Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1052

30/05/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Knetterende vure

Behind prison walls:
Unlocking a safer South Africa

Authors: Edwin Cameron, Rebecca Gore and Sohela Surajpal
Publisher: Tafelberg
ISBN: 9780624092698

Since the Zuma presidency weakened crime intelligence, violent crime surged, with murder rates rising over 75%. South Africa faces severe femicide, and most murderers evade justice. Prisons fail by perpetuating crime; harsher sentences do not help. Edwin Cameron, after visiting prisons, advocates for reform. Along with colleagues, he suggests abolishing minimum sentences, cash bail, and decriminalising drug use to improve safety and justice.

Boeke en skrywers

Witwarm gesprekke, heerlike Karoo-kos en knetterende vure vir die Etienne van Heerden Veldsoirée van 2025

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Om van 25 tot 27 Julie 2025, in die middel van die winter, ’n klomp mense oor boeke te laat gesels in die Karoo, kan net lekker wees. Darryl David, die baasbrein van boekefeeste in Suid-Afrika, vra mooi dat almal hulle serpe en musse en jasse sal inpak teen die koue, maar die program sal mense se harte warm maak."

Prins deur Ryan Pedro: ’n resensie

Louise Viljoen
Resensies

"Die beelde van manlikheid wat die digter hier aanbied, wil veral ons begrip van bepaalde vorme van manlikheid kompliseer en verwikkel."

Feesmaalgang deur Dietloff van der Berg: ’n lesersindruk

Marieta McGrath
Lesersindrukke

"Feesmaalgang is ’n welkome toevoeging tot Christelike mistieke poësie in Afrikaans. ’n Driegangmaaltyd wat jy gerus aan jouself mag voorsit."

The truth about Cape Slavery deur Patric Tariq Mellet: ’n lesersindruk

Barend van der Merwe
Lesersindrukke

"Daar moet beslis veel meer oor slawerny gepraat word, en daar moet baie navorsing daaroor gedoen word. Maar nie op hierdie manier nie."

Ons wag vir Godot: ’n onderhoud met die vertaler Naòmi Morgan

Naomi Meyer, Naòmi Morgan
Boeke en skrywers

Naòmi Morgan praat oor haar vertaling van hierdie bekende toneelstukteks – en oor die werk en belang van die menslike vertaler: "Vertaling is vir my soos legkaart bou (met baie, baie blou lug!): Dit neem lank om die stukkie te vind wat perfek pas. En wanneer dit gebeur, is dit ’n heuglike oomblik."

Tom Dreyer (1972–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Met ’n goeie gedig, of ten minste die wete dat ’n reël of twee wat jy geskryf het die suiwerste essensie van iets vasvang, kom daar ’n gevoel oor jou, ’n soort rush, ’n euforie, ’n onvoorspelbare vryheid, ’n vreemde alchemie, iets misterieus soos ’n UFO wat pas op die grasperk geland het. Daarom sê ek reguit ek verstaan nie die skryf van poësie nie; ek het steeds nie ’n clue waar gedigte vandaan kom nie." Lees meer oor die lewe en werk van Tom Dreyer in die ATKV|LitNet-Skrywersalbum, saamgestel deur Erika Terblanche.

Vreemde tekste, vrees en f-bomme

Koos Kombuis
Boeke en skrywers

Koos Kombuis ly skielik aan Murakami-moegheid. Aan die ander kant van die munt is Koos begogel met Pieter Stoffberg se vermoë om oor die vrees en angs in Oekraïne te skryf. Ten einde laas gesels hy oor ’n besoek aan ’n boekwinkel.

Poësiewerkswinkel met Bibi Slippers by die Breytenbach Galery: ’n onderhoud

Naomi Meyer, Bibi Slippers
Onderhoude

"Ek dink eerlikwaar ons is almal bedraad om digters te wees, dat poësie so deel van ons elkeen is soos die ritme van ons hartklop en ons asemhaling, en die neiging na taal. Poësie is ouer as geletterdheid en verskyn gewoonlik, in byna elke kultuur, voor prosa. So, menslikheid is die enigste voorvereiste vir digterskap."

Afrikaanse vreugdevure brand hoog

Mimie de Vries
Leeskringe

"Terwyl sprekers van Afrikaans landswyd die 100-jarige bestaan van Afrikaans as amptelike taal vier en deelneem aan AfrikaansAmptelik100 se vele projekte, loods talle instansies ook hul eie inisiatiewe. Op Dinsdag 6 Mei het die Pretoria Afrikaanse Poësiegroep Afrikaans op luisterryke wyse gevier met ’n optrede deur die Silver Sounds-sanggroep en sprekers."

Seen elsewhere: Ngũgĩ, the volunteer and the random goose

Helené Coetzee
Books and writers

"So, we sat in a random staff room at the CTICC and ate really bad food, the blandest curry on earth, which I had overheated in the microwave, with plastic forks and styrofoam cups of water while we made small talk for an hour."

From the archive: Ngũgĩ wa Thiong’o: Decolonising the mind

Mercy Kannemeyer
Opinion (2017)

"If you know all the languages of the world, but not your mother tongue, that is enslavement. Knowing your mother tongue, and all other languages too, is empowerment." Ngũgĩ wa Thiong’o is hierdie week oorlede en LitNet deel hierdie bydrae uit ons argief.

Uitnodiging: Bekendstelling van Twyfelbos deur François Loots

LitNet
Boeke en skrywers

Kom gesels saam met François Loots en Jeremy Vearey oor François se splinternuwe historiese roman, Twyfelbos, op 3 Junie by Strand Biblioteek.

Uitnodiging: Bekendstelling van Ill at ease deur Francois Verster

LitNet
Boeke en skrywers

U word hartlik uitgenooi na die boekbekendstelling van Ill at ease deur Francois Verster op Saterdag 14 Junie van 11:00 tot 13:00 in Welgemoed. Francois Bloemhof sal in gesprek met die skrywer wees.

Press release: Mannequin Pictures options political thriller Good Hope by Nick Clelland

LitNet
Books and writers

Mannequin Pictures has optioned the screen rights to the political thriller Good Hope, the debut novel of South African author, political advisor and communications specialist, Nick Clelland, for adaptation into a series.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 24 tot 30 Mei 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

Skrywers, boekliefhebbers, navorsers en musikante op pad na die Karoo

LitNet
Boeke en skrywers (Mei 2025)

LitNet en sy vennote kondig graag aan dat daar ’n suksesvolle aansoeker was vir die 2025-inwoonskrywerskap in Cradock/Nxuba, en dat ’n lang lys skrywers, boekliefhebbers, navorsers en musikante op pad is na die Etienne van Heerden Veldsoirée wat van 25 tot 27 Julie 2025 in Cradock/Nxuba plaasvind.

Die Groot "Ek is": heuning uit die karkas van ’n leeu

Tom Dreyer
LitNet25-skrywersberaad (April 2025)

"Psychonauts, oftewel psigedeliese reisigers, beskryf die psige soms as ’n eindelose reeks kamers. En ek vermoed hulle het iets beet." Hierdie lesing is op Vrydag 20 September 2024 te Cradock/Nxuba gelewer tydens die jaarlikse Etienne van Heerden Veldsoirée as deel van die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad.

Fotoblad 1: Etienne van Heerden Veldsoirée en die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Menán van Heerden
Boeke en skrywers (2024)

Die vyfde Etienne van Heerden Veldsoirée het van 20 tot 22 September 2024 in Nxuba (voorheen Cradock) plaasgevind. Die ATKV-skryfskool en die eerste voordragte van die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad is ook hier aangebied. Die beraad sal ná die Veldsoirée aanlyn voortloop. Menán van Heerden het foto’s van al die sprekers geneem.

Fotoblad 2: Etienne van Heerden Veldsoirée, LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad en die ATKV-skryfskool

Izak de Vries
Boeke en skrywers (2024)

"Woordkunstenaars, boekliefhebbers en akademici het van 20 tot 22 September 2024 skouers geskuur by die Etienne van Heerden Veldsoirée."

Fotoblad 3: Etienne van Heerden Veldsoirée en die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Menán van Heerden
Feeste (2024)

Tydens hierdie fees is gesprekke gevoer oor, onder andere, skrywers se jongste romans; kinderboeke; kunsmatige intelligensie; die resensering van boeke; argiewe; Griekwa-Afrikaans; die aard van debat / die oop gesprek; versoening; identiteit; die literêre geskiedenis van die Oos-Kaap; en die dinge waaroor Suid-Afrika se gemeenskappe treur. Benewens bogenoemde prikkelende gesprekke, het die Oos-Karoo gesorg vir pragtige landskappe en Karoo-gasvryheid. Menán van Heerden het foto’s geneem.

Suksesse, uitdagings en beproewinge in die Suid-Afrikaanse landbou | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Christo van der Rheede
Etienne van Heerden Veldsoirée (2023)

"Suid-Afrika se landbousektor is grootliks uitvoergerig. In kwartaal een van 2023 het Suid-Afrika se totale uitvoer van landbouprodukte $2,8 miljard bedra, 4,0% hoër as die $2,7 miljard in kwartaal vier van 2022."

Conversations beyond the comfort zone | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Sihle Khumalo
Etienne van Heerden Veldsoirée (2023)

We should stop worrying about the names of towns and streets. We should, however, worry about South Africa becoming a failed state. In this lecture Sihle Khumalo urges South Africans to have difficult conversations, to move beyond their comfort zones. He does so while reflecting on his many travels throughout Africa.

ATKV-Skryfskool by die Etienne van Heerden Veldsoirée in Nxuba/Cradock

Deel in die vreugde van die ATKV-Skryfskool

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hierdie kort video toon grepe uit 2024 se ATKV-Skryfskool toe Bernard Odendaal en Hans du Plessis die leiers was. Vir slegs R380 kan jy die kursus bywoon, en boonop is alle gespreksessies tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée 2025 gratis vir deelnemers aan die ATKV-Skryfskool.

Slegs R380 vir die ATKV-Skryfskool én skouers skuur met skrywers

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Om saam te vat: R380 betaal vir die skryfkursus, die kursusmateriaal en al die gespreksessies tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée.

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Uit die argief: Dominion: ’n boek wat sê waar en wat ons is, hoe ons hier gekom het

Andries Gouws
LitNet25-skrywersberaad (Maart 2025)

"Sy tese en argument is hoogs interessant en sy boek lees baie lekker. Ek vermoed dat daar baie waarheid is in die beeld wat hy gee van die Christelike oorsprong van ons huidige waardes." Andries Gouws is hierdie week oorlede en LitNet deel hierdie bydrae uit ons argief.

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

LitNet
LitNet25-skrywersberaad

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad sal oor ’n aantal maande strek.

Menings

Die toekoms is nie meer dieselfde nie

Freek Robinson, Pieter Geldenhuys
Onderhoude

Freek Robinson gesels met die Pieter Geldenhuys, ’n elektroniese ingenieur, oor kunsmatige intelligensie. Die gesprek handel oor robotte wat die huis skoonmaak, outonome wapenstelsels wat ’n moord kan pleeg, taalmodelle wat jou sal help as jy jou eggenoot kwaad gemaak het, en ook oor verhoogde produktiwiteit.

Reading for comprehension deur Michael le Cordeur: ’n onderhoud

Naomi Meyer, Michael le Cordeur
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Die behoefte vir ’n boek soos hierdie een bestaan dus in die eerste plek in die ouerhuis, omdat ek in hoofstuk een reeds vir ouers leiding gee waarvoor hulle moet uitkyk om te weet of hul kind ’n leesprobleem het al dan nie. Dan is dit ’n noodsaaklike instrument vir die onderwyser in die klaskamer. Ons almal wil hê ons kinders moet beter lees, maar niemand weet wat om te doen nie."

Opinion: Gender-responsive pedagogy in early childhood education: Why it matters

Jarred H Martin, Pierre W Brouard
Opinion

"Incorporating gender-responsive pedagogy into early childhood education is not about imposing ideologies or confusing children; it is about ensuring that all children are seen, valued and supported as they learn and grow."

Op soek na Nojoli en ’n samekoms in die Karoo

Izak de Vries
Menings

"Die ongelukkigheid en die verwarring rondom die naamsverandering het die Jakes Gerwel Stigting genoop om saam met die plaaslike museum ’n navorsingsprojek oor Nojoli van stapel te stuur."

Afrikaans: ’n SWOT-ontleding

Eugene Brink
Seminare en essays

"Die eenvoudigste aanduider van Afrikaans se lewenskragtigheid is hoeveel Afrikaanssprekers daar steeds is. Hulle vorm ook, straks naas Engels, die mees diverse groep in die land: Meer as sewe miljoen moedertaalsprekers en daarnaas duisende mense wat die taal kan verstaan en praat is nie te versmaai nie."

Staying human in a world on fire: ethical searchings for planetary times

Aslam Fataar
Opinion

"If there is hope, it lies not in technological salvation or ideological purity. It lies in ethical reawakening and in the recovery of moral clarity, spiritual humility and attentive presence. It lies in the courage to stay human."

Trump se leuens deur Musk se kletsbot ontmasker

Jean Oosthuizen
Elders gesien

"Trump se herhaling van vals bewerings, selfs ná korreksies, soos die 'volksmoord'-narratief sedert 2018, dui op roekeloosheid of opset."

Seen elsewhere: The hill of crosses

Obie Oberholzer
Opinion

"I don’t want to hear about this. He says it again and again. 1 775 people murdered on South African farms from 1991 to 2006. I want to go away and never come back."

Nou op Voertaal

Bekroonde literatuurhistorici gesels oor omvattende verkenning van Nederlandse letterkunde in SA

Willem de Vries, Olf Praamstra, Eep Francken
Literatuur

Hoewel die gebruik van Nederlands ná 1925 in Suid-Afrika uit die openbare lewe verdwyn het, word in die 21ste eeu steeds Suid-Afrikaanse Nederlandse letterkunde geskryf, vertel Olf Praamstra en Eep Francken, vanjaar die ontvangers van die Van Ewijck-Stigting se prestasiebeurs. Hulle het met Willem de Vries gesels oor hul jare lange, omvattende navorsing (sedert 2012) wat gelei het tot die publikasie van Geen land voor dromen, Geschiedenis van de Zuid-Afrikaanse Nederlandse literatuur (2023).

Dertig jaar van demokrasie met kuns vertel

Maryke Roberts
Kunst

"Op die vooraand van die 31ste viering van die demokratiese Suid-Afrika op 27 April staan ek in die groot uitstalsale van die museum van die Norvalstigting in Tokai, Kaapstad voor die werke wat deel vorm van We, the people: 30 years of democracy in South Africa. Liese van der Watt is die kurator en die fokus is om drie dekades van die Suid-Afrikaanse demokratiese reis en die land se transformasie deur magtige visuele kuns te vertoon."

Was the apartheid revolution computerised?

Alex J Coyne
Geschiedenis

"Computers seem like a 'modern' invention that might have arrived in southern Africa later than elsewhere. However, a little bit of research quickly points out that computers have an earlier history than most people would imagine."

All the rage. Vrouwelijke woede in Zuid-Afrikaanse poëzie

Isabelle van Stiphout
Academisch

"Lynthia Julius schrijft vanuit de marges: als vrouw, als zwarte vrouw, als erfgenaam van generaties wier woede lang onuitgesproken bleef."

Commonwealth Short Story Prize 2025 shortlist: an interview with Stephen M Finn

Jannike Bergh, Stephen M Finn
Literatuur

"My advice for young writers (and older ones, too) is to write what you want to write, be passionate about what you’re writing, read widely, embrace your experiences and persevere."

Leesimpressie: Het vlindereffect door Mahmoud Darwish

Erik van den Bergh
Literatuur

"Gedichten, meditaties, fragmenten en dagboekaantekeningen met bijzonder veel rake beelden en fraaie formuleringen. Over ballingschap, liefde en verlies. Vertaling leest zeer soepel."

Leesimpressie: "Jood", de vergeten geschiedenis van een beladen woord door Ewoud Sanders

Erik van den Bergh
Literatuur

"Pakkende, verhelderende en veelomvattende tocht door de taal en de geschiedenis. Over woorden en vooroordelen."

Lewenslange vonnis in Joshlin-saak versterk kinderbeskermingsweek se oproep vir geregtigheid

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Kinderbeskermingsweek fokus op maatreëls om kinders se welsyn te bevorder en kwessies soos geweld en verwaarlosing aan te spreek."

Vleispryse in Suid-Afrika styg, maar bly ’n winskoop vergeleke met Nederland

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Plaaslike slaghuise bied dikwels beter pryse as supermarkte, en goedkoper snitte soos beesblad of hoenderpote kan steeds ’n smaaklike braai lewer."

Wes-Kaap se misdaadkrisis in die kollig ná Rupert se opmerkings

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Sosiale en ekonomiese ongelykhede, gekombineer met sistemiese uitdagings binne die SAPD, vereis ’n veelvlakkige benadering wat verder gaan as polisiëring."

Suid-Afrika se nuwe internettoegang en Starlink ontketen debat

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die nuwe konsepregulasies bied ’n potensiële deurbraak vir Suid-Afrika se digitale transformasie, maar die spanning tussen ekonomiese groei en transformasievereistes bly ’n uitdaging."

Akademies en skole

’n Veeltalige vakspesifieke termlys: Suid-Afrikaanse rugbyspelers se taktiek om taaluitdagings in Frankryk te pypkan en plettervat

Trudalise Kirsten, Carina Grobler
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Kenners stem saam dat spelers eerder taalprogramme of hulpmiddels benodig wat die aanleer van rugbytaal as vaktaal sal vergemaklik. Soos in ander domeine, ontstaan daar ’n unieke terminologie vir rugbyspelers wat aan moontlike gebruikers beskikbaar gestel behoort te word."

Lewenswetenskappe: Chemiese reaksies in die bombardierkewer

Rouxlyn Botha
Skole

"Chemiese reaksies is oral rondom ons waarneembaar. Ons is net nie altyd daarvan bewus nie. Ook in die natuur gebeur daar gereeld allerhande chemiese reaksies. Kom ons kyk hoe die bombardierkewer van chemiese reaksies gebruik maak."

Wiskunde: Graad 12-vraestel 2 en memo, tweede kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 12? Jy is nie meer so klein soos die kinders op hierdie prent nie. Een van die dae staan jy nie meer in die ry voordat die skooldag begin nie. Hier is wel ’n gratis oefenvraestel en memorandum deur Lee-Ann Langeveld wat jou sal help om rye en reekse vir jou volgende Wiskundevraestel te bemeester.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle 

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

"Die swart man in die vertrek!" Veteraanakteur Fahruq Valley-Omar word 80!

Belinda Jackson
Teater

"Fahruq se veelsydigheid en ervaring as akteur kom duidelik na vore in sy vermoë om karakters goed te vertolk en hom deeglik voor te berei vir enige rol wat hy deur middel van oudisies bekom."

Pareltjes uit Amsterdam: Die mooiste fietsloods in Amsterdam

Johan Allers
Leefstyl

Oudkorrespondent Johan Allers woon al vir langer as drie dekades in Amsterdam. Nou afgetree, spring hy gereeld op sy fiets op soek na nuwe en ou pareltjes uit Amsterdam. In die volgende video in hierdie weeklikse reeks vertel Johan meer oor die fietse van Amsterdam.

Die storie agter Koos Doep se "Herman"

Andries Bezuidenhout
Elders gesien

"Soos ek dit onthou het Koos en Herman mekaar net skrams geken, maar die enkele kere wat die twee mekaar by sosiale geleenthede gesien het, het hulle goed oor die weg gekom."

Persverklaring: Bekroonde skrywer Danie Marais lei slypskool vir stokperdjiedigters

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

Vir diegene wat dalk soms ’n bietjie dig voel as hulle pen op papier of vinger op sleutelbord plaas om ’n gedig op te tower, bied die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM) in die Paarl weer eens ’n poëtiese oplossing: ’n slypskool op Saterdag 7 Junie 2025, met die beminde digter, vryskutjoernalis, musiekskrywer en omroeper Danie Marais.

Press release: Celebrating 20 years – Stellenbosch International Chamber Music Festival 2025

LitNet
Lifestyle and entertainment

The Stellenbosch International Chamber Music Festival boasts the largest collective of world-renowned classical musicians at any festival on the African continent. The festival will take place from 4 to 13 July at the US Konservatorium in Stellenbosch this year.

Nuwe skryfwerk

Middernagblues

Johanette Pretorius
Poësie

"Die grysheid het by my kom intrek
elke uitgehuurde kamer kom opeis."

Spoelsand

Loretta Szikra
Poësie

"soos golwe wat voor die kuslyn dein
en bruisend oor die skulpiesand breek
spoel liefde ook oor die hart"

Waar hy nooit was

Martin Labuschagne
Poësie

"’n vel verhongerd
smekend na wye palms"

Spoke

Von Villon
Poësie

"ongesiene silhoeëtte
swalk in en uit gedagte
spoel oor dowwe spasies
in gapings en leë plekke"

Ek wens

Willem de Swyger
Poësie

"met oë wat steeds heel is
met harte wat onskuld ken
en onbewus bewus is"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2024 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved