Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 987

15/02/2024


  Krities Afrikaans

LitNet: Wel ter tale

Een vir een

Skrywer: Nico Scheepers
Uitgewer: Protea Boekhuis
ISBN: 9781485313892

"Sy werk spreek van ’n onontginde wêreld, maar terselftertyd ook ’n bekende en geliefde verwysingsraamwerk wat so eg Suid-Afrikaans en Afrikaans is."

– Cornelia Faasen, Nasionale Afrikaanse Teater-inisiatief

Nico Scheepers is ’n bekroonde dramaturg, regisseur en draaiboekskrywer. Ná die sukses van Nêrens, Noord-Kaap word sy Showmax-misdaadreeks, Donkerbos, in 2023 op die Berlinale (deel van die Berlynse Rolprentfees) as een van die top 16 reekse wêreldwyd vertoon. Vir die slotepisode van die reeks ontvang hy die SA Akademie se Deleen Bekkerprys vir beste draaiboek vir ’n TV-drama in Afrikaans.

Menings

LitNet Akademies Weerdink-onderhoud: Onderrig in die tale wat kinders en studente tuis praat

Naomi Meyer, Asambese Mkumatela
Onderhoude

"Vir my lyk ’n ideale skool- of universiteitsomgewing meertalig."

SteedsDink in die Karoo met LitNet Akademies: Hans du Plessis

Hans du Plessis
SteedsDink

In hierdie video gesels Hans du Plessis oor Afrikaans – gister, vandag en môre. In LitNet Akademies se SteedsDink-video’s vertel Afrikaanse akademici van die interessante navorsing waarmee hulle besig is.

USAN-kongres 2024: ’n onderhoud met Nicolette Steyn

Naomi Meyer, Nicolette Harmse Steyn
Onderhoude

"Talle referate wat op die kongres gelewer is, het gehandel oor Afrikaanse taalverwerwing en uitspraakwenke vir tweede- of vreemdetaalsprekers. Dit was vir my baie interessant, omdat ek self met tweede- en derdetaalstudente werk, en die feit dat daar tans so baie navorsing in dié veld gedoen word, is verblydend."

USAN-kongres 2024: ’n onderhoud met Susann Louw

Naomi Meyer, Susann Louw
Onderhoude

"My inspirasie kom van my belangstelling in gender, maar ook die waarneming dat die media, samelewing en gender in ’n konstante en vervlegte verhouding tot mekaar ontwikkel en verander."

USAN-kongres 2024: ’n onderhoud met Natasha Harmse

Naomi Meyer, Natasha Harmse
Onderhoude

"Ek stel belang in die maniere waarop literêre tekste, veral gedigte, inmekaarsteek. Daarom benader ek hierdie tekste soos wat ’n motorwerktuigkundige dalk ’n enjin sal benader: Ek wil ’n werkende masjien uitmekaarhaal en die onderdele bekyk voordat ek dit weer aanmekaarsit."

Dertig jaar, watwo: drie millennia van stories

Jean Meiring
Menings

"Dit als – dié boog geskiedenis wat ons uit Afrikaans uit terugneem drie millennia ver na die Eerste Babilonies Ryk, toe ’n volksdigter na alle waarskynlikheid met die immermenslike verhaal van Piramus en Tisbie vorendag gekom het – toon, glo ek, die kragtige en byna heeltemal onveranderde werking van stories."

Johan Combrink-gedenklesing 2024: Vriende van Afrikaans vier 30 jaar van stories

Jean Oosthuizen
Menings

"Vriende van Afrikaans (VVA), ’n organisasie wat hom beywer vir Afrikaans, het verlede week hulle 30ste bestaansjaar gevier tydens ’n luisterryke geleentheid in Stellenbosch."

Reguit met Robinson: Staatsrede 2024

Freek Robinson, Roelof Botha
Onderhoude

Suid-Afrikaners gaan in die 30ste jaar van demokrasie binnekort stembus toe. Gaan die 2024-verkiesing ’n waterskeiding wees? Freek Robinson gesels met ekonoom Roelof Botha oor die ware stand van die nasie.

Suid-Afrikaners, gaan trek julle kruisies!

Eugene Brink
Menings

"Daar sal owerhede met magte en bevoegdhede na vanjaar se verkiesing wees, of 2 000 of 20 miljoen mense gaan stem. En daarna sal mense weer in verkiesings gaan stem en daar sal owerhede wees wat beleid en wette skep. Jy verloor niks deur vir een van die talle (kennelik onvolmaakte) partye te stem nie, en die groot aantal wegblyers maak juis jou stem groter."

Staatsrede 2024

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Die staatsrede was ongewoon niksseggend en onsamehangend. Indien ek byvoorbeeld ’n drinkspeletjie sou gespeel het waar ek ’n sluk hardehout moes neem elke keer wanneer staatskaping, korrupsie of Madiba genoem word, dan sou ek teen halfagt onkapabel gewees het."

Durban’s water crisis: far more than pipes and taps at stake

Chris Heymans
Opinion

"For months now, the water and sanitation unit of eThekwini (Durban) municipality has been in the news for all the wrong reasons."

Wilgenhof: "Ontgroening help nie met moderne studente se uitdagings nie"

Jana Marx
Universiteitseminaar | University Seminar

"Hy is wit en Afrikaans en is Wilgenhof toe omdat sy familie vir geslagte voor hom ook daar was. Maar hy wil ook nie hê ons moet sy naam gebruik nie, want vandag besef hy alles was nié wel nie. Die kultuur van geheimhouding maak dat ons hard moet werk om hom te oortuig om met ons te praat."

Die veranderende landskap van China se Gordel-en-pad-inisiatief (GPI) in Afrika

Fanie Herman
Menings

"Die GPI is ’n verlengstuk van China se buitelandse beleid en definieer die land se internasionale ekonomiese interaksie, veral met Afrika en ander ontwikkelende streke van die wêreld."

Om rou waar te neem

Gert van der Westhuizen
Seminare en essays

"Wat doen mens wanneer jy dagboek skryf na die dood van ’n geliefde? Waar begin jy? In hierdie bydrae neem ek spesifieke passasies uit A grief observed, in geen uitgewerkte volgorde nie, maar gelei deur waar ek my bevind het tydens die lees van die dagboek. Ek vermoed hierdie notas kan mense wie se geliefdes oorlede is, help om hulle eie ervarings van rou waar te neem, en te leer om daarmee saam te leef."

 

Die 86 inkarnasies van Catherine

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"Uiteraard is reïnkarnasie herverpak in ’n versuikerde gedaante waarin daar afgewyk word van leerstellings. Begrippe soos old soul en gevoelens van déjà-vu, herhalende drome, ESP, irrasionele fobies, of ’n affiniteit vir vreemde kulture en tydperke is sonder meer aangevoer as redes vir reïnkarnasie."

Uitnodiging: Internasionale Moedertaaldaglesing, Woensdag 21 Februarie 2024

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Op 21 Februarie 2024 word Internasionale Moedertaaldag gevier, en die Taalkommissie het in opdrag van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns besluit om ’n gaslesing aan te bied om die geleentheid te vier. Aangesien dit eintlik die variëteite van Afrikaans (afgesien van die standaardvariëteit) is wat die eerste tale of moedertale van die Afrikaanssprekende gemeenskap is, het die Taalkommissie dit goedgedink om by hierdie geleentheid eerder op hierdie variëteite te fokus.

Uit die argief

Etlike gedagtes oor moedertaalonderrig in Suid-Afrika na apartheid

Neville Alexander
Taaldebat (2006) 

"Omdat amper niemand vandag verder as vyf jaar in die toekoms wil kyk nie, kan hulle nie sien dat die ander, dws, nie-Afrikaans- en nie-Engelstalige Suid-Afrikaanse taalgemeenskappe, op een of ander tydstip heel moontlik ook instellings sal wil hê, waar hoofsaaklik in hul moedertale klas gegee sal word. Wanneer daardie tyd aanbreek, sal die voorbeeld van Afrikaans van die grootste historiese belang wees."

Neville Alexander Gedenklesing: Gee erkenning aan Kaaps as moedertaal

Naomi Bruwer
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal (2016) 

Michael le Cordeur het ’n pleidooi gelewer dat Kaaps, die huistaal van 3,4 miljoen mense op die Kaapse Vlakte, ook in die onderwys erkenning moet kry. "As ons sê – en dit word wêreldwyd erken – dat jou moedertaal die mees effektiewe manier van leer is; en as ons sê dit geld vir Engels en vir Afrikaans en vir Duits en ... en ... dan geld dit ook vir Kaaps."

Internasionale Moedertaaldag: Khoekhoegowab-tale en Khoi-Afrikaans

Menán van Heerden
Menings (2019)

"Die Verenigde Nasies het 2019 as die Internasionale Jaar van Inheemse Tale verklaar. Op 21 Februarie word die jaarlikse Internasionale Moedertaaldag gevier. Dié jaar se tema was 'Indigenous languages matter for development, peace building and reconciliation'. Menán van Heerden vertel meer oor die invloed van die Khoi op Afrikaans."

BAQONDE, boosting the use of African language in education: an interview with Bassey Antia

Naomi Meyer, Bassey Antia
Interviews (2021)

"Language may be a factor in how well the lecturer is understood. Language may be a factor in who understands the assessment question. Language may be a factor in who can communicate their answers and be rewarded adequately for the knowledge they possess."

Akademies en skole

’n Verkenning en vergelyking van houdings en persepsies rakende Afrikaans in die Khomasstreek van Namibië ná drie dekades van onafhanklikheid

Nicolette Harmse Steyn
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die reaksies van die drie verskillende groepe – Afrikaanssprekende respondente, nie-Afrikaanssprekende respondente en veeltalige respondente (Afrikaans en ander tale) – is in die relevante profiele verdeel. [D]ie respondente se persepsies rakende Afrikaans [is] ook gedokumenteer."

Diatomiese Au–Au-gebonde spesies: veelsydig en multifunksioneel

Helgard Raubenheimer, Stephanie Cronje
LitNet Akademies (Natuurwetenskappe)

"Baanbrekerstoepassings het reeds uit die gerapporteerde werk voortgevloei en sluit in aktuele, hoogs selektiewe katalitiese prosesse (o.a. CO-oksidasie en metaanaktivering) en die gepaardgaande kompleksvorming met eenvoudige monodentate toeskouer- of deelnemende ligande."

Graad 8: Wiskundevraestel en memorandum, kwartaal 1

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

As jy vanjaar in graad 8 is, is jy besig om hoër en hoër deur jou skoolloopbaan te vorder. In hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann Langeveldt moet jy juis in die eerste vraag getalle in stygende orde rangskik. Klik hier om die vraestel af te laai. Laat jou ouers solank opkyk om te sien hoe jou wiskundepunte hierdie kwartaal so hoog soos ’n lugballon die lug in klim.

Persverklaring: Die vyf toppresterende studente by AROS ontvang die SA Akademie se honneursbeurse in Leerondersteuning

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns het tydens ’n glansgeleentheid op 8 Februarie 2024 aan die vyf toppresterende AROS-studente honneursbeurse in Leerondersteuning toegeken. Dit is die eerste Leerondersteuning-honneursgroep by AROS.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Begin van die kwartaal! LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle 

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Nou op Voertaal

Suid-Afrika wag (weer) op ’n kaptein

Heindrich Wyngaard
Nuusvinke

"Maar kritici was geregverdig daarin om vinnig die tekortkominge uit te wys toe Ramaphosa in sy staatsrede ’n denkbeeldige dertigjarige Tintswalo opgediep het om te illustreer hoedat sy deur die regering se HOP-huisie aan haar ouers, met lopende water en elektrisiteit, ’n Sassa-toelaag, NSFAS-beurs en teikens vir billike indiensneming, ’n goeie verhaal het om van drie dekades van die demokrasie te vertel. Die lewe van Tintswalo het vir sterk meningsverskille gesorg, nie slegs die aand nadat Ramaphosa sy staatsrede gelewer het nie, maar ook gedurende die debat oor die staatsrede die afgelope week."

Zuma se party besig om ANC erg te knou

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Met minder as twee weke oor voordat president Cyril Ramaphosa die datum vir vanjaar se landwye nasionale en provinsiale verkiesings bekend maak, wil dit voorkom of die ANC se steun besig is om soos water deur ’n sif te loop – as die jongste meningspeilings in die kol is."

ANC kry bloedneus in Konstitusionele Hof en DA ruik bloed

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Die ANC het ’n yslike bloutjie in die Konstitusionele Hof geloop. Hulle moet binne vyf werksdae al hulle kaderontplooiingsdokumente aan die DA oorhandig."

Bafana se "brose" reis na brons

Heindrich Wyngaard
Nuusvinke

"Nou sing almal ’n ander deuntjie oor die span, wat dit wonderbaarlik kon regkry om derde te eindig, terwyl hulle beslis meer as een geleentheid gehad het om tot in die eindstryd te vorder. Die groot gesprekspunt was dat weinige sokkerkenners dit verwag het dat Bafana deur die groepfase na die laaste sestien spanne sou deurdring."

Gewese "kitskospremier" meen beurtkrag is nie die einde van die wêreld nie

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"’n ANC-parlementslid wat tydens die bespreking van president Cyril Ramaphosa se staatsrede gesê het beurtkrag is nie die einde van die wêreld nie, het Suid-Afrikaners en opposisiepartye warm onder die kraag."

Karwan Fatah-Black (Universiteit Leiden): "De tweede en derde generatie hebben vanzelfsprekender toegang tot kritische narratieven over Europees kolonialisme."

Menán van Heerden, Karwan Fatah-Black
Academisch

Onderhoude vir LitNet Akademies internasionaal fokus op Europese akademici / Suid-Afrikaanse akademici in Europa wie se navorsing aansluit by geakkrediteerde navorsingsartikels wat in LitNet Akademies gepubliseer is. Menán van Heerden gesels met Karwan Fatah-Black (Universiteit Leiden, Nederland), kenner van Nederlandse koloniale geskiedenis.

Tweespraak met SJ Naudé #1: Tweevoudig Hertzogpryslaureaat over (zelf)vertaling en de Lage Landen

Yves T'Sjoen, SJ Naudé
Literatuur

"Over 'auto-traduction' of dus zelfvertaling in Afrikaans en Engels is met SJ Naudé, naast vele andere zelf-vertalende schrijvers onder wie André P Brink, Elisabeth Eybers en Antjie Krog, een interessante vertaalwetenschappelijke studie te schrijven."

Leesimpressie: Vreemdeling zoekt kamer door Egon Hostovský

Erik van den Bergh
Literatuur

"Intrigerende en levendige roman van Egon Hostovský (1908-1973) over Tsjechische joodse arts Marek die in 1946 in New York een kamer zocht. Zijn ervaringen variëren sterk."

Bruggenhoofden by SASNEV: Yves T’Sjoen lei saam met Louise Viljoen gesprekreeks in oor letterkundes

Willem de Vries
Meningen

Louise Viljoen en Yves T’Sjoen, albei gerekende literatore wat aansluitend werk in transnasionale verband oor aspekte van Afrikaanse en Nederlandse letterkunde, het op 27 Januarie 2024 in die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Nederland en Vlaandere (SASNEV) in Pinelands, ’n voorstad van Kaapstad, gesels, berig Willem de Vries.

Leesimpressie: Geef nooit op door Bernardine Evaristo

Erik van den Bergh
Literatuur

"Opmerkelijke, goed geschreven memoires van de Engels-Nigeriaanse schrijfster Evaristo (1959): 'een autobiografische meditatie over mijn leven.'"

Boeke en skrywers

Marius Weyers deur Chris Vorster: ’n resensie

Ignus Rademeyer
Resensies

"Deur Weyers se loopbaan te kontekstualiseer binne die breër sosiopolitieke klimaat van Suid-Afrika, beklemtoon Vorster die belangrikheid van sy bydraes tot die kunste en die samelewing in die algemeen."

Sociology of the prickly pear and other sticky things | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Luvuyo Wotshela
Books and writers

"Thoko Didiza, the minister for land reform, has a master plan for dagga. How about the prickly pear? We believe that this plant could make a difference for many poor people if they had access to knowledge to utilise the fruit and the rest of the plant for numerous purposes."

Manifesto: A new vision for South Africa by Songezo Zibi: a review

Rory Riordan
Books and writers

"With his having written Manifesto, his patriotism and determination to make South Africa a better place are indisputable. And his willingness to abandon an obviously successful career to see through his ideals is very unusual in a country now dedicated to 'What’s in it for me?'."

Dark horizon deur James Swallow: ’n lesersindruk

Stefaans Coetzee
Lesersindrukke

"Van die beste spioenasierillers skep spanning deur ’n gewone mens in ’n agent te verander te midde van ’n dodelike samesweringskomplot. Lesers identifiseer makliker hiermee as met die hoogs opgeleide black ops-operateurs, aangesien ons almal daarvan hou as die underdog triomfeer."

Persverklaring: Hier is die Adam Small-fees se program

LitNet
Feeste

Die Adam Small-fees van 2024 vind van 23 tot 25 Februarie plaas te Pniel, met ’n skoleprogram wat op 22 Februarie begin. Hier is die volledige program en meer inligting oor aspekte daarvan.

Open Book Festival in partnership with the Book Lounge presents our second dedicated Youth Festival Event in March 2024

LitNet
Books and writers

Open Book Festival is thrilled to announce the return of our dedicated Youth Festival. Building on the success of our inaugural Youth Fest in 2023, we are gearing up to host an even more vibrant and impactful celebration of literature and creativity among young minds. This year’s festival is scheduled to take place 13–20 March 2024 at schools, public libraries and other venues.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 26 Januarie tot 15 Februarie 2024

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat gedurende hierdie week op die redakteur se lessenaar beland het.

Leefstyl

Marlene Dumas skenk portret van Elisabeth Eybers aan Wits-kunsmuseum

Menán van Heerden, Ena Jansen
Kunsonderhoud

Marlene Dumas het haar portret van Elisabeth Eybers (1915–2007) aan die Wits-kunsmuseum (WAM) se permanente versameling geskenk. Menán van Heerden gesels met Ena Jansen oor Elisabeth Eybers en die skenking.

All of us strangers: ’n filmresensie

Leon van Nierop
Film

"Die rolprent is nie onstuimig in die sin van ’n storm op die flieksee wat jou springmielies oor die rand laat stort nie. Dit krap die siel om."

Bekbrandrissiepot vir Valentynsdag

Karen Hart
Kos en wyn

"Rooi ... As ek aan Valentynsdag dink, sien ek rooi. Nie die rooi van die hartjies en goetertjies wat kort ná Kersfees al op die winkelrakke begin propaganda maak vir die liefdesfees in Februarie nie. Nee, daai soort rooi wat die bul kop omlaag laat stof trap en storm."

Uitnodiging: Boom, Bomer, Boomste | Breytenbach-galery, 17 Februarie 2024

LitNet
Kuns

Boom Bomer Boomste open op Saterdag 17 Februarie om 11:00 by die Breytenbach-galery. Met Dave Pepler as gasspreker en kunswerke deur Varenka Paschke, Gustav Bester, Estelle Marais, Johan Swart, Nanette Ranger, Heinz Modler, Susan Grundling, Jacques Dhont, Sharle Matthews, Zonia Scheffer, Susan Bloemhof, Desirée Malan, Estelle Louw, Zach Mukwira en Kobus Coetzee.

Nuwe skryfwerk

The lost diaries of Tiyo Soga

Mphuthumi Ntabeni
New writing

"It is not easy, waiting for fair sailing weather, permanently watching for the winds to turn."

Nuwe jaar

Wicus van der Merwe
Poësie

"Soos die son op die eerste dag tog weer ondergaan
draai ek om en laat my wit vlag sak.
Daar is geen teken dat die gety gaan draai
In môre se gedruis moet ek verhoudings paai."            

Ek's oek kallit

Shane Heynes
Poësie

"Preek julle dan nie oor
diversity nie?
Of gaan julle my die hele tyd
critique?"

My Engel van bo

Pieter Loots
Poësie

"’n ster het verskiet en in my hart geval
met ’n vreemde warmte wat oor my spoel
kon ek jou sagte ontwaking van liefde voel"

(Tot) we(d)ersiens

Martin Labuschagne
Fiksie

"Die donker slaaploosheidskringe om die groot oë, die dubbelken, die ronde kop, die breë nek, die welige krulhare.
Onmiskenbaar hy.

Onmiskenbaar my pa."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2024 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved