Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 922

21/10/2022


  Krities Afrikaans

LitNet: Wat is die prys van uitnemendheid?

Pasverskyn

Op pad na Moormansgat: Die verhaal van Billy Foster en Koos de la Rey


Skrywer: Chris Karsten
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798183222

Een aand in 1914 word Koos de la Rey op pad na ’n rebellie noodlottig gewond. Die teiken was die bendelid William Foster. Dat De la Rey in die spervuur beland het, was pure toeval. Of was dit?

Menings

Kan die akademie uitnemendheid oorleef?

Andrew Nash
Universiteitseminaar | University Seminar

"Die kwessie van die ontwikkeling en voortbestaan van Afrikaans is verbind met die kwessie van globalisering en in die besonder die strewe na sogenaamde uitnemendheid. Engelstaligheid word juis gevier as dit wat globale deure oopmaak, en natuurlik ook toegang tot hoër plekke op die globale ranglyste." Lees hierdie voordrag wat vanjaar by die Toyota US Woordfees gelewer is.

Kan gemeenskappe, organisasies, munisipaliteite en die regering hande vat?

Freek Robinson, Barend la Grange, Chris Opperman
Onderhoude

Hoe kan Suid-Afrika se maatskaplike probleme aangespreek word? Freek Robinson gesels met Chris Opperman, die stigter van die Afrikaner-Afrika-Inisiatief (AAI), en Barend la Grange, die bedryfshoof van die organisasie South Africa Day.

FilosofieKafee-gesprek: "Waar is ons (nou)?" deur Breyten Breytenbach

Breyten Breytenbach
Seminare en essays

"Die staat is nie 'ons' s’n nie. Ons kan onsself nie daarin herken of dink dat ons dit teenoor wie ook al sal regverdig of verdedig nie. Miskien is dit ’n natuurlike evolusie. Miskien is die konsep 'staat' verouderd, dien dit weinig nut. Baie van ons – dié wat dit kan bekostig of dié wat nooit gekwalifiseer het vir toelating tot die staat nie – lewe in ieder geval daaromheen."

Amos Nteta: Growing up in the shadow of the Cradock Four

Amos Nteta
Feeste

In this video Amos Nteta talks about the work of Matthew Goniwe, Fort Calata, Sparrow Mkhonto and Sicelo Mhlauli, who jointly became known as the Cradock Four.

My bôs is warm, Uncle Cyril

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Loadshedding maak lat ôse ekonomie nosedive. En om als te kroon gan ôs gegreylist raak, soe ôs sal dan sieke net met Poetin kan besagheid doen."

Oor die stemme in die woestyn in die Afrikaanse media

Heindrich Wyngaard
Menings

"Totdat hulle dit besef en daarop aandring dat hulle alle reg het om na geluister te word en dat hul stories ernstig opgeneem moet word, sal die situasie nie sommer verander nie. Of gee hulle net eenvoudig nie (meer) om oor die afstand, soms so wyd soos Kaapstad vanaf Bloemfontein, wat tussen die verteenwoordiging en vernalating van hul stemme in die woestyn van die Afrikaanse nuusmedia lê nie?"

Onderwyshulp en leesbegrip: Johan Anker beantwoord lesers en opvoeders se navrae

Johan Anker
Skole

’n Onlangse artikel oor skoolkinders se onvermoë om behoorlik te lees, het aandag getrek en lesersnavrae ontlok. Hier beantwoord Johan Anker die navrae.

Neville Alexander-gedenklesing 2022: Afrikaanse establishment was gekant teen veeltaligheid

Jean Oosthuizen
Seminare en essays

"Alexander se sentrale vertrekpunt was ten eerste politiek-teoreties, en nie uitsluitlik taalgerig nie. Sy sentrale vraag in dié opsig was: Hoe vorm ons ’n verenigde nasie? Sy uitgangspunt was dat Suid-Afrika op verskeie grondslae verdeel is, byvoorbeeld ras, etnisiteit, sosiale klas (die verdeling tussen ryk en arm), godsdiens, seksualiteit en maatskaplike posisie of status. Van al dié verdelings gee Alexander spesiale aandag aan die idee van ras en nierassigheid. Vir hom as historiese materialis was ras en etnisiteit ideologiese skeppings."

Nuwe inligting bygewerk: ’n Asteroïde, ’n katastrofe? Die mens poog om ’n ruimtevoorwerp se wentelbaan om die son te verander

Christo Viljoen
Seminare en essays

"In ’n eksperiment in die diepruimte wat klink of dit ’n toneel uit Star wars is, poog die mens om teen die einde van September 2022 te bewys dat dit moontlik mag wees om die aarde in die verre toekoms te vrywaar van ’n katastrofiese botsing met ’n reuse-asteroïde." Christo Viljoen se naskrif werk die nuwe inligting by.

In memoriam: Leopold Scholtz

Jan-Jan Joubert
In memoriam

"Leopold Scholtz was ’n beskaafde intellektueel wat as sulks onthou sal word deur almal wat met hom saamgestem en met hom verskil het. Mag hy in vrede rus."

Elders gesien: Stem van rede raak stil

Hennie van Deventer
Elders gesien

"Die heengaan van skrywer-joernalis Leopold Scholtz, voorste historikus en politieke denker, op 74 is nie heeltemal onverwags nie. Tog tref die finaliteit ’n mens hard."

In memoriam: Vlieg hoog, Franci

Frazer Barry
In memoriam

"Franci het toe nie uit die vliegtuig gespring nie, maar sy het gespring, en haar sprong was groter as wat sy ooit kon gedink het. Sy het gespring tot in die diepste plekke in ons harte en haar nalatenskap sal ons altyd koester."

Elders gesien: Rus in vrede, Franci Swanepoel

Willem Botha (sanger)
Elders gesien

"Jy was my ma in die bedryf. My lekkerste lag. My mentor."

Elders gesien: Woorde as wapens en bakstene

Sidney Gilroy
Elders gesien

"Ons skryf want ons gebruik woorde as wapens en bakstene. Ons verbou en verbreed en verstel hierdie ongelooflike taal wat aan almal en aan niemand behoort nie."

Oekraïne: Berigte te velde

LitNet
Menings

’n Oorsig van LitNet en Voertaal se berigte oor die oorlog in Oekraïne. | An overview of LitNet’s and Voertaal’s articles on the war in Ukraine.

COVID-19: Die jongste | The latest

LitNet
Menings

COVID-19: Kry die feite | Get the facts

Nou op Voertaal

Antjie Krog gehuldig by vanjaar se Tuin van Digters

Izak de Vries
Literatuur

"Antjie Krog word op 23 Oktober vanjaar 70. Sy is een van Suid-Afrika se groot digters. Nie net is haar werk al in vele tale vertaal nie, sy het ook baie gedoen om ander digters, in verskeie van ons land se inheemse tale, groter bekendheid te gee."

In gesprek met de nieuw aangestelde ambassadeur van België in Zuid-Afrika

Yves T'Sjoen
Meningen

"Met Paul Jansen als nieuwe ambassadeur en mevrouw Lieve Decaluwé als Belgisch consul worden plannen gesmeed voor méér rechtstreekse lijnen tussen België en Zuid-Afrika."

Die Jongerenprojek: Een interview met Francine Maessen

Izak de Vries, Francine Maessen
Cultuur

"Het is een intense reis maar het is geweldig om op deze manier iets terug te kunnen geven aan het project en de reis ook voor een nieuwe lichting studenten mogelijk te maken."

Trappen naar de hemel: De 39e Nacht van de Poëzie

Hendrik-Jan de Wit
Literatuur

"Marieke Lucas Rijneveld stapt van het podium af. De klok heeft 12 geslagen. Een entr’act staat klaar. Ik trek mijn jas aan en loop terug naar de auto. Een mooie wandeling door de stad aan het begin van de nacht."

Toyota US Woordfees-gesprek: Suid-Afrika word nou ’n mafiastaat, sê Jacques Pauw

Jean Oosthuizen
Meningen

"In sy gesprek met Max du Preez oor sy jongste boek, Our poisoned land: Living in the shadows of Zuma’s keepers, het Pauw geen doekies omgedraai oor Ramaphosa se onvermoë om die regte ding te doen nie."

Parlement is steeds ’n mislukte instelling, bevind Outa-verslag

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Outa het die werk van 10 van hierdie komitees beoordeel. Die organisasie sê in hulle verslag daar was plek-plek tekens van goeie werk, maar in die geheel was daar te veel teleurstellings."

Druk op Dis-Chem en regering na bohaai oor rassebeleid

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Dit help nie om Dis-Chem te breek of bankrot maak te nie, maar dit is tyd dat Dis-Chem en ander maatskappye standpunt inneem teen geïnstitusionaliseerde rassisme."

Persverklaring: Prestasiebeurs van die Van Ewijck-Stigting weer beskikbaar

Voertaal
Cultuur

Daar kan weer aansoek gedoen word vir die Van Ewijck-Stigting se Prestasie-prys van        R75 000. Dit is ’n prys vir bewese prestasies wat reeds gelewer is en verband hou met die doelstellings van die Stigting wat kulturele betrekkinge tussen Suid-Afrika en Nederland in die ruimste sin bevorder. Dit sluit alle vertakkinge van die kunste of wetenskap in.

OuLitNet | Uit LitNet se argief

Ja, maar wat is die universiteit?

Fanie Olivier
Seminaarkamer, OuLitNet

"In plaas van ’n strewe na ’n universitêre opleiding wat berus op die oortuiging van die belangrikheid om ’n selfstandige gees te skep, is ons oorval deur die jargon van die dag, die cliché, die leë retoriek: veelvuldige toetree- en uittreevlakke, uitkomsgerig, kernwaardes en transformasie."

Skrywersversoek aan die US

Elsa Joubert, Abraham H de Vries, Leonard Koza, George Weideman
Taaldebat, OuLitNet, 2005

"Ten slotte doen ons op die Raad ’n beroep om ernstig te besin oor die erosie van Afrikaans by US – omdat dit nie net Afrikaanse skrywers raak nie, maar ook Afrikaanse mense oor die algemeen."

SU language debate: My thoughts on complexity and the intersectionality of change at Stellenbosch University

Lovelyn Chidinma Nwadeyi
University Seminar, 2015

"Am I against learning Afrikaans? No. Am I against white people? No. Am I against forcing others to learn IN Afrikaans? Yes."

US-konvokasietoespraak: Die koei in die bos

Breyten Breytenbach
Universiteitseminaar, 2016

"Indien Afrikaans as omgangstaal, administratiewe taal, onderrigtaal hier sou verketter word en krimp, gaan dit uiteindelik tot ’n onvermydelike tot niet maak van ’n kosbare en geskakeerde instrument van bewuswording lei."

Verwyder net eers die struikelblokke vir swart Afrikaanse skrywers!

Willem Fransman Junior
Boekindaba, OuLitNet, 2005

"Redes waarom werke van die swart Afrikaanse skrywers nooit oor die drumpels van die uitgewers kom nie, is legio."

Akademies en skole

Die koppeling tussen die Gordel-en-pad-inisiatief (GPI) en die Afrika-vryehandelsone (AVHS): ’n Teoretiese ontleding uit die politieke ekonomie van handel en streeksintegrasie

Fanie Herman
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"’n Aanbeveling is die belangrikheid van gesprek tussen China en Afrika om areas en roetes vir streeksintegrasie te identifiseer. China se finansiële hulpverlening en ervaring in die bou van infrastruktuur kan meehelp om streke te integreer en mededingende markte te skep."

Ruite in ’n raam: Die aanvang en slot van Marlise Joubert se bundel grondwater as tekstuele raam met ’n kodifiserende en mitologiese funksie

Marlies Taljard
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die doel van die artikel was om vas te stel in welke mate Marlise Joubert se bundel grondwater ’n egte sikliese struktuur vertoon met ’n kodifiserende aanvang en ’n mitologiese slot, én of bepaalde simbole wat in die teks voorkom, merkers is wat inspeel op die interpretasie van die hele bundel."

Die strewe na ’n sin van verbintenis: ervaringe van ’n Generasie 1.5-student in hoër onderwys

Emma Groenewald
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Die gedeelde waardes van ’n vriendekring kan die spanning wat op ’n multikulturele kampus ervaar word, verlig. Terwyl taal- en rasverskille op die agtergrond skuif, dra die gemeenskaplikheid wat gedeelde waardes meebring by tot ’n sin van verbintenis."

Sol Plaatje Universiteit: Honneurs en MA in Afrikaans 2023

LitNet
Akademies en skole

Het jy ’n passie vir Afrikaanse taal- en/of letterkunde? Wil jy die verskillende Afrikaanse variëteite bevorder? Hier is nog inligting oor Sol Plaatje Universiteit se nagraadse programme in die vakgroep Afrikaans.

Graad 8: Afrikaans EAT-begripstoets en memo

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 8 is, verlang jy miskien partykeer na ’n sorgelose tyd toe jy met Lego-blokkies lugkastele kon bou. Met Dewald Koen se Afrikaans Eerste Addisionele Taal-begripstoets is voorbereiding vir jou eksamen sommer kinderspeletjies (en een van die leesstukke handel juis oor Lego). Die begripstoets is gratis hier beskikbaar.

Graad 9: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 9 en wonder jy hoe jy die munte in jou spaarvarkie vir die feesseisoen kan laat vermeerder? Die geldsomme in hierdie Wiskundevraestel deur Lee-Ann West gaan jou dalk nie daarmee kan help nie, maar dit sal jou in staat stel om deeglik voor te berei vir jou vierde-kwartaal-eksamen. Daarna kan jy met ’n geruste hart gaan vakansie hou.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Leefstyl

Toyota US Woordfees 2022: Diversiteit in die praktyk

Jean Oosthuizen
Toyota US Woordfees

"Die diversiteit van keuses en ervarings wat die fees bied, het weer eens nie teleurgestel nie. Dit strook met die diversiteit van mense en idees wat mens graag by so ’n fees wil sien."

Toyota US Woordfees 2022: ’n oorsig van die week se fees

Maryke Roberts
Toyota US Woordfees

"Die week was ’n ware tuimeltrein van die lewe in Suid-Afrika. Jy beleef al die hoogte- en laagtepunte in sewe dae. Sommige goed wat ná bykans 30 jaar van demokrasie amper ongeloofwaardig in hul absurde waarheid lyk; ander hartverskeurend nóú; ongelyk en onregverdig ten spyte van demokrasie."

Toyota US Woordfees 2022: Afrikaans herontdek by feeste

Izak de Vries, Lara Aucamp
Feeste

"Dis die eerste keer dat ek regtig die taal geniet het. Omdat ek so lank afstand van die taal af gehad het, kon ek dit soos nuut ontdek. Ek het altyd die woorde verstaan, maar het begin om die taal op ’n ander vlak te verstaan en waardeer."

Toyota US Woordfees 2022: Boekemacrazies by die Toyota US Woordfees

Izak de Vries, Trisa Hugo, Analize Viljoen
Toyota US Woordfees

Trisa Hugo en Analize Viljoen van Boekemakranka deel hulle indrukke van die pas afgelope Toyota US Woordfees. Izak de Vries het met hulle gesels.

Toyota US Woordfees 2022: ’n Akkerboom plant die saadjie van suggestie

Naomi Meyer
Toyota US Woordfees

"’n Akkerboom was ’n meesterklas in toneelspel by die Woordfees."

Toyota US Woordfees 2022 Instagram-opmerkings: Agter my glimlag

Nadine Petrick
Toyota US Woordfees

"’n Baie publieke ineenstorting, verslawing, Huisgenoot-exposés en die afdanking uit haar rol as die gewilde suster Elise van Binnelanders is nie noodwendig hoe sy onthou sou wou word nie."

Toyota US Woordfees 2022 Instagram-resensie: Mutton hour

Nadine Petrick
Toyota US Woordfees

"Die minidramas, wat amper soos ’n klein geanimeerde fliek voor jou afspeel, kan nét slaag wanneer jou spelers se tydsberekening en bedrewenheid as akteurs van hoogstaande gehalte is."

Toyota US Woordfees 2022 Instagram-resensie: ’n Gek vir jou

Nadine Petrick
Toyota US Woordfees

"Net hulle aksies (in die vorm van mimiek en clowning) en die vernuftige gebruik van musiek en enkele rekwisiete skep ’n deernisvolle verhaal oor die immer sensitiewe aard van vriendskap."

Toyota US Woordfees 2022 Instagram-resensie: Die halwe huis

Nadine Petrick
Toyota US Woordfees

"In hierdie drama dra die hoofkarakter, Bumper Jansen, heeltemal te swaar aan die las van sy verlede, sy swart hond (wat hy vroeg in sy lewe al ontmoet en heel speels Shadow doop) en die hartseer afloop van die pad wat hy moet stap [...]."

Die elfde Tuin van Digters deur Izak se lens

Izak de Vries
Feeste

Tuin van Digters is vanjaar vir die elfde keer by die Breytenbach Sentrum in Wellington gehou.

Taalmonument-persverklaring: G’n maan van kaas; dis ’n Melkmaan | Make way for the Milk moon

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

Die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) se vriendelike personeel nooi almal hartlik uit om die volmaan op Vrydag 11 November 2022 saam met hulle te aanskou. | You are invited to join the Afrikaans Language Museum and Monument’s friendly staff to observe the full moon on Friday, 11 November 2022.

Boeke en skrywers

Zeus van Wyngaardt en die skrikgodin deur Julio Agrella: ’n resensie

Alta Cloete
Resensies

"Zeus van Wyngaardt en die skrikgodin is ’n bielie van ’n boek wat ’n bielie van ’n leemte in ’n leser se lewe gaan laat as Zeus nie toegelaat word om sy binnewêreld te betree nie."

History of South Africa from 1902 to the present, ’n lesersindruk

Barend van der Merwe
Lesersindrukke

"As ’n mens so blaai deur Simpson se boek, dan is die storie van Suid-Afrika tog maar ’n droewige storie. ’n Stryd om grond- en minerale rykdomme wat diep uit die aarde gedelf is, teen die prys van tragiese ontwrigting van geslag tot geslag se goedkoop arbeid."

The Bourne sacrifice deur Brian Freeman, ’n lesersindruk

Stefaans Coetzee
Lesersindrukke

"Hierdie kat-en-muis-spel is ’n móét-lees nie net vir enige Bourne-aanhanger nie, maar ook vir diegene wat van spioenasie, sluipmoorde en komplotteorieë hou. The Bourne sacrifice is Bourne op sy beste!"

Uncaptured deur Mosilo Mothepu: ’n lesersindruk

Elridus Grobler
Lesersindrukke

"Hierdie ongekompliseerde kragtoer gaan jou woedend en simpatiek maak oor die soveel kere wat die staat ander staatsinstellings teen Mothepu gebruik het in stede daarvan om haar te beskerm."

Elise Muller (1919–1985)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Hoe ek skryf? Ek word getref deur ’n situasie, ek gaan sit en skryf, en partykeer loop die verhaal na vele herskryf soos ek bedoel of voorsien het, en ander kere neem dit heeltemal ’n nuwe beloop. Dan is ek net so verras soos die toekomstige leser."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in September 2022

LitNet
Boeke en skrywers

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in September 2022 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Uitnodiging: Gesamentlike byeenkoms vir Pretoriase leeskringe

LitNet
Leeskringe

Alle belangstellendes word uitgenooi na die gesamentlike byeenkoms vir Pretoriase leeskringe op 5 November 2022 in Hartbeespoort. Die gasspreker is Danie Marais.

Die verkeerde vrou deur Irma Venter: Uitnodigings na boekbekendstellings

LitNet
NB-Uitgewersportaal

Hier is inligting oor agt boekbekendstellings wat rondom Irma Venter se jongste boek, Die verkeerde vrou, aangebied word. Kyk of een van die bekendstellings in jou omgewing plaasvind!

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 14 tot 21 Oktober 2022

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die jongste pasgepubliseerde boeke wat op die redakteur se lessenaar beland het.

Nuwe skryfwerk

Kommadagga-skrywers skrik nie vir moue oprol ten bate van gemeenskappe nie

Melt Myburgh
Slypskole

Vind uit waarom Gaasitwe Setshedi en Liziwe Ndalana, twee van ons Kommadagga-kandidate, nie bang is om moue op te rol en ’n verskil in hul gemeenskappe te maak nie.

Kommadagga writers roll up their sleeves for the benefit of the community

Melt Myburgh
Slypskole

Discover why Gaasitwe Setshedi and Liziwe Ndalana, two of our Kommadagga candidates, are not afraid of getting stuck in and making a difference to their communities.

My woorde

Thilde Nel
Poësie

"My woorde pronk volbloedperd,
kopspeel uitbundig op die vlaktes van jou oor"

Gedig as mobilisering

Bester Meyer
Poësie

"Hoe maak ons die gedig los van geskiedenis,
filosofie en die samelewing se tegnologiese-
kultus-kultuur?"

pappie, kom nou

Waldemar Gouws
Poësie

"dink net
dink net aan al die ruimte
die ruimte vir verrassings"

Drie gordyne

Loretta Szikra
Poësie

"dat elke tweede Jan Rap
– hoewel moreel bankrot –
suksesvol op korrupsie floreer"

Privaatheidskennisgewing

LitNet: Privaatheidskennisgewing | Privacy notice

LitNet
Als oor LitNet

LitNet wil jou as leser die versekering gee dat ons daarop ingestel is om jou persoonlike inligting wat by ons in bewaring is, te beskerm. | LitNet would like to assure you as a reader that we are committed to protecting your personal information held by us.



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 886 5169


© 2022 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved