Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 969

29/09/2023


  Krities Afrikaans

LitNet: Kennis van die aand

Pasverskyn

Laaste kans

Skrywer: Marita van der Vyver
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780624094043

’n Groep vriende kom die eerste keer in vyf-en-twintig jaar bymekaar om Adriaan se verjaardag te vier. Een vir een maak die gaste hul opwagting by Adriaan en Yvette se strandhuis aan die Weskus. Sommige bring hul kinders en die uitbundige gelag van kleinkinders saam. Sedert hulle mekaar laas gesien het, moes party van lewensmaats en drome afskeid neem; ander het nuwe liefde en betekenis gevind. En dan is daar Yvette, wat haarself nie so ver kan kry om vir almal van háár reis te vertel nie. 

Boeke en skrywers

André Brink’s Kennis van die aand – published 50 years ago – was the first Afrikaans literary work to be banned

Anthony Akerman
Books and writers

André Brink tells the story in letters to Anthony Akerman: "But still, I’m going to try my damnedest. For the amended Act, due to come out next year, may be the last nail in our little literary coffin."

Mense wat anders kyk

Koos Kombuis
Boeke en skrywers

Koos Kombuis lees vandeesmaand boeke van Darrel Bristow-Bovey, Leon-Ben Lamprecht en Kleinboer. Elkeen “dink anders” en neem daardeur die leser op ’n ontdekkingstog.

Diensplig deur Anelia Heese: ’n skrywersonderhoud

Naomi Meyer, Anelia Heese
Skrywersonderhoude

Anelia Heese praat met Naomi Meyer oor Anelia se boek Diensplig wat onlangs verskyn het en wat ook tydens die EasyEquities-skrywersfees by vanjaar se Toyota US Woordfees bespreek sal word. "Die wonde in ons land is nog baie rou."

Countdown to socialism by Anthea Jeffery: The ANC’s road to Karl Marx

David Willers
Books and writers

"To read Jeffery’s compelling exposé is to realise that, for the past 30 years, the average South African has been a victim of the greatest imaginable confidence trick."

Piet van Rooyen op 70: Rondom ’n boorvuur

Daniel Hugo
Seminare en essays

"Binne die bestek van drie woorde word ’n hele kosmos opgeroep met natuur, mens en gode."

Domestic terror. Intimate partner violence in South Africa deur Nechama Brodie: ’n resensie

Ilse Verster
Resensies

"Die onheilspellende ooreenkomste tussen die verskillende gevalle [van gesinsgeweld], ten spyte van die historiese, geografiese en kulturele verskille, bevestig dat dit nie beperk is tot enige groep nie, maar vroue en kinders wêreldwyd raak."

Die meisie met vlerke deur Jaco Jacobs: ’n lesersindruk

Loraine van der Westhuizen
Lesersindrukke

"Die verhaal sorg vir die herevaluering van stereotipes en opvattings oor die 'normale' of 'aanvaarbare' tipe mens in die samelewing. Lesers word uitgedaag deur verrassende karakters, ’n opwindende handeling en afloop van gebeure wat vereis dat die leser ook, soos Wilson, met nuwe oë na die wêreld kyk."

Persverklaring: kykNET-Rapport-boekpryse 2023

LitNet
Boeke en skrywers

Die kykNET-Rapport-pryse, wat altesaam R1 miljoen bedra, is Saterdag vir die tiende keer oorhandig. Met dié pryse word jaarliks erkenning gegee aan uitnemende Afrikaanse boeke en resensies wat in die vorige kalenderjaar verskyn het. Hier is al die wenners!

Fotoblad: kykNET-Rapport-boekpryse 2023

LitNet
Boeke en skrywers

Die gala-aand van die kykNET-Rapport-boekpryse het op Saterdagaand 23 September 2023 by die Mount Nelson-hotel in Kaapstad plaasgevind. Kyk hier na foto’s van die geleentheid.

kykNET-Rapport-prys vir fiksie 2023: Eugene deur Kirby van der Merwe

Thys Human
Boeke en skrywers

"Benewens die soms ongemaklike vrae wat Eugene oor vraagstukke soos verraad, wraak, verontskuldiging en vergifnis vra, is dit veral Van der Merwe se uitsonderlike slag met woorde wat die leser bybly ..."

kykNET-Rapport Herman Binge-filmprys 2023: Op pad na Moormansgat deur Chris Karsten

Beer Adriaanse
Boeke en skrywers

"Buiten die beskrywings wat speels met die taal omgaan, maak sy landkaarte, foto’s en karaktersketse van Moormansgat reeds ’n tipe filmbybel met uitstaande dialoog."

Jan Rabie-Rapport-prys 2023: Eugene deur Kirby van der Merwe

Ryan Pedro
Boeke en skrywers

"Eugene is ’n plofbare dog elegante teks wat uit die staanspoor hoë eise aan sy lesers stel, maar wat met elke lees dieper en dieper bevredig."

kykNET-Rapport-prys vir niefiksie 2023: Die Kaapse slawe (1652–1838) deur Eunice Visser

Jeremy Vearey
Boeke en skrywers

"Tamaai – dis die enigste gepaste Kaapse slawewoord wat reg laat geskied aan die bronnestudie waarop hierdie boek berus. Dit geld die omvang soveel as die diepgang daarvan."

kykNET-Rapport Boekresensent van die Jaar 2023: Commendatio’s

Bibi Slippers
Boeke en skrywers

Lees Bibi Slippers se commendatio’s van vanjaar se twee wenresensies: Deborah Steinmair se resensie van Antjie Krog se Plunder en Vetplantfeetjies in Vrye Weekblad, en Theodore Rossouw se resensie van Elise Bishop se Twee lewens op LitNet.

ATKV-Woordveertjies 2023: Prys vir Spanningslektuur, Prys vir Niefiksie en ATKV-Prosaprys

LitNet
Boeke en skrywers

Die ATKV-Woordveertjies bekroon jaarliks uitsonderlike prestasies rondom die Afrikaanse woord. Hier is die wenners van die Prys vir Spanningslektuur, Prys vir Niefiksie en ATKV-Prosaprys.

Press release: Celebration of Sindiwe Magona, Puku Children’s Literature Foundation

LitNet
Books and writers

Two highlights of the programme are the launch of Amazwi’s new exhibition on the life and work of literary legend Sindiwe Magona and the launch of the Masifunde Sonke Reading Programme by the Puku Children’s Literature Foundation and Rhodes University.

Persverklaring: Die 2023-AVBOB Poësiekompetisie is ’n viering van Suid-Afrika se poësie-erfenis

LitNet
Skryfkompetisies

’n Keur van opdraggedigte en ses Khoisan-gedigte uit die Bleek en Lloyd-versameling rond die bloemlesing af. Hierdie omvattende bundel is saamgestel deur die hoofredakteur van die AVBOB Poësiekompetisie, Johann de Lange, en die Tshivenda-redakteur van die kompetisie, Agnes Mawela.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 22 tot 29 September 2023

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat gedurende hierdie week op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

Flame in the Snow – the love letters of André Brink and Ingrid Jonker

Karin Schimke, Naomi Meyer
Books and writers (2015)

"She still scratches at me. I wish I could interview her." – Karin Schimke, journalist and poet, on her translation of some remarkable love letters.

kykNET-Rapport Boekresensent van die Jaar 2023: wenresensie – Twee lewens deur Elise Bishop

Theodore Rossouw
Resensies (2022)

"Hierdie boek kan cisgender mense help, soos dit my kon help met my eie rebellie teen Elise se binêre sienings van manwees en vrouwees."

Nou op Voertaal

Stormramp tref die Stormkaap

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Rampbestuursbeamptes moes Sondag deur die nag werk terwyl verskeie berigte ontvang is van paaie wat oorstroom is, huise wat beskadig is, bome ontwortel is en kragonderbrekings voorgekom het."

Omstrede Bela-wet oor onderwys nog ’n stap nader

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Die omstrede wysigingswetsontwerp op onderwyswette wat die afgelope week deur die parlementêre portefeuljekomitee oor basiese onderwys aanvaar is, sal waarskynlik in die hof gaan draai as die parlement dit goedkeur."

Suid-Afrika se godsdiens-, taal- en kultuurregte kry ’n rapport

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Die doel van hierdie studie, in die vorm van ’n telkaart, sal wees om te bepaal tot watter mate die land daarin slaag om die regte van sy kulturele, godsdienstige en taalgemeenskappe in ooreenstemming met die Grondwet te verseker en te bevorder."

Misdaadbekamping in Suid-Afrika boer verder agteruit

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Cele het gesê akademici, lede van die media en sekere magte binne die polisie het ’n agenda om die polisie se werk wat die misdaadintelligensie-eenheid moet versterk, ongedaan te maak."

Memphis – geboorteplek van rock ’n roll en tuiste van die blues

Stephen Fourie
Reizen

"My reis het eintlik al in Parow, Kaapstad van alle plekke begin. Die platewinkel Melody Inn in Voortrekkerweg was my kerk. ’n Byna magiese plek waar ek op twaalfjarige ouderdom die eerste keer 'You shook me' van Led Zeppelin gehoor het. Dit was asof ’n skakelaar iewers diep binne my aangeskakel het en sedertdien nooit weer afgeskakel het nie. Ek sou later eers hoor dat dit oorspronklik ’n Willie Dixon-komposisie is. Dit het my op ’n ontdekkingstog gelei na die legendariese blues-musikante van Memphis en omstreke."

Uitnodiging: Yves T’Sjoen-boekbekendstelling

Voertaal
Kalender

Yves T’Sjoen van die Universiteit Gent kom gesels oor sy publikasies oor Breyten Breytenbach wat pas verskyn het. Die gesprek word gelei deur Reinhardt Fourie van Unisa. Ligte verversings word na die bekendstelling bedien.

Afrovibes Festival 2023: Liquid Traces | Vloeibare Sporen

Voertaal
Cultuur

Afrovibes Festival viert van 4 tot en met 15 oktober haar 20ste jubileum! Het festival vindt plaats in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam en brengt dans, theater, muziek en meer van actuele makers en kunstenaars uit zowel het (Oost) Afrikaanse continent als de Afrikaanse diaspora in Europa en Nederland.

Leefstyl

Die sprekers | The speakers: Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

Altesaam 32 sprekers het aan die Etienne van Heerden Veldsoirée deelgeneem. | During the 2023 Etienne van Heerden Veldsoirée 32 speakers participated.

Bygewerkte, chronologiese program | Die EasyEquities-skrywersfees | 9–14 Oktober 2023 | Toyota US Woordfees

LitNet
Toyota US Woordfees

Laai die bygewerkte en chronologiese program van vanjaar se EasyEquities-skrywersfees by die Toyota US Woordfees 2023 hier af.

Braam en die engel by die Toyota US Woordfees 2023: ’n onderhoud met Nico Scheepers

Naomi Meyer, Nico Scheepers
Toyota US Woordfees

"Vir my voel dit soos om animasie te kyk wat lewend word. Dis werklik iets wat mens net in die teater kan ervaar."

Tuis, ek’s liefie by die Toyota US Woordfees 2023: ’n onderhoud met Cintaine Schutte

Naomi Meyer, Cintaine Schutte
Toyota US Woordfees

"Ek dink mense gaan die produksie geniet. Dit het baie lag en baie byt. [Dit] het ook ’n fantastiese rolverdeling. Amanda Strydom, Wessel Pretorius, Crystal-Donna Roberts, Carlo Daniels en Veronique Jephtas."

Die dag toe Guppie sweef by vanjaar se Toyota US Woordfees 2023: ’n onderhoud met Jeani Heyns

Naomi Meyer, Jeani Heyns
Toyota US Woordfees

"Kinderteater is van kardinale belang in ’n feesprogram. Kinders moet van jongs af blootgestel word aan kuns van alle vorme sodat hulle kan lief raak vir die kunste en hulle wêreld kan verbreed. Ouers moet ook hulself afvra: Sal jy eerder wil hê jou kind moet ’n uur op die selfoon spandeer of hulle na ’n onvergeetlike teaterervaring neem?"

Hoe verklaar jy dit? Met Jana Marx en Stefaans Coetzee by Momentum Beleggings Aardklop 2023

Yolanda Wessels, Jana Marx
Aardklop

"Kultusgedrag kan sy kop uitsteek in vriendekringe en selfs by die werk. Ná Devilsdorp het ek ontsettend baie vrae gekry van mense wat wonder oor die gevaartekens – hoe om te weet of jy reeds deel is van so ’n groep en ook hoe om mense te help wat daarin vasgevang is."

Strong story, adaptation and team make The promise this year’s must-see stage production

Clifford Roberts
Lifestyle and entertainment

"This is theatre and theatre-making at its best."

Welgemoed Kunstefees 2023: Boek-en-koek

Loraine Maritz
Feeste

"Welkom aan die koeke van Robertson!" Met hierdie guitige groet het Nadine Petrick die meer as 300 gaste, wat netjies op die kerkbanke in Welgemoed Kerk ingeryg gesit het, laat skaterlag. Dit was boek-en-koek-oggend, deel van die Welgemoed Kunstefees, en Irma Joubert en Antjie Krog was op die spyskaart.

OmmiGhellie met Frazer Barry terug vir ’n tweede seisoen

LitNet
kykNET Portaal

Ons stories. Ons volkskatte. Ons erfenis. Dít is waaroor dit vir Frazer Barry in OmmiGhellie gaan, wat na kykNET&kie terugkeer vir ’n tweede seisoen op 6 Oktober.

Persverklaring: André Schwartz by feeste te sien

LitNet
Musiek

André Schwartz se vertoning Any dream will do – My pad met Webber word op 3 en 4 Oktober by Aardklop aangebied en op 10 en 13 Oktober by die Toyota US Woordfees.

Persverklaring: 2023 Foxwoodfees vier die verlede én kyk vooruit

LitNet
Feeste

Vanjaar se fees is ook ’n fees van visuele kuns: elke kunstenaar met sy of haar eie lewensvisie en tegniese vaardigheid wat van hom of haar ’n nasionaal en internasionaal erkende kunstenaar maak. Die uitstalling is saamgestel deur die kunstenaar en aktrise Isabella Mostert.

Persverklaring: Gewilde aandwedloop op Paarlberg vir goeie doel op 13 Desember 2023

LitNet
Afrikaanse Taalmuseum en -monument-portaal

Met die groeiende uitdaging om die lewensgehalte van pasiënte met lewensbedreigende siektes, asook hul gesinne, te verbeter, is dit nou die tyd om draf-draf (of stap-stap) geld in te samel vir die Drakenstein Palliatiewe Hospies. Boonop is talle kontantpryse op die spel wanneer die Afrikaanse Taalmuseum en -monument (ATM), Historium Trust, Drakenstein Palliatiewe Hospies en Paarl Atletiekklub se pretgelaaide Aandwedloop op Woensdag 13 Desember 2023 op die beeldskone Paarlberg plaasvind.

Stemme

Refleksie

Valda Jansen
Stemme | Voices | Amazwi

Vir Stemme, LitNet se dialoogprojek saam met die Suidoosterfees, NATi en die ATKV, is tien dramaturge genader om kort dialoë te skryf. Twintig akteurs is gevra om daarin te speel en tien regisseurs het elkeen ’n stuk afgerond. In Valda Jansen se dialoog Refleksie vertolk Jill Levenberg en Lindzay Naidoo die rolle. Sandra Temmingh was in die regisseurstoel.

Akademies en skole

Die kultuurhistoriese aktiwiteitsteorie: ’n lens om die onderrig van plantkunde as teenvoeter vir plantblindheid te ondersoek

Amelia Abrie
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Plantblindheid, of die onvermoë om plante raak te sien of om hulle belangrikheid te erken, is ’n verskynsel wat wyd onder akademici, onderwysers, leerders en die algemene publiek voorkom."

Graad 2: Wiskundevraestel en -memo, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 2 en moet jy in Wiskunde uitwerk hoeveel kinders daar in jou klas is as ’n prentjie van een dogtertjie al die tyd vyf dogtertjies voorstel en ’n prentjie van een seun dalk sewe seuns? Laai hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann West af en kry ’n maklike manier om vir oulaas vir die toetsreeks voor te berei. As jy wonder hoekom hierdie twee kinders so mistroostig lyk, is die antwoord: Hulle weet nie dis amper vakansie nie!

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Begin van die kwartaal! LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Menings

Die BELA-konsepwet is aanvaar: ’n onderhoud met Jaco Deacon

Naomi Meyer, Jaco Deacon
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Geen van die bepalings in BELA gaan sorg vir goeie skole of goeie landsburgers nie. Die teendeel kan eerder gebeur, naamlik dat die staat goeie skole se taalbeleide kan verander of goeie skole oorvol kan maak met beheer oor toelatings."

Fedsas-persverklaring oor BELA: Is die koeël deur die kerk vir onderwys?

LitNet
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

Ons, die mense van Suid-Afrika, sal moet opstaan vir openbare skole en baie harder baklei vir gehalte-onderwys vir elke kind in ons land. Ons moet besluitnemers aanspreeklik hou vir die nakoming van hul verantwoordelikhede. Goeie ouers moet hand opsteek en staan as kandidate in volgende jaar se beheerliggaamverkiesing en elke ouer moet gaan stem.

We need to talk

Freek Robinson, Sihle Khumalo
Interviews

Sihle Khumalo says conversation is important. We need to talk about the difficult things, the hard things, the things that make us uncomfortable. Freek Robinson starts the conversation.

’n Soirée saam met my suster

Elmarié Dercksen
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Vir kop oopskiet. Vir dapper dink. Ter wille van oorlewing. Almal welkom."

On racism at book festivals

Bettina Wyngaard, Darryl David, Izak de Vries
Opinion

"White supremacy must be stopped. Festivals should be safe, inclusive and welcoming spaces to all."

’n Ode aan die Orde van die Windpomp

Jo Els
SêNet-briewe

"Vanjaar was die ontvanger Cradock se eie Clinton V du Plessis, ’n digter wat woorde met ’n skoffel en ’n graaf omdolwe en uitspit, ’n fyn waarnemer van sy eie lewe en die lewe rondom hom."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Hoe COVID-19 ons herinner het aan wat ons nooit moes vergeet het nie

Johann Rossouw
Seminare en essays

"Wat is dan nou hierdie engelagtige musiek wat uit die radio kom? Hoe is dit dan dat die pianis se vingers op die klawers so hoorbaar is dat sy dit kan sien? Lang, wit vingers wat ritmies die klawers druk, ritmies soos wat sy self van kapsule na kapsule saam met dokter Engelen beweeg, die suurstofmaskers verstel, seker maak die druppe is nog vol, die bloeddruk stabiel?"

Afasie: Wat doen jy wanneer woorde wegraak?

Sulette Ferreira
Seminare en essays

"Alhoewel afasie in die eerste plek ’n taalversteuring is, kan sommige mense sekondêre kognitiewe uitdagings ervaar, soos probleme met geheue of aandag – dit is meer as ’n blote verlies aan woorde. Die toestand kan byvoorbeeld veroorsaak dat lyers hul loopbaan moet prysgee, wat dikwels lei tot sosiale isolasie, een van die pynlikste emosionele gevolge van afasie."

artwords: UT PICTURA POESIS – Kunsten in gesprek

Yves T'Sjoen
artwords

"Voor deze notitie op vraag van Jean Dreyer heb ik ervoor gekozen de intrigerende 'intermedial gap' tussen woord en beeld kort aandacht te geven. In mijn onderzoeksgebied, de letterkundige neerlandistiek, wordt nogal wat onderzoek naar intermedialiteit ondernomen. Ik word geboeid door semantische en poëticale relaties tussen schilderkunst en poëzie."

Nuwe skryfwerk

Mag tyd stop

Corlie Liebenberg
Poësie

"as my kinders
aan my voordeur klop
mag tyd
stop"

Arm wals

Thérèse Fensham
Poësie

"solank as die kosprys op
die hemelbesem staan
solank as inflasie altyd
kaalvoet bly kraam
solank die rooimiere
jou skuld wil beaam"

Hoopvol

Christo Meyer
Poësie

"Kom kuier vir jou ma
terwyl sy nog hier is
Ek is moeg van elke dag hoor
hoe sy haar dogter mis"

AI

Stephan Du Toit
Poësie

"Ons het jou geskep: uit nulle en ene,
uit Archimedes en Einstein, uit Shakespeare ..."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2023 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved