Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1081

19/12/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou wentroue

Sprokie in ’n streepbaadjie

Skrywer: Christien Neser
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624093398

Heloise begin graad elf by Presidentpark. Daar ontmoet sy AB, die skool se "bad boy", wat ook in haar kunsklas is. Wanneer hulle kunsonderwyser bedank, stel AB vir Heloise aan sy ouma voor, beeldhouer Heike Leibig. Heike se Middeleeuse heldin is Heloise, wat saam met haar geliefde Abelard (na wie AB vernoem is) in Parys se oudste begraafplaas lê. Toeval? Die verhaal verweef temas van tuiskoms, aanvaarding, oorgawe en die kuns van die lewe en liefde.

Kompetisies

Wie wen met ’n vertelling oor hul troue?

LitNet
Leefstyl

Daar was ’n prys van R2 000 op die spel vir die beste vertelling. Nou, na baie gekopkrap, is die wenner aangekondig. Ons het heerlike stories ontvang. Lees hulle gerus!

Uit die argief

Jou troudag: Kompetisiewenner aangekondig

LitNet
Wen (2017)

Lesers het vir LitNet vertel hoe hulle ideale troudag sal lyk en spesiale herinneringe aan hul groot dag gedeel. Die wenner van die kompetisie is Clari Niemand. Baie geluk!

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 2025

LitNet
Als oor LitNet

Watter plasings het LitNet se lesers in 2025 die meeste gelees? Ons publiseer graag die lys van die tien gewildste plasings volgens ons statistiekplatform, sowel as ChatGPT se oorsig van die gewildste plasings van die jaar.

Akademies en skole

Calvyn, die sublieme en moderne estetiese ervaring

Deon Liebenberg
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die algemene opvatting dat Johannes Calvyn negatief ingestel was teenoor gewyde kuns en estetiese ervaring word hier bevraagteken. Sy eie skrywes oor gewyde kuns en die teologiese doel van estetiese ervaring, asook die kommentaar van kenners in hierdie opsigte word gebruik om dié kwessie te ondersoek."

Kollig op akademikus Sakkie Spangenberg

Sakkie Spangenberg
SteedsDink

In hierdie video vertel Sakkie Spangenberg meer oor sy agtergrond en akademiese loopbaan, asook sy mees onlangse LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)-artikel "Sterwensbewustheid en lewensgenot in die boek Prediker en in gedigte van Breyten Breytenbach". In LitNet Akademies se SteedsDink-video’s vertel Afrikaanse akademici van die interessante navorsing waarmee hulle besig is.

SteedsDink met LitNet Akademies: Sakkie Spangenberg oor sy akademiese navorsing

Sakkie Spangenberg
SteedsDink

In hierdie video vertel Sakkie Spangenberg meer oor die Christelike geloof in verhouding tot ander godsdienste, verdraagsaamheid, kritiese denke en verskillende ervarings en perspektiewe.

Your AI IQ: Jesus chatbots

Anné Hendrik Verhoef
Opinion

"Can AI imitate God? What is lost when one seeks guidance from a machine?" This video overview of an accredited LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe) article by Anné Verhoef is generated by AI.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Boeke en skrywers

Kinderboeke vir die Kerskous en die vakansie

Magdel Vorster
Kinderboeke

"Met hierdie lysie boeke hoef daar geen vervelige dae in die vakansie te wees nie. Onthou, lees wat en wanneer jy wil."

Goue lint, my storie begint: Kinderboeke en gotiese elemente – zombies, vampiere, weerwolwe, spoke en ander gruwelike dinge

Anke Theron
Kinderboeke

"Dit was onlangs nog Oktober en ek dink terug aan hoe winkels oorgeloop het van groot pampoene, monstermaskers en uitverkopings op allerlei lekkers en partytjieversierings. Alles onder die vaandel van Halloween!"

Jeugboeke, die unieke uitdaging

Hannes Barnard
LitNet25-skrywersberaad

"Tieners lees nie meer nie!" sê hulle. "Bog!" sê Hannes Barnard en haal dan statistiek aan om die teendeel te bewys.

My jaar van vrees en vryheid deur Marita van der Vyver: ’n resensie

Ilse Salzwedel
Resensies

Marita van der Vyver se boek is veel meer as ’n reisboek – dis ’n besinning oor die lewe en oor hoe ons leef, skryf Ilse Salzwedel.

Die drie weduwees deur Irma Venter: ’n resensie

Maryke Roberts
Resensies

"Irma is bekend vir haar vermoë om spanning met ’n karaktergedrewe storielyn te balanseer, en in hierdie roman bereik dit ’n nuwe hoogtepunt."

Bundel wat huiwer tussen drama en poësie, ’n resensie van Klara du Plessis se Ek’t act

Hein Viljoen
Resensies

"Die bundel kan beskou word as ’n kruising tussen ’n digbundel en ’n drama, en dui Du Plessis se voorliefde vir interdissiplinêre werk aan."

Eleksie op Erdvark deur Rudie van Rensburg: ’n resensie

Maryke Roberts
Resensies

"Glip een in elke Kerskous wat jy vanjaar moet vul. Dis lekker lag, na binne kyk en klein dorpie op sy beste."

Jan Rabie & Marjorie Wallace-skrywersbeurs 2026: ’n onderhoud met SP Benjamin

Naomi Meyer, SP Benjamin
Skrywersonderhoude

"En lees was maar nog altyd in my gene. Enige ou koerant of papier wat ek in die veld kry, was vir my ’n bron van inligting. Terwyl die tjommies voëls en akkedisse gejag het, het ek na die naaste hoop vullis gegaan om ’n leesding te soek. Tot groot frustrasie van die ander. Dit was ek. Daardie was my gewoonte."

50 jaar gelede: tydlyn van Breyten Breytenbach se traumatiese jaar

Francis Galloway
Seminare en essays

"Vanjaar het bepaalde brokkies oor Breyten in Die Burger se Uittreksels-rubriek '50 jaar gelede' my op ’n klein tydlynreis geneem. Die '50 jaar gelede'-brokkies is kort uittreksels uit prominente voorbladberigte; elders in die koerant kon daar ook aanvullende berigte wees."

"The covenant of dust": notes for a new project

Mphuthumi Ntabeni
Books and writers

"For now, I continue reading – lifting the dust of archives, tracing the moral DNA of empires. The covenant demands it. And dust, after all, is where every story of human belonging begins."

Skrikbeeld staar uit die toekomsspieël: ’n lesersindruk van Water deur Hein Griesel

Mimie de Vries
Lesersindrukke

"Water, wat grootliks in ’n 'nabye' toekoms afspeel, lewer skerp sosiale kommentaar op lesers se huidige wêreld waar brutale sosiopolitieke skendings toeneem wat kan lei tot ’n woesteny waar die mees basiese lewensmiddele, soos kos en water, onbekombaar gaan wees."

Lesersindruk: Automaton(tik): in remembrance of the patients of the Fort England Psychiatric Hospital deur Rory du Plessis

Kruger Uys
Lesersindrukke

"Du Plessis boots nie die argief na nie; hy skep eerder ’n poëtiese ruimte waarin die onbekende innerlike wêreld – drome, geheime vreugdes, herinneringe – kan opklink."

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 13 tot 19 Desember 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Menings

Agterstories: Ou nuus kry nuwe baadjie

Johan Fourie
Rubrieke

"Sodra koerante data word, kan mens bekende vrae skielik met veel fyner instrumente beantwoord. … Hoe het berigte oor rasse-onluste oor streke heen versprei? Wanneer het die gesprek oor werkloosheid skielik toegeneem? Hoe vinnig het stories oor nuwe tegnologie, soos die telefoon, die motor, of die rekenaar, van die kusstreke na die binneland beweeg?"

Springmielies: Deus in Machina – my selfoon spioeneer op my

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"’n Vriendin sê nou die dag vir my sy wil nou nie paranoïes klink nie, maar haar selfoon weet alles van haar af. Want, vertel sy my, haar foon hoor en sien alles wat sy doen. En: Die foon verstaan selfs Afrikaans ... Inderdaad: Dit is alles so, en mens noem die verskynsel omgewingsintelligensie (ambient intelligence of AML)."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Oor Afrikaner(on)geloof en ons geloofsbesering

Johann Rossouw
Seminare en essays

"In daardie heilige stilte lê die diepste genesing van die geloofsbesering; in stilte, die rus."

Laventelolie-projek ontvang twee toekennings by internasionale wetenskapekspo: ’n onderhoud met Wium van Niekerk

Naomi Meyer, Wium van Niekerk
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Daar is aan my by WISPO ’n goue medalje toegeken, asook ’n Grand Award, wat beteken dat ek my kategorie van Environmental Sciences gewen het. Ek het gehoop dat ek ten minste ’n medalje sou wen, maar ek het glad nie verwag om my kategorie te wen nie."

Die Lasarus-effek: Alba Bouwer (1920–2010)

Jannie Pretorius
Visueel

"Alba Bouwer se literêre loopbaan het op ’n onverwagse manier begin toe Landbouweekblad haar in 1954 versoek het om stories vir hulle kinderrubriek te skryf. Sy het nostalgiese verhale geskep wat teruggryp na haar geliefde plaastyd. Dit het tot die geboorte van Stories van Rivierplaas gelei."

Die Lasarus-effek: RW (Roland) Schikkerling (1879–1944)

Jannie Pretorius
Visueel

"Roly, soos hy deur vriende en familie genoem is, het as negentienjarige by die Boeremagte aangesluit. Hy was van die begin af baie realisties oor die Boere se kanse op ’n oorwinning. Op bladsy 2 van sy fantastiese dagboek sê hy: 'Ek moet erken dat ek bloedmin hoop gehad het op ’n suksesvolle einde vir ons. Maar hoekom moet daar hoop wees?'"

Elders gesien: Ontmoet Michelle. Sy woon op ’n bediener in Iowa.

Sidney Gilroy
Menings

"Gaan ons hierdie nuwe, digitale wesens – wat uit stem en beeld bestaan en selfs die vermoë het om ons te WhatsApp video call – aanvaar as deel van ons lewens?"

Nou op Voertaal

Positiewe mylpale en uitdagings in Suid-Afrika op die vooraand van Kersfees

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Suid-Afrikaners berei voor vir familiebyeenkomste, braaivleis en ’n sonskynkersfees, met die fokus op versoening en dankbaarheid ná ’n jaar van herstel."

Binnelandse Sake ontken AfriForum se bewerings van intimidasie teen Afrikaners

Jean Oosthuizen
Voorblad

"AfriForum se reaksie pas in ’n breër patroon waar die organisasie soortgelyke voorvalle gebruik om bewerings van diskriminasie teen Afrikaners te versterk."

Suid-Afrikaners vier Versoeningsdag te midde van historiese erfenis

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Versoeningsdag bly ’n dag van ideologiese spanning. Vir sommige is dit ’n geleentheid om tradisie te behou; vir ander ’n kans om ou narratiewe te bevraagteken en te transformeer."

Suid-Afrika hou G20 se geloofwaardigheid staande ondanks VSA se boikot en diplomatieke belediging

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die verslag weerspieël wye steun vir Suid-Afrika se standpunt dat die G20 se agenda verskerp moet word en sterker gefokus moet bly op kern- ekonomiese kwessies soos makro-ekonomiese koördinering, finansiële stabiliteit, skuldverligting, belasting, ontwikkeling en voedselsekerheid."

Kanada – wanneer jeug ons weer vind

Stephen Fourie
Reizen

"Die jare het verbygegaan, maar hier vind ons mekaar weer – ons lag steeds vir dieselfde grappe, ons stry steeds oor dieselfde kwessies en ons verwonder ons steeds aan die natuur. Ek besef om oud te word beteken nooit om te laat gaan wie jy eens was nie; dit beteken eerder om dit vorentoe te dra, soos ons. Na al die paaie en ompaaie wat ons gestap het, bly ons steeds net twee laaities van Parow, en Bob Dylan se 'Forever young' sweef saggies as ’n seëning deur die lug."

St Helena: bewaring kry nuwe betekenis op dié afgeleë eiland

Maryke Roberts
Reisgogga

"Om ’n halfwoestyn tot woud te herstel is egter uitputtende werk. ’n Klein bosbouspan – soms net twee of drie mense – baklei teen hitte, wind, plae, indringerspesies en gereelde mislukkings."

Breyten schrijven #13: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Bernard Odendaal

Yves T’Sjoen, Bernard Odendaal
Literatuur

"’n Drietal studente het byvoorbeeld een oggend aan my kantoordeur kom klop om te sê hulle voel in daardie poësieklasse asof hulle rolle vertolk in die film Dead Poets Society."

Breyten schrijven #14: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Ilse van Staden

Yves T’Sjoen, Ilse van Staden
Literatuur

"Daar is iets aan sy poësie wat jou aan die derms gryp, tegelykertyd verskriklik én lofliederlik. Dat hy met táál so iets kan vermag, is verstommend."

Breyten schrijven #15: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Andries Bezuidenhout

Yves T’Sjoen, Andries Bezuidenhout
Literatuur

"Vanuit Suid-Afrikaanse bodem en sy Afrikaanstalige praktyk het hy iets te sê wat só spesifiek Afrikaans is dat dit moeilik is om aan nie-Afrikaanstaliges te beskryf hoe hy die taal se betekenisveld kon oopbreek en verruim."

Breyten schrijven #16: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Diana Ferrus

Yves T’Sjoen, Diana Ferrus
Literatuur

"Die feit dat hy in opstand was toe ek ook in opstand was, het ’n invloed op my werk gehad."

Leesimpressie: Herinneringen aan mijn uitgevers door LH Wiener

Erik van den Bergh
Literatuur

"Bundel met uiteenlopende ervaringen met vijf prominente uitgevers die LH Wiener sinds zijn debuut in 1967 heeft beleefd: 'Uitgevers zijn als vijanden, je kunt niet zonder ze'."

Leesimpressie: Het geschenk door Gaea Schoeters

Erik van den Bergh
Literatuur

"Spitse, geestige en verrassende roman. Berlijn krijgt bij verrassing 20.000 olifanten cadeau van de president van Botswana als dank voor de Ivoorwet waarbij de invoer van jachttrofeeën beperkt wordt. Hoe reageert de bondskanselier, de regering, de oppositie en de samenleving?"

Leesimpressie: Gesprekken tussen vluchtelingen door Bertolt Brecht

Erik van den Bergh
Literatuur

"Lichtvoetig en scherp. Gesprekken in Helsinki tussen twee vluchtelingen, een intellectueel en een arbeider, aangevuld met enkele fragmenten."

Persbericht: Gerrit Komrij-prijs 2025 voor Tom Lanoye

Voertaal
Literatuur

Het resultaat is een absurd boek waar de liefhebber van Middeleeuwse literatuur soms van smult en soms van walgt. Een van de functies van literatuur is de verrassing, en verrassen doet ReinAard.

Leefstyl

Pareltjes uit Amsterdam: Amsterdam se Ligfees

Johan Allers
Leefstyl

In hierdie video klim Johan Allers op ’n boot om Amsterdam se Ligfees vanaf die water te beleef. Allers mymer oor die koppigheid van die Afrikaner, ons gene en die skoonheid van Amsterdam terwyl hy na die ligspel kyk.

Cats is terug en die hele Kaapstad kattemaai!

Maryke Roberts
Teater

"Die akteurs se lui, katagtige soepelheid maak van hulle oortuigende vierbeenkreature wat ligvoets oor die verhoog beweeg. Die liggies en katogies en dramatiese beligting voer jou weg na ’n ondergrondse wêreld vol stories."

The princess and the pea at the Masque Theatre: an interview

Naomi Meyer, Savannah Steyn
Lifestyle and entertainment

"In the end, I hoped to create a show that honours Andersen’s emotional truth while offering a version of the story that feels honest, contemporary and welcoming to a 2025 South African audience."

Ses dinge om op jou YouTube en Netflix list te hou!

Tasneem Daniels
Leefstyl

"Ek hou my microwave popcorn reg vi hierrie een!"

Nuwe skryfwerk

Die spook van Willempie Jooste

Eugene Pienaar
Fiksie

"In die jare daarna het ek hom dikwels in die nagte gehoor huil daar in die toring. ’n Aanhoudende, deurdringende gekerm wat ’n mens laat voel asof jy gaan mal word daarvan. Ek kon nooit vasstel of dit Willempie se spook is wat nie tot rus kan kom, of my gewete wat aan my vreet nie."

Weg

Stefaans Coetzee
Fiksie

"Trane loop vrylik. Ek onthou alles wat ek oor die jare uitgeknip het. As die swarthond my byt en die skalpel diep kloof, kluisenaar ek myself agter ’n deur toe, delf in die skoendose en lees die berigte. Die geel papiere krummel elke keer meer en meer."

Pa

Salomé Borngräber
Poësie

"Maar wat ek die meeste mis Pa
is jou vroegoggend voetstappe
wat die gangplanke opwek"

Huis toe

Paula Hartzenberg
Poësie

"hou jy my in die engelvlerk van jou arm
uit die son se hitte weg"

Soeke

Carlie Schiel
Poësie

"wyl ek na waarheid soek
systap dit my doelgerig."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved