Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1036

06/02/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou hulpverlening

Landuit, want jy wil mos

Skrywer: Zirk van den Berg
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624095149

Min het Zirk van den Berg, toe hy in 1998 met sy gesin na Nieu-Seeland verhuis, geweet wat dit sou verg vir ’n huis vol Kapenaars om Kiwi’s te word. Hy vind homself werkloos, in ’n piepklein huisie van karton, in die land van kettingsae en grassnyers. Die son skyn te min en sy vrou snik snags in haar kussing. Tog slaag Zirk uiteindelik daarin om ’n betekenisvolle bestaan in Auckland vir hom en sy mense te bou.

Menings

Twenty million people face death due to aid cuts

Izak de Vries
Opinion

"In simple English, even in cases where there are healthcare workers paid for by the government, medication cannot be handed out."

Trump, grondonteiening, MIV/vigs en tariewe

Freek Robinson, Jannie Rossouw
Onderhoude

Wat gaan gebeur indien Amerika hulp aan Suid-Afrika permanent staak en Suid-Afrika AGOA-voordele verloor? Ekonoom Jannie Rossouw skets die groter prentjie vir Freek Robinson.

Die Rooi Skemer: DeepSeek as ontwrigtende Kunsmatige Intelligensie (KI)

Burgert A Senekal
Kunsmatige Intelligensie | Artificial Intelligence

"DeepSeek se prestasies het beduidende geopolitieke implikasies, wat die Amerikaanse oorheersing in die KI-bedryf uitdaag en die beperkings van Amerikaanse sanksies op China se KI-ontwikkeling beklemtoon."

China in Afrika: Wat om in 2025 te verwag

Fanie Herman
Menings

"China se beleid ten opsigte van Afrika behels die bou van verhoudinge en die skep van ekonomiese bande wat wedersydse ondersteuning tussen China en Afrikalande bevorder. Sedert 2000 is dit ’n formele instelling dat China se minister van buitelandse sake sy eerste oorsese besoek elke jaar aan Afrika bring. Dié hoflikheidsbesoek het weer in 2025 plaasgevind toe die huidige minister van buitelandse sake, Wang Yi, verskeie Afrikalande van 5 tot 11 Januarie besoek het. Die besoek was Wang Yi se 57ste aan Afrika sedert 2013."

Remembering Auschwitz

David Willers
Opinion

"[I]n most cases, the causes and atrocities of the wars – Korea, Vietnam, numerous struggles for liberation across Africa and the Middle East, Latin America and a dozen other settings – have been brushed over or inadequately brought to light. South Africa stands out as an exception, with its Truth and Reconciliation Commission. But the truth of the lessons of Auschwitz holds true for a world in conflict since 1945, and makes the 80th commemoration all the more important."

Wat sê Bettina? Beurtkrag of strafkrag?

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Is dit blote toeval dat ons die eerste beurtkrag in tien maande ervaar het die dag nadat Nersa Eskom ’n bloedneus gegee het in hul aansoek om ’n tariefverhoging?"

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Wat die De Villiers-era aan die Universiteit Stellenbosch ons kan leer

Johann Rossouw
Seminare en essays

"Een van die grootste ironieë is dat wanneer veranderingsgesinde lede van die tradisionele wit, Afrikaanse Stellenbosse elite die US-bestuur tot verantwoording probeer roep, De Villiers se nuwe elite hulle daarvan beskuldig dat hulle bloot hul historiese belange probeer beskerm. Maar nou ja, as ’n nuwe elite sy éie belange beskerm en uitbou in die naam van 'neutrale' ideale, is dit maklik om jou vuil hande telkens in die openbaar te reinig met net nog ’n komitee wat jou onskuldig bevind."

Die waardigwording van moedertale in Suid-Afrika

Hercules Boshoff
Seminare en essays

"Die kultivering van moedertale is nie ’n hindernis nie, maar ’n politieke bestaansvoorwaarde vir Suid-Afrika. Meer as die gebruiklike post-1994 T-hemp-politiek en kitsoplossings in opvoeding soos die uitdeel van tablette (terwyl biblioteke verval) gaan nodig wees om die belangrike vraagstuk van taal in die onderwys aan te spreek."

Hoe los ons die onderwyskrisis op? Faeed Amardien se oplossings

Faeed Amardien
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Om die krisis aan te spreek, moet daar heelwat verbetering wees in die gelyke verspreiding van byvoorbeeld toerusting en hulpbronne. ... Hoe lyk dit vir ’n werkersklaskind?"

LitNet-insetsel op Radio 786 se Barakat-program: die jaar wat was en die jaar vorentoe

Menán van Heerden, Robyn van de Rhede, Fatima Allie, Conrad Steenkamp
Onderhoude

LitNet-insetsel-mede-aanbieders, Menán van Heerden en Robyn van de Rhede, het saam met Fatima Allie (Radio 786) en Conrad Steenkamp (Afrikaanse Taalraad) gesels oor 2024 se LitNet-insetsels en Barakat-programme en wat vir 2025 beplan word.

Dit word deur kwaadwillige mense so geskets

Ali van Wyk
Elders gesien

"Die nuwe Onteieningswet is nie veel anders as wat jy in baie liberale demokrasieë kry nie."

That includes you, my dear friend

Andre Vlok
Seen elsewhere

"Your chosen favourite can say or do no wrong, and anything, however outrageous or immoral, can be justified, condoned and, with every-day use and reinforcement, it becomes your new normal, the standard from which to judge The Other."

Uit die argief

In gesprek met ... Rob Balthussen

Carina van der Walt
Seminare en essays (2014)

"Suid-Afrika het nog steeds die grootste epidemie wêreldwyd, met 5,7 miljoen MIV-positief-pasiënte, al het die behandeling van vigs die afgelope jare met rasse skrede vooruitgegaan."

Enkele tendense en uitdagings op die koppelvlak van bevolking, ontwikkeling en omgewing in Suid-Afrika

André Pelser
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe) (2009)

"In 2007 het die aantal vigs-verwante sterftes byvoorbeeld reeds 48 persent van alle sterfgevalle in Suid-Afrika uitgemaak, teenoor 28 persent in 2000 (SAIRR 2008a)."

Mbeki die mees destruktiewe president in die ná-1994-era

PP Fourie
Elders gesien (2023)

"’n Studie van Harvard-Universiteit het in 2009 bevind dat Mbeki se weerhouding van teenretrovirale middels in die laat 90’s en vroeë 2000’s direk gelei het tot die dood van meer as 330 000 mense, sowel as die voorkombare infektering van 35 000 ongebore kinders."

Nou op Voertaal

"[Amerika] is ons woning nie": Ramaphosa en Trump se trompop botsing

Heindrich Wyngaard
Nuusvinke

"Sonder dat hy enige besonderhede kon verskaf, beweer [Trump] dat die Suid-Afrikaanse regering die allerverskriklikste vergrype pleeg deur grond te gryp en deur die behandeling van 'sekere klasse' van landsburgers. ... Suid-Afrika voel reeds die Amerikaanse angel aan die bas met die uitvoerende bevele wat deur Trump onderteken is aangaande hulpverlening aan lande deur die USAID-agentskap."

Trump ontketen ’n storm in Suid-Afrika oor grondonteiening sonder vergoeding

Jean Oosthuizen
Voorblad

"ActionSA se president, Herman Mashaba, het in sy reaksie gesê sy party neem met kommer kennis van die 'roekelose opmerkings' van Trump."

DA slaan vure dood oor Trump se bewerings oor Onteieningswet

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die DA, wat sterk gekant is teen onteiening sonder vergoeding, sê in ’n verklaring dit is nie waar dat die wet toelaat dat die staat arbitrêr op grond beslag kan lê nie."

Staatsrede: Ramaphosa sal RNE se weg vir 2025 aanwys

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Outa wys op die talle valse beloftes wat in die verlede gemaak is en sê die publiek is keelvol vir valse beloftes, terwyl swak wetstoepassing steeds die land teister en miljoene mense in armoede vasgevang hou."

Leesimpressie: Austerlitz – Parijs – Alaska door J.M.A. Biesheuvel

Erik van den Bergh
Literatuur

"De meeste verhalen werden niet eerder gepubliceerd of verschenen in minder toegankelijke bladen zoals het personeelstijdschrift van het Leidse academisch ziekenhuis."

Leesimpressie: Joodse huizen 8 door Frits Rijksbaron, Esther Shaya en Gert Jan de Vries

Erik van den Bergh
Literatuur

"Papieren monument voor een verdwenen cultuur: Over Joodse huizen in Amsterdam, Groningen, Tilburg, Den Haag, Haarlem, Ophemert, Tiel, Elburg, Bussum, Scheveningen en Diemen."

Digital mescaline: Exploring AI hallucinations

Alex J Coyne
Meningen

"AI does not yet seem to have the ability to flag possible inaccuracies. Humans using AI without checking the answers generated by it, may end up spreading more falsehoods, allowing AI to create even more false answers."

Palings kom op buitengewone maniere oor ons pad

Maryke Roberts
Reisgogga

"Twee baie uiteenlopende gebeure rondom palings lei toe tot ’n interessante ontdekking oor dié visspesie waaroor daar eintlik baie min te wete is én bring ons al die pad tot op Stilbaai, ’n paar maande voor Wêreldpalingdag op 17 Mei gevier word. Palings is ’n bedreigde spesie en dié dag wil bewustheid kweek oor die uitdagings wat palings in die gesig staar."

Japanese food: Where the Nippon soul resides

Clifford Roberts
Culinair

"The war also echoed in a dish I would try later in Tokyo, at a shrine and museum for fallen soldiers. Visiting in the early morning is best, before the tour buses arrive, and you can just sit on a bench and absorb the serenity that clings to Japan in general. The restaurant there recreates the dish served to kamikaze pilots before their missions. Called tamago-don, it is a simple bowl of rice with egg."

Akademies en skole

Strategieë om lewensvaardighede te ontwikkel terwyl Geografie-leerders ChatGPT-4o gebruik om kontoerkaarte te vertolk

Christina Johanna (Christa) van Staden
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"KI-hulpmiddels, met hul foute en beperkings, is hier om te bly. Aangesien hierdie hulpmiddels reeds in die werkplek gebruik word, moet leerders die nodige vaardighede aanleer om dit verantwoordelik te gebruik."

Die abjekte moeder in MS Burger se Bloedfamilie (2012)

Frederick Botha
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Volgens Kristeva is abjeksie dit wat identiteit, stelsels en orde ontwrig, en wat nie grense, posisies of reëls eerbiedig nie. ... Aan die hand van gekose verhale ondersoek hierdie artikel die wyse waarop die verteller haar moeder abjekteer."

SteedsDink met LitNet Akademies: Alison Stander oor haar akademiese navorsing

Alison Stander
SteedsDink

In hierdie video gesels Alison Stander oor onder meer die toekoms van taalonderrig en die invloed van tegnologie op kommunikasievaardighede. Sy lewer ook kommentaar oor KI, Afrikaans, kritiese denke en etiek. In LitNet Akademies se SteedsDink-video’s vertel Afrikaanse akademici van die interessante navorsing waarmee hulle besig is.

Kollig op akademikus Alison Stander: taalonderrig en tegnologie

Alison Stander
SteedsDink

In hierdie video gesels Alison Stander oor die bevordering van Afrikaans deur middel van tegnologie en hoe Afrikaans op enige plek aangeleer kan word.

1ste oproep vir bydraes tot die 5de Sas-byeenkoms op 9–11 Oktober 2025

LitNet
Akademies en skole

Die Departement Afrikaans en Neerlandistiek, Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) kondig met trots die 5de Sas-byeenkoms aan. Die eerste Swart Afrikaanse skrywersimposium is in 1985 aan die UWK gehou.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle 

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Boeke en skrywers

PenAfrican: Eurotrash by Christian Kracht – a book review

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"Eurotrash, by the Swiss-German author Christian Kracht, is a novel of ideas and what the Germans call Vergangenheitsbewältigung (coming to terms with the past). It is about the grinding burden of having been born into tainted privilege, and the engulfing guilt that comes with that self-realisation."

Philani A Nyoni reviews Nyika, I love you by Alice Vye Henningway

Philani A Nyoni
Books and writers

"There is an honesty within these pages that is rarely seen in memoirs and politically slanted texts from the African literary scene."

Om my kastele in Spanje te sloop deur Jaco Barnard-Naudé: Foto’s en video’s vir almal wat nie daar was nie

Naomi Meyer, Ansurette Pretorius
Boeke en skrywers

Uiteindelik wens Charl-Pierre Naudé vir Jaco Barnard-Naudé geluk met "die wonderlike skepping, raar en mooi".

Wêreldhardopleesdag, 5 Februarie 2025: De Wet Hugo lees voor uit Die doodgewone bure

De Wet Hugo
Kinderboeke

De Wet Hugo is as die wenner van NB-Uitgewers se kinderboekkompetisie van 2023 bekroon. Hier lees hy voor uit sy wenboek, Die doodgewone bure.

Wêreldhardopleesdag, 5 Februarie 2025: Chareldine van der Merwe lees voor uit Huisies vir muisies

Chareldine van der Merwe
Kinderboeke

Chareldine van der Merwe lees voor op Wêreldhardopleesdag! Die volgende boek in hierdie reeks is ook binnekort op die rakke.

Wêreldhardopleesdag, 5 Februarie 2025: Jaco Jacobs lees voor uit Dit is nie ’n boek nie

Jaco Jacobs
Kinderboeke

Jaco Jacobs lees voor op Wêreldhardopleesdag! Hier is ’n voorlesing vir al die kinders en vir almal jonk van gees.

Naam van dier dorp deur Gielie Hoffmann: ’n lesersindruk

Michèle Meyer
Lesersindrukke

"Ek voel my weer genoop om kampvegter vir kortkuns te bly."

Die tantes van Atlantis deur Philip de Vos: ’n lesersindruk

Izak de Vries
Lesersindrukke

"Oumense soos ek is beslis nie te oud om ook die spel tussen woord en beeld te geniet nie. Dalk help dit ons om weer in voeling te kom met die magiese ontdekking van boeke soos toe ons jonger was?"

Kortliks met Stefaans: 4 Februarie 2025

Stefaans Coetzee
Boeke en skrywers

"Als wat ek sê, klink soos ’n komplot, maar juis! Samesweringsteorieë maak goeie stories."

Uit die argief: 23-jarige student Joha van Dyk se debuutroman landswyd gepubliseer

Marli van Eeden, Joha van Dyk
Skrywersonderhoude (2020)

"Ek het op ’n punt gekom in my derde jaar op universiteit waar ek net besef het: 'Wel, ek wou nog altyd ’n skrywer wees; hoe lank wil ek nou nog wag voordat ek kanse begin waag en my manuskripte instuur vir publikasie?'"

Uit die argief: Kanniedood, kopieregwetgewing en stories: ’n onderhoud met Joha van Dyk

Naomi Meyer, Joha van Dyk
Skrywersonderhoude (2024)

"Ons medestudente en vriende is racially diverse. Daar is dus ook ’n natuurlike instink om diverse karakters te skryf omdat ek grootword met diverse mense in my lewe. Skrywers het ’n geleentheid om onsself in ander se skoene te sit en hulle ervaring so eg en natuurlik moontlik aan te bied – ons moet net verantwoordelik wees daarmee. Ek dink lesers is oop daarvoor as dit reg gedoen word."

Elders gesien: Dit was ’n voorreg om Joha se werk uit te gee

NB-Uitgewers
Boeke en skrywers

"Met hierdie proefskrif het sy gehoop om toekomstige navorsing en die bewaring van Namakwaland se mondelinge tradisie aan te moedig."

Elders gesien: Joha se afsterwe is ’n reuseverlies vir Afrikaans

Rina Gous
Boeke en skrywers

"Ons onthou haar veral vir haar ongelooflike talent en inspirasie."

Elders gesien: Dit moet ’n ander Joha wees

An-Mari do Carmo
Boeke en skrywers

"Ek het geweier om dit te glo. Dit kan nie waar wees nie. Dit moet ’n ander Joha wees. ’n Cruel grap."

Elders gesien: Engelvere en ’n boek vol magiese realisme

Marita van der Vyver
Boeke en skrywers

"En toe binge-watch ons in die feesdae die Netflix-reeks en ek weet nóú gaan ek dit weer lees."

Persverklaring: Louwhuis en ATKV Digskool 2025

LitNet
Boeke en skrywers

Die Louwhuis en Museum Sutherland bied weer die jaarlikse ATKV Digskool op 28 tot 30 Maart 2025 in die nuut gerestoureerde Louwhuis aan. Soos met die vorige digskole beloof dit om weer ’n besondere Roggeveldse ervaring te wees. Bernard Odendaal en Heilna du Plooy gaan die gespreksleiers wees. Elke kursusganger moet vooraf twee gedigte indien wat deur die aanbieders deurgewerk word vir kommentaar.

Press release: AVBOB raises the bar for South African poetry with a thrilling new award! – AVBOB Poetry

LitNet
Books and writers

Starting in 2025, the all-new AVBOB Prize for Best Published Collection of Poetry (by an individual poet) will shine a spotlight on South African poets with a R10 000 prize, honouring their artistic vision, linguistic mastery, and unique contributions to the country’s cultural tapestry.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 31 Januarie tot 6 Februarie 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Leefstyl

KKNK 2025: In gesprek met Carel Nel oor ’n Begin

Yolanda du Toit, Carel Nel
KKNK

"Die gehoor kan uitsien na lekker lag. Ek dink die stuk is baie komies, maar ook teer, eg en eerlik en ’n klein bietjie sad."

KKNK 2025: In gesprek met Veronique Jephtas oor Sonde met die spoke

Yolanda du Toit, Veronique Jephtas
KKNK

"Spoke rus nie. Ek sou nie rus as ek ’n spook was nie."

The tempest: meesters in aksie onder die sterre

Maryke Roberts
Teater

"Jy dink jy ken die storie. Maar dan sit jy een Sondagaand onder die sterre en vlieswolkies van Maynardville-opelugteater in Wynberg en ’n hele ander storie ontvou, danksy die briljante brein van Sylvaine Strike in die regisseurstoel."

Die jaar van die slang

Zalman Davis
Reis

"Ons sit by ’n vuurherd. Ek en drie H’mong-vroue. Voor ons prut ’n groot pot sous met verskillende groente vir later se hotpot-ete. Agter, in die kombuis, staan twee mans met groot messe. Hope varkvleis lê in blokkies opgekap. Buite is dit onmenslik koud, maar die perskebome bot."

Persverklaring: Oudtshoorn skitter met kykNET Fiësta-benoemings

LitNet
kykNET Portaal

Die swartmerrie, ’n plekspesifieke drama deur die KKNK se Karoo Kaarte-span, is vir drie kykNET Fiësta-pryse benoem.

Persverklaring: kykNET-kanale – Februarie-hoogtepunte

LitNet
kykNET Portaal

Splinternuwe seisoene van Kokkedoor: Vuur en vlam en Kyk wie praat is maar net twee van die hoogtepunte op Februarie se skedule.

Persverklaring: Drie plaaslike romkoms op Showmax in maand van liefde

LitNet
Leefstyl

Raak verlief hierdie Februarie met drie splinternuwe Showmax Original- romantiese komedies: Soos pynappel op pizza (met Schalk Bezuidenhout en Kate Pinchuck); Gebokste liefde (met Tarryn Wyngaard en Jandré le Roux); en Not my type (met Lorraine Moropa en Lulama Nyembezi).

Nuwe skryfwerk

Husse

Julio Agrella
Fiksiekompetisies

"Die snykant wat gereeld skerp gemaak word om eweredige stukkies gras te kan afsteek. ’n Liefdestaak. Jy koester hom soos ’n kleinood in jou arms, ’n saligmakende septer. Jy is nie kwaad nie. Sien nie rooi of swart of blou of enige ander kleur nie."

Krisjan se meisies

Marinda Kotze
Fiksiekompetisies

"Terwyl hy my boei, draai ek my kop na die voorruit. Daisy sit doodstil, haar kop effens afwaarts gedraai. Agter haar sit Cassandra en Lucy kiertsregop en staar bot voor hulle uit. Alice lê doodstil half bo-oor Lucy se skoot."

Resurrection

Joseph Koetsier
New writing

"The year of the Master’s Resurrection and Ascension.
His call, as the Thunderous Sounds of the Apocalypse."

Pretoria

Carla Botha
Poësie

"Daar is pienk-oranje vasgevang in grys
Vroeg in Maart wanneer die buurtbrakke
Gesels oor die dag se ditjies en datjies."

Skaduwees

Johan van der Merwe
Poësie

"om skaduwees te laat lewe
wat die son wegvat
wat glimlagte steel"

Die winterson is pure lente

JMT Labuschagne
Poësie

"die winterson is pure lente;
en staan op agter
die horison."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2024 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved