Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1080

12/12/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou KI-IK

Wen die stryd in jou gedagtes

Skrywer: Joyce Meyer
Uitgewer: Lux Verbi
ISBN: 9780796323880

Bekommernis, twyfel, verwarring, depressie, woede en gevoelens van veroordeling is alles aanvalle op die gemoed. Bekende outeur Joyce Meyer sal jou help om hierdie belangrike gevegte te wen. In hierdie bygewerkte uitgawe leer Joyce ons hoe om ons gedagtes te fokus op die manier waarop God dink. Sy deel persoonlike stories uit haar eie lewe, saam met Bybelse waarhede en aanmoediging om jou te help om doelgerig te dink, die gevegte in jou gedagtes te wen en ’n vreugdevolle lewe te begin.

LitNet se nuwe KI-reeks

Your AI IQ: the insect world | Jou KI-IK: die insekwêreld

Rouxlyn Botha
Akademies en skole

Video, infographic and slides: What is the impact of static electricity on insects? These visual materials are generated by AI. | Video, infografiek en skyfies: Wat is die impak van statiese elektrisiteit op insekte? Hierdie visuele materiaal is deur KI gegenereer.

Your AI IQ: Afrikaans black metal | Jou KI-IK: Afrikaanse swart metaal

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

Video, podcasts and infographic: What is Afrikaans black metal? These visual materials are generated by AI. | Video, podsendinggesprekke en infografiek: Wat is Afrikaanse swart metaal? Hierdie visuele materiaal is deur KI gegenereer.

Akademies en skole

Die moontlike nut van ChatGPT en DeepSeek om Afrikaanse taboetaal te onderrig, faktore wat die gebruik van swetsbotte kan dryf en implikasies vir die onderwys

Christina Johanna (Christa) van Staden
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Die primêre doel van hierdie navorsing was om die implikasies vir die onderwys te verstaan indien twee gewilde kletsbotte, naamlik ChatGPT-4o en DeepSeek, kan verduidelik waarom ’n taboewoord onvanpas is."

Die beperkings van ’n gebalanseerde benadering tot geletterdheid – ’n normatiewe perspektief

Zelda Barends
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Die navorsing wys daarop dat ’n gebalanseerde benadering tot lees- en geletterdheidsonderrig in die KABV-kurrikulum toegepas word. Hierdie benadering beklemtoon die feit dat lees deur leesstrategieë soos groepbegeleide lees, gedeelde lees, lees in pare en selfstandige (individuele) lees onderrig word."

Die liggaamsonvergenoegdheid van die gelowige vrou: ’n holistiese pastorale perspektief

Eleanor Addinall
LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)

"Die bevindinge toon dat liggaamsonvergenoegdheid ontstaan uit die wisselwerking tussen eksterne druk en interne kognitiewe faktore. Die deurslaggewende faktor is egter ’n geestelike leemte, ’n versuim om jou identiteit op God se liefde te grondves – wat lei tot destruktiewe gedrag en ernstige gevolge soos eetversteurings."

Vonnisbespreking: Deliktuele aanspreeklikheid weens suiwer ekonomiese verlies as gevolg van bedrog deur e-pos-kuberkraking

Johann Neethling
LitNet Akademies (Regte)

"Om aanspreeklikheid weens suiwer ekonomiese verlies te vestig, is die vanselfsprekende kwalifikasie dat die dader se optrede aan die algemene deliksvereistes (naamlik die handeling, onregmatigheid, skuld, kousaliteit en skade) moet beantwoord."

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Uit die argief

Afrikaans se eerste KI-gedigte

Imke van Heerden
Menings (April 2022)

Die eerste KI-gedigte in Afrikaans is deur ’n navorsingspan in Istanboel in samewerking met die skrywer Etienne van Heerden geskep. AfriKI – Afrikaanse Kunsmatige Intelligensie – is hul taalmodel.

In gesprek met ChatGPT, ’n kunsmatig-intelligente rekenaartoepassing

ChatGPT, Lara Aucamp, Izak de Vries
Menings (Desember 2022)

ChatGPT: "Oor die algemeen is kunsmatige intelligensie (KI) ’n tegnologie wat ontwerp is om te help met die uitvoering van take en die oplossing van probleme. Dit kan in baie opsigte nuttig wees en dit kan mense help om beter te presteer in hul werk en in hul daaglikse lewe. Maar dit is belangrik om te onthou dat KI net soos enige ander tegnologie kan gebruik word om goeie of slegte doeleindes te dien."

Neerslae van mediosferiese veranderings, veral die meer onlangse digitale wending, in die skep en ervaar van digkuns, gedemonstreer met Afrikaanse voorbeelde

Bernard Odendaal
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe) (Februarie 2024)

"Hierdie oorsigtelike ondersoek fokus op die wyses waarop mediosferiese veranderings [...], met name die vestiging van die boekdrukbedryf sedert die 15de eeu en, vanaf die laat 20ste eeu, die ontwikkeling van digitale programmatuur en apparatuur, die skep, bemiddeling en ontvangs van poësie geraak het."

AI podcast | KI-kortluister: "Rooibostee, awê en oepsies"

Menán van Heerden
Menings (November 2025)

Listen to a concise overview of Afrikaans content presented in the form of a podcast-style discussion by (American) AI hosts. | Luister na ’n baie kort oorsig van Afrikaanse inhoud in die vorm van ’n podsendinggesprek deur Amerikaanse KI-aanbieders.

Boeke en skrywers

Dark academia: How universities die deur Peter Fleming – hoe universiteite korporasies word en die gevolge daarvan: ’n LitNet Akademies-resensie-essay

Frederik de Jager
Resensies

"Universiteite word soos korporasies bestuur en dit is nie nuus nie. Dit kom al meer as 30 jaar lank aan. Die persoonlike gevolge vir akademici en studente is minder in die oog, miskien omdat dit oor so ’n lang tyd aankruip. Eweneens die afstand tussen vandag se verbruikersmodus van kennis en die nou grootliks agtergelate idee dat universiteite daar is om die onthalwe van kennis op sigself."

The wealth ladder deur Nick Maggiulli: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Ek beveel The wealth ladder aan as ’n nugtere beskouing oor rykdom wat elke persoon behoort te lees. Dit is leersaam en interessant en laat ’n mens na rykdom kyk op ’n holistiese, inklusiewe wyse. Daar is veralgemenings, maar die doel heilig die middele."

Die stadsmeisie en die plaasjapie deur Beatrix de Villiers: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Daar is nie enige dramas, geskiedenis en verlore liefdes of kanse wat gebruik word om hulle huidige optredes en sienswyses mee te motiveer nie. Dis net ’n ongekompliseerde storie tussen twee mense wat mekaar opnuut leer ken en waardeer."

Heil die Leser!: Die rol van erfskuld en geheue in twee romans

Nini Bennett-Moll
Boekrubrieke

"Daar het onlangs twee soortgelyke en noemenswaardige romans by Naledi verskyn, boeke wat tematies handel oor die verwerking van die kollektiewe, persoonlike, kulturele en politieke skuld van die verlede."

Cliff-hanger: Een jaar as meestersstudent

Cliffordene Norton
Boekrubrieke

"My eerste jaar as meestersstudent in Kreatiewe Skryfkuns was alles waarvan mense jou waarsku voordat jy die stryd aanpak: anders, moeiliker en ryker as wat jy verwag."

Lucky bastard

Anthony Akerman, André Hattingh
LitNet25-skrywersberaad

He grew up in a good household near Durban. At a delicate age, he learned that he was adopted. It shook his sense of identity, as he no longer was the boy he had been brought up to be. In his recently completed memoir, Lucky bastard, Anthony Akerman focuses primarily on how his life was shaped by the knowledge of his adoption.

IziNdlovu deur Div de Villiers en Adrienne Carlisle in die Baai bekendgestel

Izak de Vries
Boeke en skrywers

"De Villiers het tydens die verhoor van die Ndlovu-bende aan haar genoem dat hierdie saak uniek is en dat die manier waarop die vervolging die bewyse moes benader, nog nie tevore beskryf is nie. Dis waar hulle begin gesels het oor die idee om hierdie unieke saak te boekstaaf."

My leaves stay green: a soupçon

André Hattingh
Etienne van Heerden Veldsoirée

One of the songs from her 2013 album Change your world is called "My leaves stay green". This song was written during her journey through chemotherapy. It is also the title of her recently published book of "poetree", a collection of pop-up poems inspired by trees that she shared on Facebook during the Covid lockdown.

All the saints deur Wesley Roodt: ’n lesersindruk

Izak de Vries
Lesersindrukke

"Daar is baie Izzy-karakters in ons skole. Nou nog. Hulle het ons hulp nodig. Wesley Roodt het gekies om ’n fiktiewe karakter te skep wat uitpraat. Ek salueer Izzy dus as ’n fluitjieblaser!"

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in November 2025

PEN Afrikaans
Boeke en skrywers

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in November 2025 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Press release: Third call for papers for Amazwi’s 2026 Literature Heritage Ecology Conference

LitNet
Books and writers

Amazwi intends to produce a peer-reviewed and edited electronic edition of the conference proceedings. The submission process will be shared with those whose abstracts are accepted for the conference.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 6 tot 12 Desember 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Menings

Ruimhartigheid kan ons ook hierdie keer help versoen

Heindrich Wyngaard
Menings

"Ons is op die vooraand van Versoeningsdag. Suid-Afrika het weer ’n 'ruimhartige' versoeningsoomblik nodig, soos dié van 30 jaar gelede."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Michel Serres – filosoof van ons tyd en ons toekoms

Johann Rossouw
Seminare en essays

"[Hier] word stilgestaan by die lewe en werk van Serres aan die hand van die Franse intellektuele geskiedkundige, François Dosse, se biografie van Serres wat in September 2024 by die uitgewer Plon verskyn het, naamlik Michel Serres: La joie de savoir ('Michel Serres: die vreugde daarvan om te weet')."

Ketamien-ondersteunde psigoterapie

Handré Brand
Seminare en essays

"Volgens Rogers (2024), verbonde aan die Johns Hopkins Mediese Skool, Harvard-Universiteit, het die openbare belangstelling in ketamien weer opgevlam ná die dood van die akteur Matthew Perry in 2023."

Die Lasarus-effek: PJ Schoeman (1903–1988)

Jannie Pretorius
Visueel

"Pieter Johannes (Piet) Schoeman was een van Suid-Afrika se belangrikste natuur- en kultuurskrywers, wat intieme konneksies tussen die Afrikaanse letterkunde, veldbelewenis en volke­kunde gevestig het. Hy is in ’n nagmaalwa naby Utrecht in Natal gebore en word groot in ’n wêreld waar die veld, die Drakensberge, die Bosveld en die Zoeloekultuur sy vormingsjare diep beïnvloed."

Die Lasarus-effek: Andries Albertus Pienaar (Sangiro) (1894–1979)

Jannie Pretorius
Visueel

"Sy vormingsjare in Duits-Oos-Afrika (wat dele van die huidige Tanzanië, Rwanda en Burundi beslaan het), aan die voet van Kilimandjaro, het ’n lewenslange liefde vir diere en die tropiese landskap gevestig. Die plaaslike bevolking het hom die bynaam Sangiro, wat 'hasie' beteken, gegee omdat hy so vinnig kon hardloop – ’n naam wat hy later as skrywersnaam sou gebruik."

Huldeblyk: Rudolf Gouws (12 Desember 1947 – 20 November 2025)

George Claassen
In memoriam

"Buite sy spesialisveld was sy kennis enorm en was sy belangstelling in en van alles-en-nog-wat verbluffend, van Peanuts en Calvin and Hobbes tot musiek, die letterkunde, beeldende kunste, sport, religie, die geskiedenis en wetenskap – ’n toonbeeld van die Renaissance-mens, die ontdekker, uitvinder, soeker."

Elders gesien: Die dag toe meneer So-en-so vir PW gepak het

Frederik de Jager
Menings

"Maar die vraagsteller, wie se naam ek nie kon onthou nie, het homself bymekaargemaak onder die totale aanslag van die verhoog af. Hy het immers ook ’n mikrofoon."

Elders gesien: Die ruimer ons in ’n toekoms wat gesond maak

Reggie Nel
Menings

"Identiteitsvorming vir nou, en vir my gevoel, moet eerder vir ons anker in ’n verbintenis tot die strewe en werk vir geregtigheid, veral vir diesulkes aan die onderkant van die samelewing."

Persverklaring en aankondiging: Wenner van die Van Ewijck Stigting se prestasieprys 2025

LitNet
NeerlandiNet

Alfred Schaffer, digter en akademikus, is vanjaar se wenner van die Van Ewijck Stigting se prestasieprys vir die bevordering van die kulturele betrekkinge tussen Suid-Afrika en Nederland.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 3 tot 9 Desember 2025

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 3 tot 9 Desember 2025.

Nou op Voertaal

Sluipmoord op fluitjieblaser skok Suid-Afrika

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Hierdie tragedie, wat plaasgevind het ure nadat hy ’n stemnota gestuur het waarin hy na bewering bekend sou maak dat hy hoëvlakamptenare wil ontbloot, het ’n golf van verontwaardiging en spekulasie oor fluitjieblaserbeskerming, polisiekorrupsie en onwettige-mynbou-sindikate ontketen."

Lekkasie van matriekvraestelle: minister Gwarube tree ferm op

Jean Oosthuizen
Voorblad

"’n Regsfirma met forensiese ervaring is aangestel om die volle omvang van die lekkasie te bepaal."

ANC worstel met finansies en hernuwing by hoofraadsvergadering

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die byeenkoms was dus nie net ’n historiese herdenking nie, maar ’n streep in die sand vir ’n beweging wat stry om relevant te bly in ’n veranderende Suid-Afrika."

Suid-Afrikaanse weermag in skokkende toestand van agteruitgang

Jean Oosthuizen
Voorblad

"’n Onlangse oudit deur die Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens het onthul dat slegs 27% van soldate gesond genoeg is om ontplooi te word, terwyl die gesondheidstatus van 36% steeds onbekend is."

Goeie brood is gesond: Twee bakkers word kampvegters vir suurdeegkwaliteit

Maryke Roberts
Culinair

"Twee geïnspireerde bakkers het besef hoe groot die nood vir goeie, langgefermenteerde brood vir jou gesondheid is. Albei se Covid-drome het intussen in baie suksesvolle bakkerye ontwikkel."

Breyten schrijven #9: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Alfred Schaffer

Yves T’Sjoen, Alfred Schaffer
Literatuur

"Zuid-Afrika was zijn materiaal, maar wat hij schilderde was de condition humaine. Vandaar dat zijn werk zo resoneert, ook voor lezers die Zuid-Afrika nooit hebben bezocht en de geschiedenis misschien maar heel globaal kennen."

Breyten schrijven #10: Breytenbachs lyrische erfenis door de blik van dichters, conversatie met Marlise Joubert

Yves T’Sjoen, Marlise Joubert
Literatuur

"Mettertyd het ek gevoel hy is en bly eenvoudig die Meester van die Metafoor. Daar is helaas nie vir my nog ’n digter in Afrikaans wat so verrykend en uiteenlopend met Afrikaans, die grein en diversiteit van hierdie land omgegaan het nie."

Breyten schrijven #11: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Antjie Krog

Yves T’Sjoen, Antjie Krog
Literatuur

"Behalwe die gedig self, was die voorkoms van die digbundel ’n volkome visuele mindfuck. Digbundels het sober gelyk in daardie tyd. Smal, onversierde, beheersde buiteblaaie."

Breyten schrijven #12: Breytenbachs lyriek door de blik van dichters, conversatie met Louis Esterhuizen

Yves T’Sjoen, Louis Esterhuizen
Literatuur

"Yves, hierdie is ’n ontsaglik moeilike vraag om te beantwoord, omrede Breyten reeds teenwoordig was by my ontwaking as digter (al sy vroeë bundels), minnaar (sy liefdesverse), denker (sy sosiopolitiese verse) en ouer persoon (sy laatwerke)."

Leesimpressie: Anders-zijn door Viet Thanh Nguyen

Erik van den Bergh
Literatuur

"Bijzonder boeiende bundel met de teksten van de zes Norton Lectures (Harvard University) van Viet Thanh Nguyen, Amerikaans-Vietnamese hoogleraar Engels, Amerikanistiek en Etniciteit aan de Universiteit van Zuid-Californië."

Leesimpressie: Hotel Mogadishu door Ayaan Abukar

Erik van den Bergh
Literatuur

"Scherpe tekening van het leven in Mogadishu. Opmerkelijke, indringende observaties in een levensgevaarlijke stad."

Leesimpressie: De naaister en de wind door César Aira

Erik van den Bergh
Literatuur

"Wonderbaarlijke roman. Helder en onnavolgbaar tegelijk. Met de wind als een belangrijk personage. Surrealisme dwarrelt door alle pagina’s."

Leefstyl

Kaapse Krismis – van die Kaapse Vlakte tot in Namakwaland

Naomi Meyer, Danneline Ramsden, Melissa Moses
Teater

"Alhoewel die storie afspeel in die Kaap, wou ons seker maak om Namakwaland daarmee te verbind. Dié dat ons dit toe in die teks weef met die wegsteek van Jesus, sodat Herodes hom nie kon kwaad aandoen nie. In ons storie vlug Josef en Maria met Jesus na Danneline se tuisdorp, Komaggas."

Bestekopname aan die einde van 2025: Cornelia Casaleggio praat oor die Wynlande Filharmoniese Orkes

Naomi Meyer, Cornelia Casaleggio
Musiek

"Die kunste en besigheid is vervleg."

Toorkombuis: ’n traaifel vir vrede

Karen Hart
Kos en wyn

"Kersfees is om die draai. En hierdie jaar, het ek besluit, preek ek nie teen die oordaad van kreunende feestafels nie. My bydrae is ’n lekker dekadente koekstruif, soos die grênd mense sal sê. Maar in die volksmond bly ’n traaifel ’n traaifel."

Skermgreep: Train dreams: ’n filmresensie

Leon van Nierop
Film

"Train dreams is nie die soort rolprent waarna jy kyk indien jy met jou afstandbeheerder kaperjol oor plakkate en name nie. Jy moet gereed wees daarvoor, jou brein toelaat om alles, selfs die fynste detail, in te neem sodat jou siel deur die rolprent gestreel kan word."

Nuwe skryfwerk

Torn asunder

Rushdiyah Narker
New writing

"We’re on my three-seater couch, but the two of you are huddled on the left. Leaning back, I watch you reveal what you think is hidden." This short story was completed during the Kommadagga workshop and residency at Paulet House in KwaNojoli in the Eastern Cape. The workshop was presented by the Jakes Gerwel Foundation in cooperation with LitNet and Huisgenoot.

Memories of yesteryear

Martha Hagemann
New writing

"Looking back, these memories remind us that life was woven together by simple rituals, laughter, and tradition. They are treasures of yesteryear, still alive in our hearts, teaching us to value the heritage that shaped us."

Blindemol, melk en diakens

Nato Zondagh
Fiksie

"Blindemol koes en keer wild met sy arms vir die volgende hou. Die skarminkel maak die passasiersdeur oop, spring in en klap die deur toe. Sy maat trek so vinnig weg dat die bande tol en die gruisklippers spat."

Wees jy

Sanette Scheepers
Poësie

"Wees die wilde kind
wat die waarheid van die grond
onder die reën se watermusiek
’n naam gee"

Rubberduif

Neo Mehlomakulu
Poësie

"ek’s op soek na die gatta se rubber bullet gun
om my trooswoorde op te skiet
die hemel
die gekraakte kraal in"

Die kat slaap nog by my

Paula Hartzenberg
Poësie

"die kat slaap nog by my
die bed snags swart soos ’n tent
leeg soos ’n woestyn"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved