Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 976

17/11/2023


  Krities Afrikaans

LitNet: Die plagiaat-pandemie

Fresh off the press 

Who will rule South Africa?

Authors: Adriaan Basson and Qaanitah Hunter
Publisher: Flyleaf
ISBN: 9781998956982

In this gripping and fast-paced account of the state of the nation, 30 years after South Africa became a democracy, award-winning journalists Adriaan Basson and Qaanitah Hunter forensically track the demise of the ANC, from Mandela to Ramaphosa, and the rise of a new political class that will determine the next phase of South Africa’s democracy.

Akademies en skole

’n Proaktiewe strategie om plagiaat met behulp van ChatGPT-3.5 te bekamp – ’n verkennende ondersoek

Christina Johanna (Christa) van Staden
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"[ChatGPT] kon die positiewe (beroemd) en negatiewe (berug) van beide persone uitlig, maar, ChatGPT was simpatiek teenoor Oscar Pistorius, wat ’n veroordeelde moordenaar is en nie teenoor Steve Hofmeyr, wat ’n kampvegter teen plaasmoorde is nie. Hieruit kan afgelei word dat ChatGPT moontlik linksgesind is, maar dit is ook moontlik dat Hofmeyr baie intenser in ’n negatiewe lig op die internet bespreek is tydens die insameling van sy opleidingsdata as Pistorius."

Spertyd (2017): die sluitstuk in Elsa Joubert se egoliteratuur

Annette du Plessis
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die herinneringe aan bepaalde (onopgeloste) gebeure dwing haar om dit weer te beskou en ’n standpunt in te neem om heling te bewerkstellig. Dit is deur hierdie standpuntinname dat Spertyd as sluitstuk funksioneer."

Graad 9: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 9 en laat die algebraïese formules jou kop draai? Hierdie gratis oefenvraestel en memo wat deur Lee-Ann Langeveld vir LitNet opgestel is, mag dalk ’n towerformule bevat wat jou die werk beter sal help verstaan. Laai die vraestel en memorandum gratis hier af.

Graad 10: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 10 en moet jy die Venn-diagram baasraak? Laai hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann Langeveld af, oefen jou somme en wen die res van die klas met uitstekende punte!

Graad 11: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 11 en lê jou Wiskunde-eksamen voor? Eet wortels om met al die vierkantswortels te help. En laai hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann Langeveld af en wys daardie Wiskundesomme waar Dawid die wortels gegrawe het.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Begin van die kwartaal! LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Uit die argief

LitNet-AfriKI-miniseminaar: Kunsmatige intelligensie as skrywer

Imke van Heerden
Menings (2022)

Wil jy deelneem en jou opinie gee? ChatGPT van OpenAI en die vermoëns van kunsmatige intelligensie het almal aan die gons. Kan ’n KI-romanskrywer die Hertzogprys ontvang? Waar gaan uitgewers hulself posisioneer? En skryf studente binnekort opstelle met KI-sagteware? Hoe gaan studieleiers weet of ’n verhandeling volledig of gedeeltelik deur ’n student geskryf is? Watter invloed gaan dit op geakkrediteerde akademiese tydskrifte hê? Hoe gaan die media daarmee omgaan? Wat wag op ons? Laat van jou hoor!

Menings

’n Korpusgedrewe benadering tot taalonderrig in Afrikaans

Michele van der Merwe
Seminare en essays

"Die term korpus beteken letterlik 'liggaam', en op die gebied van taalstudie verwys korpus tipies na ’n 'body of texts', ’n versameling van tekste. ’n Korpus is elektronies beskikbaar en kan uit miljoene gesproke en geskrewe woorde bestaan. Dit bevat outentieke taalgebruik en weerspieël dus werklike taalgebruik van taalgebruikers."

This is what a literary festival in Cape Town should look like

Mervyn Sloman
Opinion

"I see so many black people come into The Book Lounge or attend Open Book for the first time with, at best, an unspoken question – how will I be treated in this space? Or, at worst, an expectation that they will be made to feel unwelcome."

Oor lieftallig en reikhalsend en ander snaakse samevoegings in die Afrikaanse woordeskat

Gert van Jaarsveld
Menings

"Baie van die woorde is oorgeërf en die samestelling of dele daarvan het mettertyd semanties ondeursigtig geraak. Dit kom deurdat ’n vorm met ’n bepaalde betekenis deur die loop van die jare verdwyn, daar soms vormverandering plaasvind, asook betekenisverskuiwing."

Die eerste skoene: spore van ou plakkies tot hoëhakskoene

Elsabé Brits
Seminare en essays

"Die eerste skoene was daar om praktiese redes: om jou voete te beskerm en warm te hou. ’n Besering aan jou voet kon maklik jou dood veroorsaak het. So was dit vir duisende jare met al beterwordende tegnieke en materiale. Totdat klere, en skoene, mode geword het."

Oor ouerskapsverlof

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Indien die ouer wat nie die grootste deel van die versorging van die kind waarneem nie, gelyke behandeling eis, dan behoort daar ook ’n verpligting op daardie ouer te rus om ’n gelyke deel van die versorging waar te neem."

’n Knypie vet van die offergeld

Nini Bennett
Rubrieke

"Ek het jare gelede vir my so ’n lang konsertinabeurs gekoop, een wat oopvou met baie sakkies om al my lojaliteitskaarte in te bêre. En steeds het hierdie beurs nie genoeg plek vir die groeiende aantal kaarte nie. By die meeste handelaars is klante 'verplig' om deel te neem aan die een of ander lojaliteitsprogram – dan ontvang jy ’n kaart wat jy moet skandeer."

Moenie ’n troeteldier vir Kersfees koop nie

Hermione le Roux-Ellis
Menings

"Aangesien die feesseisoen nie te ver is nie, wil ek ook mooi vra: Moenie ’n dier koop as ’n geskenk nie. As jy regtig ’n dier moet koop as ’n geskenk, maak seker dis ’n teddiebeer of gemaak van sjokolade, nie vlees en bloed nie."

In memoriam: Mariël le Roux

Danie Botha
In memoriam

"Sy het graag tuingemaak en in haar romans plaas- en natuurtonele voortreflik opgeroep. Haar kennis en ervaring van verpleging kom na vore in ’n menigte intriges."

Nou op Voertaal

Breytenbach notitie #16: OKHELA, ondergronds verzet tegen apartheid, tweespraak van Yves T’Sjoen en Alwyn Roux

Yves T'Sjoen, Alwyn Roux
Literatuur

"Gezien deze gecompliceerde geschiedenis stel ik mij voor dat behalve literatuur- en kunstwetenschappers ook politieke wetenschappers en historici van nabij betrokken moeten zijn bij een studie over Breytenbach als oprichter van Okhela en andere ondergrondse bewegingen."

Dreigende waterkrisis wag op Suid-Afrikaners

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Van 140 rioolafvalwaterbehandelingswerke se uitvloei wat vanjaar getoets is, het slegs 19% aan die minimum standaarde voldoen."

Werkloosheid daal, maar helfte van die land se jonges steeds sonder werk

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Volgens Statistiek SA het werkloosheid in die derde kwartaal van vanjaar met 0,7% afgeneem en het die aantal mense wat in hierdie kwartaal in diens geneem is, tot 16,7 miljoen toegeneem."

OVK slaggereed vir kiesersregistrasie van miljoene Suid-Afrikaners

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Die kommissie het Dinsdag die Nasionale Vergadering se portefeuljekomitee oor binnelandse sake ingelig oor sy gereedheid vir die registrasienaweek. Miljoene Suid-Afrikaners sal na verwagting hierdie naweek vir volgende jaar se verkiesings registreer."

Polisiereservisteprogram in Suid-Afrika stort in duie

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Die ineenstorting van die reservisteprogram is volgens Whitfield ’n verwoestende slag vir die bekamping van misdaad, aangesien reserviste ’n kritieke kragvermenigvuldigingsrol gespeel het om die SAPD te ondersteun, omdat dit die dalende aantal personeellede help ondervang het."

Newtown: Voel die hartklop van Afrika

Maryke Roberts
Reizen

"Newtown in Johannesburg is nie altyd toeriste se eerste keuse vir ’n paar dae se verkenning van die Goudstad nie. Dié voorstad van Johannesburg is skaars ’n eeu oud en het as nywerheidsgebied ontstaan waar onder meer bakstene vervaardig is. Tussen die verval deur klop daar ’n wonderlike Afrika-hart."

Porto, waar port nog port mag wees

Maryke Roberts
Reizen

"Dus geen vlugvoosheid nie en boonop is Porto nie bekend as een van die duurste wêreldstede nie. ’n Groot pluspunt vir dié van ons met groen paspoorte wie se rande maar min werd is elders in die wêreld."

Persbericht: Geen land voor dromen door Eep Francken en Olf Praamstra

Voertaal
Literatuur

Er bestaat echter ook een Zuid-Afrikaanse Nederlandse literatuur: poëzie, toneel en verhalend proza geschreven in het Nederlands door inwoners van Zuid-Afrika. Eep Francken en Olf Praamstra voeren ons mee door deze boeiende letterkunde, vanaf het ontstaan ervan in 1652 tot in de eenentwintigste eeuw.

Boeke en skrywers

Die kind van die skrywer bou ’n skans | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

PP Fourie
Etienne van Heerden Veldsoirée

PP Fourie het ’n lesing gehou by die Etienne van Heerden Veldsoirée 2023 waarin hy gesels het oor sy eie reis om tot skryf te kom. Fourie verduidelik ook dat hy lank gedink het dit is bogpraatjies wanneer mense beweer dat skryf heling bring. Nou dink hy anders.

Die laaste kanariegeel notaboek | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

AJ Opperman, Anchien Troskie
Etienne van Heerden Veldsoirée

“Geheime is gevaarlik,” sê Anchien Troskie vir AJ Opperman in hierdie onderhoud oor haar roman Die laaste kanariegeel notaboek. Die gesprek het plaasgevind tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée 2023. Opperman vra uit oor die gebruik van kleur, die skryfproses en hoe sy die verskillende tydvakke in die roman nagevors het.

Deur die tonnel van twyfel: Waarom Kombuis hom nie as Christen beskou nie

Jean Oosthuizen, Koos Kombuis
Skrywersonderhoude

"Van nou af wil ek net ek wees, nie ’n Christen of ’n Moslem of ’n ateïs nie, net ’n mens weerloos en sonder maskers, deel van die groot en onverstaanbare kosmos."

Die hond met die stert sonder swaai | The dog with the broken wag: ’n onderhoud met Paula Fourie

Naomi Meyer, Paula Fourie
Skrywersonderhoude

"Vir my is dit belangrik dat kinders lank voordat hul self kan lees en agter ’n skoolbank ingedruk word, moet besef dat mens met woorde kan speel en dat hulle jou kan meesleur soos ’n onstuitbare stroom. Ek hoop hierdie kinderboek dra daardie boodskap oor!" Onderaan die onderhoud met Paula Fourie verskyn daar ook inligting oor die boekbekendstelling wat op 18 November in Kaapstad plaasvind.

Son of a whore by Herman Lategan: a review

Erla Diedericks
Books and writers

"For those few hours that you read the book, and hopefully afterwards as well, you feel less mad and less alone."

Joernaal deur Clinton V du Plessis: ’n lesersindruk

Barend van der Merwe
Lesersindrukke

"Du Plessis se sukses as digter is waarskynlik veral daarin gesetel dat sy verse spreek tot ’n veel minder tradisionele lesersgehoor, mense wat dalk nie aldag tipies gelok voel tot poësie nie. Anders gestel, dit is verse wat waarskynlik as meer toeganklik vir die gemiddelde leser beskryf kan word."

Ronelda Kamfer (1981–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

Ronelda Kamfer se ATKV|LitNet-Skrywersalbum is nou volledig bygewerk. Ronelda skryf: "Afrikaans is ’n taal; mense moenie dit ’n issue maak of die Groot Stryd nie. Daar is ander belangriker dinge om oor te baklei – soos om goeie mense te wees."

Picture this: not Sicily 1912; Stellenbosch 2023 (ook RR Ryger)

Maryke Roberts
Boeke en skrywers

"Kan ek jou dus meer van die boek se inhoud of Ryger se skryfproses vertel? Nee. Maar ek kan wel sê dat ek nog nooit by ’n boekbekendstelling soos hierdie een was nie, ook dat ek seker nie gou weer so iets sal beleef nie."

Persverklaring: Voorleggings ingewag vir Jan Rabie-Rapport-prys 2024

LitNet
Boeke en skrywers

Uitgewers word uitgenooi om boeke voor te lê vir die Jan Rabie-Rapport-prys 2024 vir debuut- of tweede prosawerke in Afrikaans. Die inskrywingsvorm kan hier afgelaai word.

Uitnodiging: Boekbekendstelling van Soekenjin deur Bibi Slippers | 21 November, Johannesburg

LitNet
Boeke en skrywers

Jy word uitgenooi na die bekendstelling van Soekenjin, Bibi Slippers se jongste digbundel, op 21 November by Love Books in Melville, Johannesburg.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 11 tot 17 November 2023

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat gedurende hierdie week op die redakteur se lessenaar beland het.

Stemme

Onsigbaar

Bettina Wyngaard
Stemme | Voices | Amazwi

Vir Stemme, LitNet se dialoogprojek saam met die Suidoosterfees, NATi en die ATKV, is tien dramaturge genader om kort dialoë te skryf. Twintig akteurs is gevra om daarin te speel en tien regisseurs het elkeen ’n stuk afgerond. In Bettina Wyngaard se dialoog Onsigbaar vertolk Robert Hindley en Miché van Wyk die rolle. Nicole Holm was in die regisseurstoel.

Leefstyl

Festival voor het Afrikaans 2023 | My broer, Gertjie: ’n filmresensie

Réney Warrington
Film

"My broer, Gertjie is eerder ’n portret van ’n sanger en digter, maar ook ’n enigmatiese mens, ’n skaam mens wat werklik nie roem najaag nie. Die keuse om die film in swart en wit te skiet, dra daartoe by."

Woordtrofees huldig die kunste, maar in donker tye | Toyota US Woordfees 2023

Maryke Roberts
Toyota US Woordfees

"Die wenners van die 2023-Woordtrofees-toekennings is gisteraand by die Oude Libertas-amfiteater bekend gemaak."

Lank lewe Madibaland@Bookbedonnerd!

Johann Rossouw
Feeste

"Darryl is die geliefde gesig van die fees wat dit jaar ná jaar meer met idees, improvisasie en liefde as met geld deurvoer. Enigiemand wat al ’n Bookbedonnerd meegemaak het, weet alles verloop nie altyd volgens plan nie, maar jy word altyd verras en verhef. Vanjaar se 16de Bookbedonnerd van 1 tot 4 November was geen uitsondering nie."

An overview of the Cape Flats Book Festival 2023

Karina Magdalena Szczurek
Books and writers

"When a book festival brings the joy of reading and engaging with writers to places that are not known for such events, it is an additional pleasure to participate."

Trek vir daai blik tuna ’n feesrokkie aan

Karen Hart
Kos en wyn

"Hierdie jaar, het ek besluit, trek ek vir November ’n feesrokkie aan. Ek neem ’n eenvoudige blikkie tuna en maak daarvan ’n feestelike dis wat selfs op die Kerstafel nie sal afsteek nie. En ek lag saam met my pa al die vrese weg vir die hartseertyd wat voorlê – ’n 24ste Kersfees sonder hom en ’n eerste sonder my ma."

Persverklaring: Kersvader stop éérs by die Taalmonument

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

’n Beeldskone aand met kindervermaak, speelparke en buitelugspeletjies vir die jongspan – asook ’n sonsondergang gevolg deur ’n volmaan en Vader Krismis – beloof om die dag in ’n onvergeetlike geleentheid te omskep. Omdat die piekniekreeks ten bate is van "Laat ons Lees!", die ATM se geletterdheidsprojek, word besoekers aangemoedig om ’n nuwe of tweedehandse kinderboek te skenk.

Persverklaring: Dertien nuwe teatertekste by eerste Teksmark Joburg voorgelê

LitNet
KKNK

Skrywers kry tydens dié projek ’n geleentheid om oor hul teks-idee vir ’n teaterproduksie te gesels en dit aan potensiële beleggers voor te lê.

Persverklaring: Christof Berg se "Wil jy sien hoe lyk die hemel"

LitNet
Musiek

Maar dis juis die verliese wat ons dryf om insig te gaan soek. Dit is soos Cohen gesê het, dat die lig inkom deur die krake.

Wetenskapfiksiekompetisie

Haar naam is Uluthando | Wetenskapfiksiekompetisie

Hendie Grobbelaar
Fiksiekompetisies

"Homo sapiens het hulle bestaansreg op aarde verbeur. As daar nog mense bestaan, is hulle welkom in die Fort indien hulle hul onderwerp aan die nuwe orde."

Mignon reduks | Wetenskapfiksiekompetisie

Boekenier
Fiksiekompetisies

"Mignon kry die idee dat daar groot moeilikheid is. Iets groters as die blote verskyning van ’n planeet wat nie eintlik veronderstel is om meer te bestaan nie."

Nuwe skryfwerk

Ek hunker na woorde

Johan van der Merwe
Poësie

"tog is die wind genadig
soos die God van die Bybel
wat nie die riet sal breek
of die lamp se pit sal uitblus nie"

Spreekbeurt

Marisa Fourie
Poësie

"Praat, ’n geleentheid
’n kans om die stilte te ruk
sê wat bedoel word
forseer die oor om te sluk"

Woorde

JC De Jongh
Poësie

"Ek het destyds gelees die water is troebel gemaak
sodat jy moet dink dit is diep."

Die besoek

Stanley Cierenberg
Poësie

"'Nee wat, dit gaan maar aan,' praat die man.
'Dinge gaan gou verander, jy sal sien,' sê ek."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2023 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved