Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1069

26/09/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Pryswenners

Waterman

Skrywer: Herman Wasserman
Uitgewer: Queillerie
ISBN: 9780795803048

’n Toeganklike, innemende bundel waarin die digter in soepel, gevoelige taal sy persoonlike ervarings verwoord én in gesprek tree met digters wat hom voorafgegaan het. Die verse skroom nie om eerlik én openhartig om te gaan met sowel diep persoonlike belewenisse of maatskaplike en politieke kwessies nie, en telkens te verras met vernuwende perspektiewe. Water dien deurgaans as ’n metafoor vir vloei, verandering en aanpasbaarheid – die noodsaaklike element vir lewe in ’n digterlike heelal.

Boeke en skrywers

2025-UJ-prys vir Afrikaans aan Ingrid Winterbach vir Onrus op Steynshoop: aanvaardingsrede

Ingrid Winterbach
Boeke en skrywers

"Ek is nie ’n filosoof nie; ek is ’n skrywer. Romans is een van my diepste plesiere en die skryf van romans my grootste commitment. Dit is die aktiwiteit wat my soggens laat opstaan en wat my deur my moeilikste tye dra. Sophia Loren het gesê alles wat sy is, is te danke aan spaghetti. Alles wat ek is, is te danke aan Johannes Gutenberg."

2025-UJ-prys vir Afrikaans aan Ingrid Winterbach vir Onrus op Steynshoop: commendatio

Janien Linde
Boeke en skrywers

"Uiteindelik lê die 'antwoorde' op die eksistensiële vrae wat in die roman gevra word, nie in grootse ekonomiese, politieke of etiese bedrywighede, of in die selfregverdigende projekte van mense wat hulself belangrik ag nie, maar in die klein oomblikke van intimiteit en oplewing wat die karakters onverwags en toevallig raakleef tussen geliefdes, of wat ervaar word by die waarneem, of skep van ’n betekenisvolle kunswerk."

2025-UJ-debuutprys vir Afrikaans vir Een voet innie kabr deur Gaireyah Fredericks: aanvaardingsrede

Gaireyah Fredericks
Boeke en skrywers

"In 2015 sien ek virrie eeste kee Kaaps inne klomp bundels wat ek deelies virrie preparation virre play. Ek frons en sukkel ommit in my kop te formulate, ma verstaan, en kry et late reg na ekkit hardop begin lies. Die joelyt in my ore en my hart embrace ’ie moment met excitement. En ek realise, ek isse Kaapse skrywer. Dai’s my taal. Daisie taal wat ek op my ma se skoot gehoorit en vi Ouma in performit as ek haa entertain oppie stoep innie agtemirrags. Om myself oppe stuk papie te gesien gepresent wod, was magical."

2025-UJ-debuutprys vir Afrikaans vir Een voet innie kabr deur Gaireyah Fredericks: commendatio

Karen de Wet, Earl Basson
Boeke en skrywers

"As djyrie dood ennie dooie met soeveel respek moet handle, dan issit net logical dattie living even more so met dai en beyondit getreat moet wôd. Die tema 'dood' is actually nie ’n ytgesonderde eventie; is life en is in sy essence die living viewpoint van life."

2025-UJ-prys vir vertaling aan Naòmi Morgan vir Ons wag vir Godot: aanvaardingsrede

Naòmi Morgan
Boeke en skrywers

"As vertaler soek jy in die eerste plek die onmoontlike goedkeuring van die outeur, wat in die meeste gevalle nie hierdie jong taal, Afrikaans, sou verstaan nie, of nie meer met ons is nie. Kreatiewe skrywers word ná die skryfproses bekroon, maar vertalers meet hulself reeds met die vertaling van die eerste woorde, die titel op die voorblad, aan Nobel- en ander pryswenners."

2025-UJ-prys vir vertaling aan Naòmi Morgan vir Ons wag vir Godot: commendatio

Johanna Steyn
Boeke en skrywers

"So ja, jy het Beckett se Godot gelees of gesien, maar wat ’n Godot het jy nie onder oë gehad nie! Dis ’n vertaling wat getrou is aan die oorspronklike teks, maar dis ook ’n vertaling wat die Afrikaanse leser en kyker betrek in die gesprek. En dit is miskien juis in hierdie dualiteit – die getrouheid aan Beckett en ook die waagmoed en die kennis om dit te verryk – dat Naòmi se genialiteit as vertaler werklik na vore kom."

Persverklaring: Lof vir woordmeesters

LitNet
ATKV-Portaal

Die ATKV-Woordveertjies bekroon jaarliks uitsonderlike prestasies rondom die Afrikaanse woord. Hiermee die pryse vir spanningslektuur, niefiksie en die ATKV-Prosaprys.

Konteks en proses: Die Afrikaanse vertaling van Max Havelaar of die koffieveilings van die Nederlandse Handelsmaatskappy (Protea Boekhuis, 2025)

Ena Jansen
LitNet25-skrywersberaad

"Die roman het in ’n groot mate bygedra tot die maatskaplike en parlementêre debat oor Nederland se koloniale bewind en daartoe gelei dat belangrike aanpassings gemaak is."

Goue lint, my storie begint: Kunsmatige intelligensie (KI) en kinderboekillustrasies

Anke Theron, Tumi K Steyn, Linki Brand
Kinderboeke

In hierdie aflewering bespreek Anke Theron en twee kinderboekillustreerders, Linki Brand en Tumi K Steyn, die impak van KI op kinderboekillustrasies.

Boekevat met Deborah: Bonsaimeisies deur Erla Diedericks en Mother Mary comes to me deur Arundhati Roy

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Ek skryf oor twee boeke: ’n boeiende Afrikaanse riller en ’n oorsese juweel."

Heil die Leser! Wanneer varke vlieg: Bakeliet deur Anri Botha

Nini Bennett-Moll, Anri Botha
Boekrubrieke

"Botha lewer, met ’n chemikus se oog vir besonderhede, met Bakeliet ’n verfrissende bydrae tot hedendaagse Afrikaanse poësie." Lees Nini Bennett-Moll se resensie van Bakeliet en haar onderhoud met Anri Botha.

Die uitvaart deur Carla van der Spuy: ’n resensie

Maryke Roberts
Resensies

"Ek prys Carla vir hierdie boek, ’n noodsaaklike hulpmiddel vir elkeen wat deur rou gaan en elkeen wat nog moet besluit wat met die geliefde se oorskot moet gebeur nadat hy of sy gesterf het."

Julian de Wette (1951–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Ek sien dit nog steeds dat Afrikaanse mense hulself beter voordoen deur Engels te praat. Dis een van die redes waarom ons Napier toe trek – om weer ’n slag onbevange met mense Afrikaans te praat." Lees meer oor die lewe en werk van Julian de Wette.

’n Onderhoud met Santie van der Merwe, skrywer van Weg is nie ’n plek nie

Annette Havenga, Santie van der Merwe
Skrywersonderhoude

"'Skryf kan ’n eensame proses wees. Dit is jy, jou verbeelding, die woorde en die storie,' vertel Santie. 'Jy moet hou van jou eie geselskap.'"

Skemerverse: ’n onderhoud met Estelle Kruger

Naomi Meyer, Estelle Kruger
Skrywersonderhoude

"Die skryf daarvan was vir my ’n geestelike pad, omdat dit my gehelp het om daaroor te mymer en te groei."

Uitsonderlike viering van wynplaas, luiperdtrust en outeur

Maryke Roberts
Boeke en skrywers

"Vir 21 jaar is die CLT aan die voorpunt van luiperdbewaring in die Kaap. Die organisasie, wat in 2004 gestig is, fokus op die bewaring van luiperdbevolkings deur ’n kombinasie van wetenskaplike navorsing, omgewingsopvoeding en habitatbewaring."

Short.Sharp.Stories anthology, Power: interview with Antoinette Ntuli, author of "The scent of pap and skop"

Vuyokazi Ngemntu, Antoinette Ntuli
Books and writers

"I would describe my story as magical realism, because I am integrating fantastical elements into a realistic setting to help me reflect upon economic and cultural power."

"Coming home, to an outpost of the Middle World": Remembering Breyten at the Ghent Centre for Afrikaans and the Study of South Africa

Yves T’Sjoen, Breyten Breytenbach
Books and writers

"In other words, we are experiencing a new constriction, a new closing down of possibilities, and once again, I believe, younger writers and younger poets and younger troublemakers and younger Middle World-people must rise up and start fighting to open that path."

Die jaar toe dit gemmerbier gereën het deur Philip de Vos: ’n lesersindruk

Anne-Marie Burger
Lesersindrukke

"Nee, ons boeremeisie heet Katisja, en haar rum punch is gemmerbier. Die enigste ding wat dalk dieselfde is, is die wind van verandering."

Wag-’n-bietjie deur Hennie van Deventer: ’n lesersindruk

Sarel Venter
Lesersindrukke

"Uit sy aantekeninge en verstommende geheue het ’n wesenlike, kenmerkende en onmisbare bydrae gevloei oor die politieke toneel en stryd in Suid-Afrika in soms veelbewoë en onstuimige oorgangstye."

Kortliks met Stefaans: Making a killing?

Stefaans Coetzee
Boeke en skrywers

"Verskeie groot kanonne staan in gelid om af te vuur, of het pas begin om hulle stemme te laat hoor."

Persverklaring: Boekbekendstelling van Merang by die SA Akademie

LitNet
Boeke en skrywers

Henning Pieterse sal in gesprek tree met die samestellers, Alwyn Roux en Neil Cochrane, terwyl digters van Pretoria van hul gedigte wat in die bundel opgeneem is, sal voorlees.

Press release: South African Literary Awards celebrate 20 years of honouring the nation’s storytellers during Heritage Month

LitNet
Books and writers

The South African Literary Awards (SALA) proudly mark their 20th anniversary in 2025, a historic milestone that coincides with South Africa’s Heritage Month this September.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 20 tot 26 September 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

Onrus op Steynshoop deur Ingrid Winterbach: ’n resensie

Willie Burger
Resensies (September 2024)

"Soos met die meeste groot kunswerke, is dit eerder ’n gewaarwording dat jy in die omgewing van iets groots is wat veel meer as ’n verwoordbare insig is. Jy maak die boek toe met die wete dat jy iets belangriks belééf het, iets baie betekenisvol wat moeilik verduidelik kan word."

Een voet innie kabr: ’n onderhoud met Gaireyah Fredericks

Tasneem Daniels, Gaireyah Fredericks
Skrywersonderhoude (April 2025)

"Ôs moet continue ommie taal te try preserve in literature. Is ôse duty en responsibility as Cape Moesliem-skrywers."

Ons wag vir Godot: ’n onderhoud met die vertaler Naòmi Morgan

Naomi Meyer, Naòmi Morgan
Boeke en skrywers (Mei 2025)

Naòmi Morgan praat oor haar vertaling van hierdie bekende toneelstukteks – en oor die werk en belang van die menslike vertaler: "Vertaling is vir my soos legkaart bou (met baie, baie blou lug!): Dit neem lank om die stukkie te vind wat perfek pas. En wanneer dit gebeur, is dit ’n heuglike oomblik."

Menings

Gaan Helen Zille Johannesburg kan red?

Freek Robinson, Hermann Pretorius
Onderhoude

Die DA het Helen Zille benoem as hulle burgemeesterskandidaat vir 2026 in Johannesburg. Sal sy die stad kan red? Dit vra Freek Robinson aan Hermann Pretorius by die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge.

Ek is in my moer!

Gert van Jaarsveld
Menings

"Daar is min uitdrukkings so vrugbaar en emosioneel gelaai soos sekere gebruike van moer."

Wanneer ’n pitbull ’n dief jag

Izak de Vries
Menings

"Soms is ’n gedeelde, maar valse erfenis van vrees nuttig. Dis hartseer, maar dis waar."

Press release: Reimagining the archive in the post-truth era, first call for papers

LitNet
English

This conference invites historians, archivists, anthropologists, musicologists, artists, environmental scientists, natural scientists, information systems professionals, scholars and practitioners from a wide range of other disciplines, activists, and publishers, media practitioners, and content creators to explore the evolving role of the archive in shaping collective memory, public trust, and historical knowledge in the post-truth era.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 17 tot 23 September 2025

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 17 tot 23 September 2025.

Nou op Voertaal

Eerste onteiening sonder vergoeding in Suid-Afrika op pad hof toe

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die ANC-beheerde Ekurhuleni-metroraad (oostelike Johannesburg) in Gauteng het die stuk grond van die plaas Driefontein sonder vergoeding onteien."

PA dreig om RNE te verlaat

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die publiek is in twee kampe hieroor. Sommige ondersteun die PA se hardkoppigheid en sê dit wys die ANC is nie alleen baas nie, terwyl ander glo McKenzie is besig met magspeletjies om aandag te trek met die oog op volgende jaar se verkiesing."

Suid-Afrika bevestig sy steun aan Palestina na wêreldwye erkennings

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die implikasies van hierdie erkennings is verreikend. Vir Palestina bied dit diplomatieke legitimiteit en potensiële ekonomiese steun. Vir Israel verhoog dit internasionale druk om onderhandelinge te hervat."

Sosiale media gons oor wegraping, teoloë waarsku teen vals profete

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Daar is kommer oor die impak op gelowiges. Sommige plasings waarsku teen die risiko van finansiële verliese, soos ’n man wat glo sy motor verkoop het in die geloof dat hy weggeraap gaan word."

België bo!

Maryke Roberts
Culinair

"Die heel eerste Belgian Barrels-fees is onlangs by die Belgiese residensie in Nuweland gehou. Die dag is in oorleg met die Belgiese Kamer van Koophandel in Suid-Afrika aangebied."

Tweespraak met Stefan Hertmans #1: "De 'plaas' die ik bezocht tijdens mijn eerste verblijf, maakte een onvergetelijke indruk."

Yves T’Sjoen, Stefan Hertmans
Literatuur

"Haar hang naar een onafhankelijk bestaan, naar respect en vrijheid, bleef hangen toen ik de eerste notities maakte."

Tweespraak met Stefan Hertmans #2: "Wel heb ik uiteraard werk van Antjie Krog in het Afrikaans gelezen, Coetzee volg ik sinds jaren, Breyten Breytenbach las ik periodisch sinds mijn studietijd."

Yves T’Sjoen, Stefan Hertmans
Literatuur

"Ik ben me er sinds mijn bezoeken aan Zuid-Afrika sterk van bewust hoezeer de culturele context, en de plaats van literatuur daarin, verschilt van de situatie in noordelijk West-Europa."

Leesimpressie: Wortelzucht door Marcel van Kanten

Erik van den Bergh
Literatuur

"Het boek is het resultaat van dna-analyse, archiefonderzoek en vele gesprekken met familie, nazaten en met specialisten."

Leesimpressie: Ruzland door Eva Cukier

Erik van den Bergh
Literatuur

"Inzicht biedende lectuur over de Russische samenleving geschreven door slavist en journalist die van 2016–2024 in Rusland werkte als correspondent voor de NRC."

Invitation to join the European Film Festival South Africa

Voertaal
Film

You can book directly via our cinema partners and a curated selection of films will also be available to stream online throughout Southern Africa.

Akademies en skole

Vakverwante hulpbronne oor Afrikaans Huistaal ter ondersteuning van ’n akademiese vakwoordeskat van onderwysstudente: ’n vergelykende korpusondersoek

Jana Nel, Michele van der Merwe
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Terminologie speel ’n bepalende rol in taalontwikkeling. Daarby loop die Afrikaanse vaktaal die gevaar om as wetenskaptaal te verdwyn indien vakkundiges, taalpraktisyns, vertalers en lekegebruikers nie ’n daadwerklike poging aanwend om Afrikaanse terme te skep, te benut en te versprei nie."

China se nastrewing van ’n normatiewe vrede-en-veiligheidsagenda in Afrika: ’n kontekstuele ondersoek in die lig van globale magsuitbreiding

Fanie Herman
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die hoofbevinding is dat China se normatiewe waardes deur middel van forumdiplomasie in die organisasie uitgedra word. Afrikalande aanvaar ook in beginsel die instelling van Chinese waardes en norme om verhoudinge te versterk en ’n veilige en stabiele omgewing te skep."

Uitnodiging na Act, Ek’t, Ekke: Hibriede seminaar oor multi- en transtalige poësie

LitNet
Akademies en skole

Die Departement LanCSAL en die UJ-biblioteek nooi jou vriendelik uit na ’n hibriede seminaar oor multi-, transtalige en performatiewe poësie deur Klara du Plessis.

Wiskunde: Graad 8-vraestel en -memo, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 8 is, verstaan jy waarskynlik hierdie prent van desimale getalle. Hierdie gratis Wiskundevraestel en -memorandum deur Lee-Ann Langeveld sal jou help om voorbeeldsomme daarvan te oefen – en ook ander somme om jou vir hierdie kwartaal se toets voor te berei. Laai die vraestel en memorandum af en bemeester jou werk!

Wiskunde: Graad 9-vraestel en -memo, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy in graad 9 is, het jy al met koördinate te doen gehad. Hierdie gratis Wiskundevraestel en -memorandum sal jou help om voorbeeldsomme daarvan te oefen – en ook ander somme om jou vir hierdie kwartaal se toets voor te berei. Laai die vraestel en memorandum af en bemeester die werk!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

Toyota Stellenbosch Woordfees 2025: Ontaard nooi gehoor uit na ’n saamwees om die woord

Dianne Albertze, Pieter Odendaal
Toyota Stellenbosch Woordfees

"’n Oorkoepelende tema in die bundel, sowel as die produksie is belonging, op verskillende vlakke: om te hoort op die aarde, te belong in die samelewing of in jou familie. Daardie soeke na hoort en na tuiste."

Fugard se Boesman en Lena terug op die verhoog

Maryke Roberts, Alexa Strachan, Brendon Daniels, Christo Davids
Feeste

"Die stuk is ’n gepaste huldiging aan een van Suid-Afrika se grootste dramaturge wat in Maart in die ouderdom van 92 oorlede is. Dit ontgin temas van onderdrukking, maar ook die mens se vermoë om aan te hou veg vir hul plekkie in die son."

Pareltjes uit Amsterdam: Sandra Mujinga se Skin to skin

Johan Allers
Kuns

Oudkorrespondent Johan Allers woon al vir langer as drie dekades in Amsterdam. Nou afgetree, spring hy gereeld op sy fiets op soek na nuwe en ou pareltjes uit Amsterdam. In die volgende video besoek hy Sandra Mujinga se uitstalling Skin to skin in die Stedelijk Museum se kelder.

The routes of sound 2025: Brett Bailey tells LitNet’s readers why they shouldn’t miss the show

Brett Bailey
Lifestyle and entertainment

For those drawn to storytelling through song, this promises an evocative, enriching night of lyrical exploration with some wonderful poetic voices. Listen to a recording of Brett Bailey, elaborating on the fascinating performances coming up at Spier.

Kort balletuittreksels laaf die siel

Maryke Roberts
Leefstyl

"Die vertoning wat wag, bied uittreksels uit die internasionale choreograaf en regisseur, Maina Gielgud, se tradisionele Giselle en ook Michelle Reid se stomende Smoke."

Persverklaring: Neville Alexander-pryse: Húlle wen R90 000 | Neville Alexander awards: They win R90 000

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

’n Rymkletser, ’n kuberdigter en ’n meester van boekefeeste is vanjaar se waardige wenners van die Afrikaanse Taalmuseum en -monument se sesde Neville Alexander-prestige-eerbewyse ter bevordering van Afrikaans. | A rapper, a cyber poet and a master of book festivals are this year’s worthy winners of the Afrikaans Language Museum and Monument’s sixth Neville Alexander prestige awards for the advancement of Afrikaans.

Nuwe skryfwerk

I am from

Jana Deyzel
New writing

"I am from extraordinary ancestral cloth, woven from true love and kindness.
Childhood laughter a song I still hear."

Ek hoor jou

Jeanne Henning Els
Poësie

"maar in die nag
word jy die geroep
van die nonnetjiesuil"

Die droogte in Niemandsland

Johan van der Merwe
Poësie

"Niemandsland treur
oor die verwaandheid
van die mens"

Toeskouer

Antoinette Venter
Fiksie

"Iets in die kind se weerbaarheid nooi Marna in. Sy raak één met die produksie. Sy ís die dekor, die choreografie, die klankbaan. Sy ruik die ou vrou se vrees. Sy voel die kind se háát, woede, weemoed, verwarring, verwerping. Sy is nie meer ’n toeskouer nie. Sy is Marna en sy is hier."

Huil in my huistaal

Nicki Serfontein
Poësie

"Want al is ek soms tussen tale,
bly ek gebore in hierdie een,
en wanneer ek huil, huil ek
in my huistaal."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved