Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1070

03/10/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Staatsgeld vir die kunste?

Die jaar toe dit gemmerbier gereën het

Skrywer: Philip de Vos
Illustreerder: Theodore Key
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798185547

Moedverloor word deur ’n verskriklike droogte geteister. Die dorp is verlate – behalwe vir Koot Marais, die apteker, en sy gesin. Maar dan beland Katisja op hulle voorstoep – gewapen met slegs haar rooi sambreel en onmoontlike oplossings vir allerhande onmoontlike probleme. En wat volg is suiwer maltrap-avontuur: ontploffende drankies, singende Agtertrekkers, tweeling-fortuinvertellers, geheimsinnige wakiste, verlore kinders en ’n skouspelagtige lugontsnapping in ʼn sigeuner-karavaan!

Menings

Die kunste en staatsbefondsing

Freek Robinson, Cornelia Faasen
Onderhoude

Is daar genoeg staatsgeld vir die kunste? Indien wel, word dit reg gekanaliseer? Wat is die probleem met die infrastruktuur en beloftes vanuit regeringsgeledere? Waar pas vlagskipfeeste soos die Nasionale Kunstefees, Open Book Festival, Suidoosterfees en die Kaapstadse Internasionale Jazzfees in hierdie prentjie? Cornelia Faasen, uitvoerende hoof van die Nasionale Afrikaanse Teater-inisiatief (NATi), skets die breër prentjie vir Freek Robinson.

Wat sê Bettina? Nathi Mthethwa: selfdood, of dalk iets meer sinisters?

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Hoekom sou Mthethwa gespring het?"

Wat sê Bettina? Die probleem met nasionale gesondheidversekering

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Hoeveel mense word weggestuur vanaf staatshospitale, klinieke en daghospitale omdat die toetse wat hulle moet kry, as onnodig beskou word, of as te duur? Watter prys word daar op ons mense se gesondheid geplaas?"

KI en die vryskutwoordsmid: ’n fundamentele verskuiwing in strategie en rigting

Karin Schimke
LitNet25-skrywersberaad

"Omdat generatiewe KI op taal gebou is, is dit nie vreemd dat skryfwerk een van die eerste beroepe is waaruit gate gehap word nie."

Cake sitting to ward off AI

Minnie Desaivre
Opinion

"All I saw was this one word: Rejected. My eyes blurred, and I couldn’t even read further to see why."

Neville Alexander-gedenklesing: Afrikaans se erfenis – verlede, hede en die volgende 100 jaar

Cliffordene Norton
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

"Afrikaans is meer as sy verlede, sterker as sy hede en vol moontlikhede vir sy toekoms, maar net as ons betrokke bly, bou en skep."

’n Lesing, ’n voorreg, ’n viering van Afrikaans

Cliffordene Norton
Menings

"Dit was een van die hoogtepunte in my jaar. Ek het huis toe gegaan met dankbaarheid – vir die geleentheid, vir die mense en vir die besef dat Afrikaans, met al sy teenstrydighede en sy geskiedenis, steeds ’n lewende taal is wat die vermoë het om te groei en te verras."

Agterstories: Waarom belê Afrika in God?

Johan Fourie
Rubrieke

"Godsdiens gaan [...] net soveel oor ekonomie as oor geloof."

Stres en orgaanoorplantings

Handré Brand
Seminare en essays

"Die orgaanoorplantingsproses behels ’n kontinuum van verskeie opeenvolgende fases, elkeen kenmerkend van eiesoortige mediese, sielkundige, sosiale en ekonomiese uitdagings."

China’s Global Security Initiative (GSI) and its impact on Africa

Fanie Herman
Opinion

"China’s Global Security Initiative (GSI) is designed to enhance China’s geostrategic position through coalition-building with partners that align with Chinese principles regarding international security and domestic law enforcement. Introduced by President Xi Jinping in 2022, the GSI represents one among several initiatives intended to reshape global governance structures in a manner favourable to China’s resurgence as a major power."

Uit die argief

Weet waarmee jy te doen het

Marthinus Basson
Sanlam/LitNet Aanlyn-toneelskool (OuLitNet, 2005)

"’n Goeie teks is onvernietigbaar."

The call: A reflection on Gibson Kente’s township theatre innovation – past and present

Sabata Sesiu
Groot Kunstefees- en Teaterindaba (OuLitNet, 2004) 

"Two theatre streams existed in South Africa during the apartheid era. These were protest and township theatre. The most popular was protest theatre, also referred to as town theatre and the other, township theatre."

Onvergeetlik, of grensverskuiwend?

Temple Hauptfleisch
Seminare en essays (2017)

"Is ’n onvergeetlike teaterervaring altyd ’n genotvolle ervaring? Is ’n genotvolle teaterervaring altyd ’n onvergeetlike ervaring? Is ’n onvergeetlike teaterervaring altyd ’n grensverskuiwende ervaring? Is ’n grensverskuiwende teatergebeurtenis altyd ’n onvergeetlike ervaring?"

LitNet | STAND: Teaterresensieslypskool 2023 | Theatre review workshop 2023

LitNet
Slypskole (2023)

LitNet en STAND (The Sustaining Theatre and Dance Foundation) bied oor die volgende maande ’n aanlyn teaterresensiekursus vir vyf Afrikaanse en vyf Engelse aspirantresensente aan. Hier is al die inligting. | Over the next few months LitNet and STAND (The Sustaining Theatre and Dance Foundation) will be presenting an online theatre review workshop for five aspiring Afrikaans and five aspiring English theatre reviewers. Here is all the information.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 24 tot 30 September 2025

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 24 tot 30 September 2025.

Nou op Voertaal

Uitnodiging: Diktee vir Afrikaans by SASNEV

Voertaal
SASNEV

Die SAVN bied die openbare lesing van die wisseldosent, Agnes Andeweg, aan op Saterdag 4 Oktober 2025. Die tweede deel van die uitnodiging is vir die Eerste Diktee vir Afrikaans op inisiatief van SASNEV se voorsitter, Jan Mutton.

Vrae oor Mthethwa se "selfdood" laat die wenkbroue lig

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Mthethwa-familie, hoofsaaklik uit KwaMbonambi in KwaZulu-Natal, het die selfdoodnarratief ten sterkste verwerp en die omstandighede as 'misterieus' beskryf."

Malema-uitspraak skep ’n nuwe regs- en rassestryd

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Malema het aangevoer dat die vuurwapen ’n speelgoedgeweer was en dat die saak teen hom rasgemotiveerd is."

Meer as R2 miljard na bewering gesteel by Tembisa-hospitaal

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Hierdie beweerde bedrog het direk gelei tot swak dienslewering, met medisynetekorte en oorbesteding aan voorrade."

Tembisa-hospitaalskandaal: woede groei oor R2 miljard-plundering

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die ondersoek, wat in 2021 begin het na die moord op fluitjieblaser Babita Deokaran, beklemtoon hoe die plundering die hospitaal se vermoë om pasiënte te bedien ondermyn het."

People loving AI: When chatbots seem too real

Alex J Coyne
Actueel

"Conversations with the perfect computerised character might seem real to users, but they also run the risk of confirming or enforcing a user’s delusions without question."

Rondom thali om die wêreld en nou by die Silo Hotel se Willaston Bar

Maryke Roberts
Culinair

"[D]ie tradisie van thali dateer eeue terug en is gewortel in Ayurvediese beginsels, wat ’n balans van ses smake beklemtoon: soet, sout, suur, bitter, skerp en verfrissend. Die idee is om die liggaam én die sintuie te voed."

Groot jaar vir Lord’s se Oosthuizens

Maryke Roberts
Culinair

"Soos wat die krieketveld die tuiste van krieket genoem word, kan Lord’s Wines die tuiste van Pinot Noir in hierdie mooie McGregor-wynvallei genoem word."

Samespraak 2025-2026 #1: Over Repliek. Trajecten van Nederlandstalige schrijvers in Afrikaans

Alwyn Roux, Yves T’Sjoen
Literatuur

"De aandacht gaat naar beeldvorming van een tekst in een andere taal en cultuur, de vergelijkende receptiegeschiedenis, de bemiddelende rol van uitgever en vertaler."

Leesimpressie: Uit liefde voor het lezen door Irene Vallejo

Erik van den Bergh
Literatuur

"Zeer hartstochtelijk betoog over lezen. Pleidooi zonder schaduwzijden."

Leesimpressie: Beladen huis door Christien Brinkgreve

Erik van den Bergh
Literatuur

"Beladen huis biedt zicht op een openhartige zoektocht met veel zelfreflectie naar wel en wee van de relatie."

Boeke en skrywers

Persverklaring: Netwerk24 kykNET Rapport-pryse 2025

LitNet
Boeke en skrywers

"Trantraal en Africa is twee van die sewe pryswenners wat Saterdagaand 27 September 2025 op ’n glansfunksie by die Mount Nelson-hotel in Kaapstad bekroon is vir skryfwerk wat gedurende 2024 verskyn het. Altesaam vyf boekpryse en twee resensiepryse met ’n totale prysgeld van R1,4 miljoen was op die spel."

Commendatio: Netwerk24 kykNET Rapport-prys vir fiksie 2025

Willie Burger
Boeke en skrywers

"Onrus op Steynshoop is daarom nie net ’n roman wat die hoogtepunt van 2024 se fiksie is nie, dit is ook ’n hoogtepunt in Winterbach se oeuvre."

Commendatio: Jan Rabie-Rapportprys vir debuut en tweede prosawerke 2025

Bibi Slippers, Jolyn Phillips
Boeke en skrywers

"Dit is ’n uitsonderlike boek: verpletterend én lieflik, vol harde werklikheid én hart."

Commendatio: Netwerk24 kykNET Rapport-prys vir niefiksie 2025

Lindie Koorts
Boeke en skrywers

"Haar stem. Dit is haar stem wat klokhelder na jou roep."

Commendatio’s: Netwerk24 kykNET Rapport Boekresensent van die Jaar 2025

Bibi Slippers
Boeke en skrywers

Lees Bibi Slippers se commendatio’s van die 2025-boekresensiewenners.

Commendatio: Breyten Breytenbach-prys vir digkuns 2025

Ryan Pedro
Boeke en skrywers

"ek en jy bestaan nie is ’n hoogtepunt in Danie Marais se oeuvre."

Commendatio: Herman Binge-filmprys 2025

Kerneels Breytenbach
Boeke en skrywers

"Vriende, medelesers, PJO Jonker se roman Die onsigbare is ’n boek van hoop."

Klein konings: ’n onderhoud met Theo Kemp

Naomi Meyer, Theo Kemp
Skrywersonderhoude

"Met hierdie bagasie klim die twee manne, skugter vir mekaar, in die staatskar en gaan jag monumente. Hulle probeer sin vind uit hul verledes, en wil te alle tye hul geheime verbloem."

Die helfte is jou nie vertel nie deur Thérèse Bartman: ’n resensie

Mimie de Vries
Resensies

"Die bundel verleen stem aan ontmagtigdes en diegene wie se lewens nooit wasdom bereik het nie. Dis egter die wyse waarop dit gedoen word wat die bundel as ’n juweel laat uitstaan met die klanksnitte se atmosfeerskeppende musiek, die grafiese materiaal en taal wat soms die tekstuur van warm heuning het en dan weer pynlik steek soos lemmetjiesdraad wat ’n konsentrasiekamp afkamp."

Ek mis vir Trompie

Koos Kombuis
Boeke en skrywers

In hierdie video bespreek Koos Kombuis drie boeke waarin die lewens van tieners beskryf word. Hy dink terug aan sy eie tienerjare, en nie alles was maanskyn en rose nie. Al drie die boeke is "uitstekende werke", maar hulle het hom ontstel.

Short.Sharp.Stories anthology Power: interview with Aryan Kaganof, author of "Xabanisa"

Joanne Hichens, Aryan Kaganof
Books and writers

"Every exercise of domination exposes dependence; every condition of vulnerability reveals subterranean forms of strength. This is the specific love story trope I have investigated in 'Xabanisa', where M/F cis-het gender-binary friction is exacerbated by 'the colour of the skins we are wrapped in'."

Doc Immelman (1928–2013)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Die drang om te skryf, kan ek egter nie verklaar nie. Dit is eensaam, uitmergelend. Jy is alleen." Lees meer oor die lewe en werk van Doc Immelman.

Bloei + blom: ’n lesersindruk

Tania Colyn
Lesersindrukke

"Hierdie boek bring die stories van mense wat dalk voorheen nie bekend was nie, aan die lig. Dit vertel die verhale van mense wat hul drome gevolg het, ten spyte daarvan dat hulle dikwels in moeilike omstandighede begin het."

Die ooggetuie deur Wilna Roux: ’n lesersindruk

Stefaans Coetzee
Lesersindrukke

"Die ooggetuie is die een boek wat John Grisham sou wens hy het geskryf."

Reader’s impression: A blow to the head by Andries du Toit

Dawn Garisch
Books and writers

"Things are not what they seem, and this book gave me more insights about the conundrums we face as a society in a gentler way than receiving a blow to the head."

Press release: Zimbabwean writer NoViolet Bulawayo wins the 2025 Best of Caine Award

LitNet
Books and writers

The Caine Prize for African Writing is delighted to announce that Zimbabwean writer NoViolet Bulawayo has been awarded the 2025 Best of Caine Award for her short story, "Hitting Budapest". Marking the Prize’s 25th anniversary, the Best of Caine Award is an honorary prize celebrating the most outstanding winning story from the Prize’s 25 year history.

Uitnodiging: Die bekendstelling van Windvogel en Cupido

LitNet
Boeke en skrywers

Die bekendstelling van Windvogel en Cupido: Die herkoms en betekenis van Nederlandsklinkende Khoisan-vanne in Suid-Afrika deur Bart de Graaff en Miriam Grootscholten vind op 25 Oktober plaas.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 27 September tot 3 Oktober 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Akademies en skole

Inklusiewe groei, ’n integrale deel van ’n inklusiewe ekonomie

Arno J. van Niekerk
LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe)

"Gegewe die ekonomie se sterk invloed op sosiale organisering, kan insluiting die broodnodige balanseerfaktor word om die kortsluiting te oorbrug. Konsepte soos ’n inklusiewe ekonomie en inklusiewe groei word in hierdie artikel ondersoek as deel van die ontwikkeling van ’n teoretiese raamwerk."

Die etiese dilemma rakende die vergoeding van banke se hoof- uitvoerende beamptes in Suid-Afrika

Suzanne Kieviet, Henriette Elsabè Scholtz
LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe)

"Hierdie studie gebruik paneeldata-ontleding om te bepaal of daar ’n verhouding tussen uitvoerende vergoeding en maatskappyprestasie in die Suid-Afrikaanse banksektor is."

Afrikaans Huistaal: Graad 8-vraestelle en -memoranda, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 8 en hou jy van sokkie en dans? LitNet kan jou help om vir Afrikaans Huistaal voor te berei en sommer ook lekker stories te lees van ander graad 8-leerders wat ook hou van dans. Laai Eugene van der Westhuizen se oefenvraestelle en memoranda gratis hier af.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

Toyota Stellenbosch Woordfees 2025: ’n onderhoud met Saartjie Botha

Naomi Meyer, Saartjie Botha
Toyota Stellenbosch Woordfees

"Die Woordfees word vanjaar vir die 25ste keer aangebied. Ons wou ’n tema hê wat ’n viering is, en hoe meer ons daaroor gedink het, hoe duideliker het dit geword dat viering nooit behoorlik in isolasie kan gebeur nie."

Charl du Plessis tokkel die klawers op ’n ander manier

Maryke Roberts, Alexa Strachan, Charl du Plessis
Aardklop

"Vanjaar doen hy verskeie interessante projekte by Momentum Aardklop: een saam met Nataniël, NATANIËL + CHARL: 25, en Charl du Plessis se Surf & turf."

Pareltjes uit Amsterdam: Straatmusikante stuur groete

Johan Allers
Musiek

Oudkorrespondent Johan Allers woon al vir langer as drie dekades in Amsterdam. Nou afgetree, spring hy gereeld op sy fiets op soek na nuwe en ou pareltjes uit Amsterdam. In die volgende video ontdek hy twee straatmusikante wat groete stuur aan Suid-Afrika.

Konsertina en trekklavier is groot, 5 Oktober 2025: ’n onderhoud met Amira Willighagen

Naomi Meyer, Amira Willighagen
Musiek

"Toe ek dit in my inbox sien, was ek baie opgewonde gewees, omdat die trekklavier ook ’n baie spesiale plek in my hart het. My pa het altyd saam met my in Nederland trekklavier gespeel terwyl ek opera gesing het. Dit is eintlik hoe ek begin sing het nog voor Holland’s got talent."

Persverklaring: Foxwoodfees 2025

LitNet
Feeste

Die Foxwoodfees vier in Oktober sy 11de jaarlikse Oktober-aanbieding van die werk van Suid-Afrikaanse kunstenaars. Die fees vind 24 Oktober tot 2 November 2025 in Johannesburg plaas.

Persverklaring: Versevlei – ’n eietydse middagvervolgverhaal op RSG

LitNet
Leefstyl

Versevlei is ’n oorspronklike middagvervolgverhaal wat vanaf 29 September elke weeksdag uitgesaai word.

Persverklaring: ’n Huldeblyk, herdenkings en propvol vermaak in RSG se tweede Radioteaterseisoen

LitNet
Leefstyl

RSG se tweede Radioteaterseisoen duur vanaf 2 Oktober tot 25 Desember. Luisteraars gaan bederf word met kreatiewe, oorspronklike tekste, iets uit die argief en ’n geskiedkundige heropname.

Nuwe skryfwerk

Introvert

Carlie Schiel
Poësie

"wyl ek laatmiddag
drentel
dieper my eie wêreld in."

Geel

Nicki Serfontein
Poësie

"ek hoop jou dag is geel –
nie die geel van skree of sonbrand nie
maar die sagte geel
van van gogh se sonneblomme"

Toorwerk op papier

Johan van der Merwe
Poësie

"as gedagtes versteur raak
met werklikheid of sinnelose snert
wat jy opfrommel saam met die papier"

Grahamstown

Zandile Mnisi
New writing

"A town not in a hurry.
Architecture whispers
like a scene from a Victorian film."

Wit: my wintergebed

Johanna Nel
Poësie

"Vir jou hoop ek steeds: Die beste lê nog voor."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved