaan en te praat – die alledaagse taal wat ons vind in die beelde en tekste deur mense geskep."

Hoe om jou teen kubermisdaad te beskerm: Wees krities in die kuberruimte

Basie von Solms
Seminare en essays

"Wees uiters versigtig om op onbekende skakels te klik as jy nie weet waarheen dit jou gaan neem nie."

Wat Hill-Lewis by Zille, Obama en Churchill geleer het. Plus: Hoekom hy glo ’n "ANC-verswakte SA" kan sterk gemaak word

Heindrich Wyngaard
Menings

"Om doelgerig te lewe is vir hom belangrik – en dit is ook waarom hy die politiek as loopbaan gekies het. Tesame daarmee, is mense die spilpunt waarrondom alles vir hom draai."

Op dees aarde: Bekende ysmummie lewer nog ’n verrassing op

Elsabé Brits
Rubrieke

"Die 5 300 jaar oue oorblyfsels van Ötzi die Ysman huisves beide antieke en moderne mikrobes, waarvan sommige metabolies aktief is ..."

’n Ope brief oor artikel 235, Orania, Strydenburg, Rehoboth en die toekoms van die Afrikaner, as ’n gesprek onder toegewyde Afrikaners

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"Orania en Rehoboth dien as lewende voorbeelde van wat moontlik is wanneer hierdie beginsels toegepas word, maar het self ook steeds sorg nodig vir hul toekoms."

Elders gesien: Aan die begin van Facebook was ek nogal op ’n seepkis.

Wilna Adriaanse
Menings

"Maar vandag wil ek weer op daai seepkis klim. Kan iemand asseblief vir my sê waarom RSG dit nodig ag om met Mel Viljoen ’n onderhoud te voer?"

Akademies en skole

Die Hompie Kedompie-dilemma van kurrikulum: ’n verkennende studie van onderwysstudente se kurrikulumbegrip

Chris-Mari Le Hanie
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Ten spyte van hierdie teoretiese kompleksiteit word die begrip kurrikulum in onderwyspraktyk en onderwyseropleiding dikwels vernou tot ’n statiese beleidsdokument of ’n stel voorgeskrewe leerinhoude. Teen hierdie agtergrond ondersoek hierdie artikel hoe onderwysstudente die begrip kurrikulum konseptualiseer en hoe hul begrip deur ’n doelgerigte pedagogiese ingreep beïnvloed kan word." 

Operasie Savannah: Die "ligte mistykie" wat die apartheidstaat ekonomies geknou het

Kobus du Pisani
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Operasie Savannah het verreikende militêre, diplomatieke, politieke en ekonomiese gevolge vir die Republiek van Suid-Afrika (RSA) ingehou. Die internasionale gemeenskap het die apartheidstaat se skending van die volkeregtelike beginsel van nie-inmenging in ’n ander staat se huishoudelike aangeleenthede veroordeel."

Afrikaans Huistaal: Graad 12-vraestel en memorandum, tweede kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is ’n gratis Afrikaans Huistaal-vraestel en memorandum deur Cecilia Klopper vir graad 12-leerders hierdie eksamen!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Nou op Voertaal

Kaapstad-marathon word Afrika se eerste Abbott World Marathon Major

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Kenners voorspel dat die Kaapstad-marathon nie net meer internasionale elite atlete sal trek nie, maar ook duisende kwalifiserende hardlopers uit Europa, Amerika en Asië. Dit plaas druk op verblyf en vervoer, maar skep ook honderde werksgeleenthede."

Parlement eis antwoorde oor Johannesburg se skandale van miljarde rand

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Zibi het selfs gevra of enige ander groot stad ter wêreld met só ’n ingewikkelde bestuursmodel funksioneer, en daarop gewys dat swak-presterende entiteite die Stad se balansstaat, likiditeit en leenvermoë direk benadeel."

Naderende 30 Junie-sperdatum: Suid-Afrika se immigrasiekrisis bereik kookpunt

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Ontleders waarsku: Sonder inklusiewe oplossings kan die siklus van protes en geweld voortduur."

Outa sê burgerlike druk bly Suid-Afrika se sterkste wapen teen korrupsie

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Outa se voorsitter, Simile Ndlovu, waarsku dat Suid-Afrika toenemend die kenmerke van ’n disfunksionele staat toon, met groeiende ongelykheid, vervallende infrastruktuur en ’n gebrek aan gevolge vir wanbestuur en korrupsie."

Breyten schrijven #38: Postumiteiten voor Breyten. In gesprek met Anke van der Merwe

Yves T’Sjoen, Anke van der Merwe
Literatuur

"Digitale navorsing moenie rekenaars wees wat die navorsing 'vanself' uitvoer nie. Menslike kennis is steeds van waarde en moet benut word."

Leesimpressie: Verdraaide tijd door Wlodzimierz Odojewski

Erik van den Bergh
Literatuur

"Mysterieuze en intrigerende roman over een man die onverwacht geconfronteerd wordt met zijn oorlogsverleden. Heden en verleden lopen voortdurend in elkaar over."

Leesimpressie: De zangvogel door Mina Etemad

Erik van den Bergh
Literatuur

"Vitale en goed geschreven reflecties over leven in Iran en in Nederland; de schrijfster vluchtte ruim dertig jaar geleden als zesjarige met haar ouders en zus uit Iran."

Agt eeue sedert st Franciscus oorlede is en steeds relevant

Maryke Roberts
Reisgogga

"Franciscus was sy tyd ver vooruit. In ’n era van kruistogte en geweld het hy ongewapen na Damietta in Egipte gereis om met die sultan, Malik al-Kamil, te gesels om vrede te probeer bewerkstellig. Dit word steeds as een van die eerste én belangrikste gesprekke vir intergeloofdialoog gereken."

Boeke en skrywers

Enigma deur Rudie van Rensburg: ’n resensie

Deborah Steinmair
Resensies

"Van Rensburg het homself bewys as meester van intrige sowel as humor. Sy romans, ja selfs die misdaadfiksie, is nie ontdaan van deernis nie. Sy vertelstyl is gemaklik en die storie neem sy loop. Die karakters oortuig en die dialoog val reg op die oor."

Resensie van Mei en alles daarna deur Zelda Bezuidenhout

Analize Viljoen
Resensies

"’n Paar dae nadat jy die boek klaar gelees het, voel jy lus om vir ’n Juna ’n teksboodskap te stuur en te vra wanneer gaan julle weer saam koffie drink."

Boekevat met Deborah: Die vrou met nege lewens deur Debbie Loots, Die blou huis deur Erika Murray-Theron en Die seun met die swaeltjie deur Fanie Viljoen

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Ek is oortuig. Ek is ’n aanhanger."

Cliff-hanger: Die fluisteraar deur Jacolet van den Berg – ’n skrywersonderhoud

Cliffordene Norton, Jacolet van den Berg
Boekrubrieke

"Dit motiveer my altyd om die volgende storie aan te pak."

Om die land te dwing om vroeër te kyk: ’n onderhoud met Julian Jansen

Stefaans Coetzee, Julian Jansen
Skrywersonderhoude

"Hy skryf oor bylmoorde, reeksmoordenaars en verkragte kinders, maar uiteindelik gaan sy werk selde net oor misdaad. Dit gaan oor die vraag wat vóór die misdaad gebeur het."

Swift by Melinda Ferguson: an inter-review

Janet van Eeden, Melinda Ferguson
Books and writers

"There’s something provocative when one tells the truth and lays one’s soul bare. And I guess honesty is provocative, and, like a fire horse, that kind of feeds me and inspires me. Writing Swift was not planned. It had to come out of me."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Mei 2026

PEN Afrikaans
PEN Afrikaans

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Mei 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Basjan se flessie vir depressie deur Joe Kleinhans: ’n lesersindruk

Carla van der Spuy
Lesersindrukke

"Geheime, skuldgevoelens en goeie bedoelings wat skeefloop, word alles hier ingespan. En as dinge te erg begin raak, gryp Basjan maar na sy vertroude flessie vir depressie."

Uitnodiging: Seuns weet by Oude Leeskamer op 13 Junie

LitNet
Boeke en skrywers

In Seuns weet se verhale ontvou ’n jong, wit, gay Afrikaanse man se belewenis van sy seksualiteit, geloof, familiebande, vriendskap, skrywerskap en die maatskaplike werklikheid waarin hy hom bevind.

Uitnodiging: Die Hertzogpryswenners van Swellendam

LitNet
Boeke en skrywers

As deel van die reeks oor die Hertzogpryswenners van Swellendam, fokus ons hierdie jaar op Uys Krige. Hiermee kom twee uitnodigings.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 6 tot 12 Junie 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

Is ons in ons moer in met KI?

Sidney Gilroy
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence (2026)

"Dit is nodig om menslike kreatiwiteit te beloon. Dit is nodig dat Afrikaanse kreatiewe entrepreneurs beskerm word. As ons regering dit nie gaan doen nie, is dit in die hande van die skrywers, digters, sangers, akteurs en visuele kunstenaars om die oorlogdrom te slaan."

Veldsoirée 2026: Al die gesprekke is GRATIS

Voorlopige program van die 2026 Etienne van Heerden Veldsoirée

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Alle gesprekke is GRATIS. Bespreek vroegtydig verblyf.

Video-uitnodiging: Veldsoirée

Menán van Heerden
LitNetKanaal op YouTube

Jy is genooi: interessante gesprekke met skrywers, akademici en kenners, bakkies, koppies, kaggels en aalwyne. Kyk hierdie kort videotoer deur Menán van Heerden van wat jy te wagte kan wees. Kom gesels, debatteer en luister saam. Kom ervaar die "veld" in "Veldsoirée".

Bespreek nou vir die Veldsoirée

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Die gesprekke is interessant en dikwels uitdagend, maar die omgewing maak dit moontlik om te vra, te verskil en te gesels. Wat meer is, doodgewone mense sit met elke sessie langs geleerdes en bekendes. Almal luister saam, almal gesels saam. Ons eet saam en les bes vind baie interessante diskoerse ook ná die amptelike verrigtinge in die kroeg plaas."

Neem deel aan die ATKV-Skryfskool by die Veldsoirée

Slegs R380 vir die ATKV-Skryfskool van 2026 én skouers skuur met skrywers

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Dit kos slegs R380 om hierdie skryfskool by te woon, en dit sluit alle kursusmateriaal in. Kursusgangers hoef dus slegs vir hul eie etes en verblyf te betaal.

Uit die argief: Deel in die vreugde van die ATKV-Skryfskool

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée (2025)

Hierdie kort video toon grepe uit 2024 se ATKV-Skryfskool toe Bernard Odendaal en Hans du Plessis die leiers was.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 3 tot 9 Junie 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 3 tot 9 Junie 2026.

Leefstyl

Deaccessioned: a review

Alexandra Dodd
Lifestyle and entertainment

"Deaccessioned is a pristine and feral exhibition, currently on show at Oude Leeskamer in Stellenbosch. Its curators, Lizabé Lambrechts and Nicola Deane, have dared to break through a cultural resistance to decay and become more intimate with its many strange valences as an omnipresent social and existential force."

Backrooms en Obsession: raad vir Afrikaanse filmmakers

Leon van Nierop
Film

"Die storievoos Hollywood het ’n waterskeidingsoomblik bereik toe twee oorspronklike bobaas rolprente, wat op skoenveterbegrotings gemaak is, Obsession en Backrooms, nie alleen die suf gewoontefliekmaker-geldwolwe waardevolle lesse geleer het nie, maar ook vir Afrikaanse filmmakers, wat moet raap en skraap om genoeg geld vir ’n rolprent te kry, weer moed gee met die cliché: 'Minder kan meer wees.'"

iPendoring Awards 2026: an interview

Naomi Meyer, Eben Keun
Interviews

"The solution starts with a strong idea. If an idea is built on a simple human truth that people recognise and understand, language becomes far less of a barrier. A strong concept creates an emotional connection first, and language simply carries it."

Persverklaring: Toyota Stellenbosch Woordfees 2026 – program bekend

LitNet
Toyota Stellenbosch Woordfees

Met meer as 444 items op die grootste kunstefeesprogram in die land, is die oorvloed van produksies ’n waardevolle noodsaaklikheid in ’n kunstelandskap wat onder groot druk verkeer.

Persverklaring: Gratis kreatiewe kursus vir opkomende skrywers in Gqeberha

LitNet
Slypskole

Die doel van hierdie projek is om nuwe skrywerstemme te vind en stories en gedigte te help ontwikkel wat ons letterkunde verruim. Die Jakes Gerwel Stigting streef daarna om opkomende talent te identifiseer en te ontwikkel.

Nuwe skryfwerk

Dear Athol

Paula Fourie
New writing

"Happy birthday, my love." 11 June 2026. In remembrance of Athol Fugard on what would have been his 94th birthday, Paula Fourie shares a poem with LitNet’s readers. The poem will appear in her debut poetry collection, Inked in bone, forthcoming from Granta in November 2026.

Katalogus van huisgode

Pieter Strauss
Poësie

"Selfs die nagliggie in die kiddo
se kamer ’n wenskers van genade"

As die wind so huil

Johan van der Merwe
Poësie

"hier in my hede
waar ek so luister
na die wind wat so huil"

Klugspel

Sanette Scheepers
Poësie

"Ek wil jou liggaam intou
en waar ek moeg neerval
sal jy oorneem"

Heling

Pieter Fourie
Poësie

"Maar een hand
bring weer rus,
bring weer asem"

Aan die oudste vriendskap innie wêreld

Neo Mehlomakulu
Poësie

"Nie omdat ekkie oor jou wil skryf nie maar waa begin ’n mens met skryf oor ’n vriendskap
van oor duisende leeftye?"

Rymstories: "Die Swyger"

Etienne van Heerden
Nuwe skryfwerk

"Na hierdie afgeleë dorp het hy gekom
In hom die wond van haar en hom"

Stemkunstenaar Johan Allers lees ’n reeks rymstories deur Etienne van Heerden voor. In hierdie reeks kom telkens ’n figuurstudie ter sprake.

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved