Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 972

20/10/2023


  Krities Afrikaans

LitNet: Ontlaering?

Pasverskyn

Soekenjin

Skrywer: Bibi Slippers
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624093831

Soekenjin is ’n bundel oor begeerte, ’n versameling verse oor die lewe in die tyd van die Internet van Dinge. Dit is gedigte oor die soeke na alles: liefde, die self, betekenis en die regte woord, en oor die sublieme en banale dinge wat ons as soekers vind. Die bundel ondersoek ook die vreemde afdraaipaadjies waarlangs ons nuuskierigheid, behoeftes en verslawings ons lei.

Akademies en skole

"Iets hieroor het ons ongemaklik gestem": die verband tussen "ontlaering" en die kolonialeske in onlangse Afrikaanse taal- en letterkundige diskoerse

Luan Staphorst
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die Ontlaering-Sitkamer-groepering verteenwoordig – ondanks hulle ideale van vernuwing, epistemiese en sosiale geregtigheid en Afrikaans se bevryding – ’n 'laer' waarin daar 'saamgehurk' word in opstand teen ’n hede en verlede waarvan die groepering in wese ’n oppervlakkige begrip het."

Persverklaring: SA Akademie ken erelidmaatskap aan Oppel Greeff toe

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Erelidmaatskap is die hoogste toekenning van die SA Akademie, wat bekend is vir sy gesogte toekennings wat ’n prestasiekultuur in Afrikaans bevorder.

Graad 5: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 5 en is jy nou al baie lus vir die Desembervakansie? Die goeie nuus is dat jy in hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann Langeveldt ’n vraag aantref wat jou oor swem gaan laat nadink. Nog beter nuus is dat jy goeie punte vir jou Wiskunde-eksamen gaan kry as jy hierdie vraestel gebruik om voor te berei. (Die beste nuus is dis regtig ’n kort kwartaal en dis amper vakansie.)

Graad 6: Wiskundevraestel en memo, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 6 en dink jy nou al aan die vakansie wanneer jy net kan ontspan? Dink hoe slim sal jy hierdie vakansie klink as jy raai wat die waarskynlikheid is dat van een van jou maats die skoppensboer of koningin van harte sal optel! As hierdie nou veels te moeilik klink, laai hierdie gratis oefenvraestel deur Lee-Ann Langeveldt af en berei sommer terselfdertyd voor vir jou eksamen hierdie kwartaal. Daar bestaan ’n groot waarskynlikheid dat jy sommer ’n goeie punt op jou rapport sal behaal.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Begin van die kwartaal! LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Uit die argief

Afrikaans as liminale transnasionale literêre sisteem: ’n paar gedagtes oor ontlaering uit QwaQwa

Azille Coetzee
Universiteitseminaar | University Seminar (2020)

"Hoe kan ons Afrikaanse letterkunde aanbied vir nuwe generasies studente op ’n manier wat die skanse van die laer deurbreek? Hoe word die studie van Afrikaanse letterkunde in verhouding gebring met ander geskiedenisse, tale, literêre tradisies en invloede?"

Die derde Swart Afrikaanse Skrywerssimposium is hier

Joel Claassen, Steward van Wyk
Onderhoude (OuLitNet) (2005) 

"Ek dink ’n mens moet die gebruik van die konsep swart vir die doeleindes van hierdie simposia so ’n bietjie kontekstualiseer of omskryf. Dit gaan nie om ’n kleuraanduider nie, maar meer om ’n generiese omskrywing, en dus is dit ’n polities-ideologiese term wat verwys na mense wat hulle in verset teenoor die hegemoniese gebruike en praktyke gevind het."

Assemblage-teorie, affek en witwees. ’n Alternatiewe blik op die werking van witwees

Liezl Dick
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe) (2018)

"Na die 1994-verkiesing is die netwerk van wette wat mense op grond van ras by wyse van spreke in eerste-, tweede- en derderangse landsburgers verdeel het, opgehef. Dit is 24 jaar later, en rasgedrewe sienings en gewoontes veroorsaak steeds rassespanning en polarisering."

SV Petersen se tydskrifverhale

Steward van Wyk
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe) (2008) 

"Hierdie tekste bied uitsonderlike insig tot die plattelandse en stedelike kultuur van die sogenaamde 'nieblanke' gedurende die 1940’s."

In gesprek oor witwees in Suid-Afrika met Melissa Steyn en Christi van der Westhuizen / In conversation about whiteness in South Africa with Melissa Steyn and Christi van der Westhuizen

Kees van der Waal, Melissa Steyn, Christi van der Westhuizen
Onderhoude (2019)

Op versoek van LitNet het Kees van der Waal vrae oor witwees aan twee kenners, Melissa Steyn en Christi van der Westhuizen, gestel.

Menings

Is daar hoop vir ’n vreedsame oplossing in die Israel-Hamas-konflik?

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Die oorgrote meerderheid van die mense wat nou in die Gaza-strook vasgevang is, is nie Hamas-lede nie. Daar is dokters, verpleegsters, onderwysers, joernaliste, vrugteverkopers, huisvroue. Gewone mense. Natuurlik is daar lede van Hamas ook, maar hoe skei mens in ’n stedelike gebied vegter van onskuldige burger? Niemand kan nie, en dit lyk ook nie asof die Israeli-weermag met hul Amerikaanse ondersteuners belangstel om dit te doen nie."

Die mens was amper nie hier nie

Elsabé Brits
Seminare en essays

"Die storie oor ons evolusie, en hoe ons ontwikkel het, is ten nouste gekoppel aan die uitwissing en dood van ander spesies voor ons. Ons kan met reg vra of ons hier sou gewees het indien daar nie vorige massa-uitwissings was wat ons voorsate ’n hupstoot gegee het nie. Ons oervoorsate se storie is ook ons storie."

Hou KI ’n bedreiging vir skrywers in?

Imke van Heerden
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

Die Istanboelse akademikus Imke van Heerden besin oor die toekoms van skeppende skryfwerk, en diep vroeë kompergeskiedenis op om oor hierdie vraagstuk na te dink.

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: ’n onderhoud met Charl-Pierre Naudé oor In die rede geval

Johann Rossouw, Charl-Pierre Naudé, Henning Pieterse
Onderhoude

In hierdie aflewering van die Johann Rossouw-gespreksreeks praat Johann Rossouw en Henning Pieterse met Charl-Pierre Naudé oor Charl-Pierre se boek In die rede geval.

Die Nobelpryswenner vir 2023: Jon Fosse, die stem van die onsêbare

Mellet Moll
Seminare en essays

"Die Nobelprys vir letterkunde is sedert 1901 aan 120 wenners toegeken en Fosse het die prys verower vir sy vernuwende bydrae om met veral sy vernuwende dramas en prosa '’n stem te gee aan die onsêbare', soos reeds hier bo vermeld. Heelwat van die karakters in sy werke is buitestanders, en eksistensiële kwessies soos selfdood en waansin kom aan bod. Die onsêbare behels onder meer die diepgang van kreatiwiteit, angst, liefde, skande, verwerping, grasie en genade."

Die stereotipering van vroue

Nini Bennett
Rubrieke

"Dit is inderdaad so dat mens ander nie op rigiede wyse in kassies, kompartemente – noem dit wat jy wil – kan plaas nie. Maar dit is wel die geval dat die narratiewe onderliggend aan menslike gedrag en prototipes in patrone bly uitspeel. Hier volg ’n paar van die vroulike stereotipes."

Boeke en skrywers

21 Voices deur Marthie Momberg en die Palestynse stryd: Wat kan jý doen? | Naledi-dag 2023

Trisa Hugo
Boeke en skrywers

"Luister na Marthie Momberg – sy vra die regte vrae, sy bring die boodskap dat ons net moet doen wat ons doen, en dit sal die regte ding wees."

Across boundaries: a life in the media in a time of change by Ton Vosloo: a book review

Paul Murray
Books and writers

"In 1970, the NP scored a massive victory at the polls, but it was a time that government opposition became weakened and the Progressives gained ground. Was it because the newspapers in the Nasionale Pers were conscientising Afrikaners to start accepting change?"

Katvis deur Annelie Botes: ’n boekbespreking | Toyota US Woordfees 2023

Maryke Roberts, Chris Botes
Toyota US Woordfees

"Dit sou makliker wees om die son te oortuig om in die weste op te kom as om Annelie te oortuig om ’n boek halfpad te los." Maryke Roberts het ’n gesprek met Chris Botes, Annelie Botes se man, gelei. Annelie sterk tuis aan na ’n hele paar operasies en kon nie die fees bywoon nie.

Sirkelgang deur Johann Lodewyk Marais: ’n resensie

René Bohnen
Resensies

"Marais het veral as ekodigter bekend geword en in Sirkelgang kom die groter spektrum van die Antroposeen en spesieverse aan bod. Ter bewaring, ter optekening, ten einde insig en begrip te verkry, bou die digter bundel vir bundel aan ’n geheel wat verrys soos ’n argief of ’n diorama teen die horison."

Laaste kans: ’n boekebrekfis met Marita van der Vyver

Christiaan J de Swardt, Marita van der Vyver
Skrywersonderhoude

"Hoewel hierdie boek nie ’n Covid-storie is nie, gebeur daar dinge, en op ’n manier is dit tog ’n bewusmaking van die skaduwee van die pes wat oor ons gehang het. Die karakters weet nie wat op hulle wag nie, hoewel die lesers ’n vermoede het ..."

Kammawaarwêreld deur Estelle Kruger: ’n resensie

Dewald Koen
Resensies

Kammawaarwêreld is ’n roman waarby talle lesers aanklank sal vind. Met die einde van die jaar wat nader kruip, is hierdie die ideale roman om tydens die vakansie te lees en te besin oor die lewe en die betekenis daarvan. Want soms wil elke mens dalk net vir ’n wyle van sy of haar eie 'storie' ontsnap en die nagmerrie in ’n sprokie omskep."

Madibaland @ Bookbedonnerd 2023: an interview with Darryl David

Naomi Meyer, Darryl David
Lifestyle and entertainment

"When we created Book Town Richmond, that Obama phrase, 'the audacity of hope', was uppermost in my mind. Because it was sheer audacity to create a Book Town with not a cent to our names. It was sheer audacity to think that writers and bibliophiles would travel nearly 1 000 kilometres to a book festival. And somehow, here we are. Seventeen years later. Against all odds."

Jan Rabie & Marjorie Wallace-Skrywersbeurs 2024: ’n onderhoud met Steward van Wyk

Naomi Meyer, Steward van Wyk
Onderhoude

"Daar is absoluut geen voorskrifte of voorkeure oor wie die beurs mag ontvang nie. Die oorwegende faktor is die meriete van die aansoek waarin vernuwende elemente en bydraes tot die Afrikaanse letterkunde deur die beurskomitee opgeweeg word."

Persverklaring: Jan Rabie & Marjorie Wallace-Skrywersbeurs 2024

LitNet
Boeke en skrywers

Die Universiteit van Wes-Kaapland kondig graag aan dat aansoeke ingewag word vir die agtste toekenning van die Jan Rabie & Marjorie Wallace-Skrywersbeurs.

Press release: UJ announces shortlist for the 2023 UJ Prize for Translation

LitNet
Books and writers

The University of Johannesburg (UJ) is delighted to present the shortlist for the esteemed 2023 UJ Prize for Translation. This accolade acknowledges the remarkable achievements of translators in the realm of literary translation. UJ received a multitude of entries, each demonstrating remarkable quality, making the process of shortlisting both demanding and rewarding.

Persverklaring: 2024 kykNET-Rapport-Boekpryse

LitNet
Boeke en skrywers

Uitgewers word hartlik uitgenooi om weer boeke voor te lê vir die 2024 kykNET-Rapport-Boekpryse.

Persverklaring: Laai die ATKV-Kinderboektoekennings se reglement en inskrywingsvorm hier af

LitNet
ATKV-Portaal

Inskrywings vir die ATKV-Kinderboektoekennings 2023 sluit op 17 November 2023. Laai die reglement en inskrywingsvorm hier af.

Persverklaring: Gebed vir elke geleentheid word by NALN bekendgestel

LitNet
Boeke en skrywers

LUCA en Exclusive Books nooi jou na die bekendstelling van Gebed vir elke geleentheid deur Hennie Maartens. Maretha Maartens sal die gesprek lei.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 14 tot 20 Oktober 2023

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat gedurende hierdie week op die redakteur se lessenaar beland het.

Leefstyl

Die vegetariër is spektakulêr en deksels moeilik | Toyota US Woordfees 2023

Izak de Vries
Toyota US Woordfees

"Wat Jaco Bouwer met die stel aangevang het, is reeds die geld vir die kaartjies werd. Gooi dan nog die musiek en die akteurs en die ligte by, dan prut die koue pampoen en die vuurwarm rissies gou vir ’n feesmaal."

Busrit in die aand: ’n resensie | Toyota US Woordfees 2023

Izak de Vries
Toyota US Woordfees

"Hierdie produksie het natuurlik my oog gevang weens die titel, maar die feit dat Frank Freeman die kitaar sou optel, was my grootste dryfveer om dit te gaan kyk. Dié kêrel mag maar ’n kitaar hanteer."

All my ex-lovers are dead: ’n resensie | Toyota US Woordfees 2023

Izak de Vries
Toyota US Woordfees

"Maria Vos se rou, eerlike interpretasie van ’n teks oor liefde en verlies het gemaak dat jy haar ’n drukkie wou gaan gee aan die einde."

Reckless daughter: Joni Mitchell: ’n resensie | Toyota US Woordfees 2023

Izak de Vries
Toyota US Woordfees

"Wat is ’n Woordfees sonder die musiekmissionarisse wat ’n ikoon huldig? Kerneels Breytenbach en Danie Marais het ’n besondere kennis van kontemporêre musiek en kan heerlik gesels. Toe bring hulle Desmond Painter aan boord, en siedaar: ’n wenresep!"

Boesak en die doelbewuste on-onthou | Toyota US Woordfees 2023

Izak de Vries
Toyota US Woordfees

"Meer as Boesak se lewe word só belig – talle helde van wie die name lank nie meer genoem word nie, word vir ’n oomblik weer hardop uitgespreek."

Die Moeder: a review | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"The set was extremely realistic at the start of the play, but became more chaotic and broken as the play progressed. It paralleled Anna’s own mental decline."

Hans steek die Rubicon oor: A showcase of characters wins over the audience | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"Lizz Meiring’s attention to detail, her understanding of comic timing and her emphasis on story above anything else truly shine through. And finally, there is the actor. He must stand on the stage and bring all those aspects together."

Die twee laksmanne: absurd, meesterlik, katarties, kunst | Toyota US Woordfees 2023

Christo de Kock
Toyota US Woordfees

"Die skone absurditeit laat die gehoor toe om die uitdagings van menswees en geestesuitdagings op die karakters te projekteer. Manipulasie, 'gaslighting', skuldgevoel en die vermoë om onmenslik op te tree, word kunstig uitgebeeld en laat die gehoor nadink oor die sondes van die mens."

Jessie, die man en die maan: a review | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"Carlo Daniels delivers a highly energised and nuanced performance. His physicality is commanding. It is not an easy piece to act in. There are huge physical demands, a highly packed text, multiple characters to play and a very wide emotional range required."

A midsummer night’s dream: a moment of magic! | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"I was reminded of why I really love theatre: not because it is artsy, deep and meaningful, but because it has the unrivalled power to transport us to another world."

Vêr in die wêreld Kittie: A journey through music and stories | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"The mix of different types of music (on the radio, by the actors, by the band – with violins, guitars, a blikkitaar and even a mouth organ) creates contrasts and combinations that immerse the audience in a cultural tapestry."

Laerskool Noord: a review | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"This is old-fashioned, realistic theatre: a staffroom on the stage and outfits that match the three personality types to a T."

Die dag toe Guppie sweef: a review | Toyota US Woordfees 2023

Klara van Wyk
Toyota US Woordfees

"Die dag toe Guppie sweef is unique children’s theatre that refrains from being didactic. For children who are growing up in an increasingly complicated world, and in a country with fraught tensions, it is essential that we encourage them to ponder solutions rather than prescribing to them with answers. And to listen, dream and take a good leap of faith when needed – much like Guppie."

Tuis, ek’s liefie: A masterpiece in the making | Toyota US Woordfees 2023

Estelle Terblanche
Toyota US Woordfees

"Tuis, ek’s liefie has all the ingredients of a top-notch comedy piece: a strong text, beautiful set and costumes, a witty and clever directing style and a stellar cast."

Wegwêreld: ’n Instagram-resensie | Toyota US Woordfees 2023

Naomi Meyer
Toyota US Woordfees

"Welgedaan, Parel Vallei; julle vat mens weg. Na ’n goeie, hoopvolle plek toe. Mens wens met jeugdige passie dat die hele land se mense hierdie toneelstuk kan sien."

Tuis, ek’s liefie: ’n resensie | Toyota US Woordfees 2023

Analize Viljoen
Toyota US Woordfees

"Judy en Johnny is ’n paartjie wat vreeslik gelukkig getroud is. Soos wat mense in die 1950’s gelukkig getroud was. Byna soos in die ou grappie – die een is gelukkig en die ander een is getroud."

Woordmusiek: ’n resensie | Momentum Beleggings Aardklop 2023

Mariska Bolleurs
Aardklop

"Dit was ’n meersterklas in storievertel. Die verhoog is strak beklee met ’n klavier, ’n paar kitare en swart-en-wit foto’s van drie legendes: Antoinette Kellermann, Jana Cilliers en Vinette Ebrahim. Coenie de Villiers se Woordmusiek bied ’n meesterklas aan in die fynere kuns van woord-en-musiek."

Talk to me: ’n filmresensie

Leon van Nierop
Film

"Dit is die grieselrige reis na die eindbestemming wat Talk to me een van die suksesvolste skokfilms van die afgelope paar jaar gemaak het."

Nou op Voertaal

Nederland se koningshuis besoek Suid-Afrika

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Suid-Afrika en Nederland het die afgelope week die bande tussen die twee lande verder versterk tydens die Nederlandse staatsbesoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima."

Suid-Afrikaners is diep verdeeld oor die oorlog tussen Israel en Palestina

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Terwyl die oorlog tussen Israel en Palestina verder eskaleer en al hoe meer mense in die bloedige oorlog sterf, is Suid-Afrikaners en Suid-Afrikaanse politieke partye diep verdeeld oor die kwessie."

Minder beurtkrag en goedkoper brandstof wink dalk

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Daar is moontlik ’n lig aan die einde van die donker tonnel vir vuisvoos Suid-Afrikaners wat die afgelope tyd onder stygende brandstofpryse en aanhoudende beurtkrag deurgeloop het."

Momentum neem toe om ANC te probeer verslaan

Jean Oosthuizen
In het nieuws

"Verskeie ontwikkelings is besig om hernude momentum te gee aan samewerking tussen partye en die betrokkenheid van burgerlike organisasies. Verskeie burgerlike organisasies het begin om Suid-Afrikaners onder een sambreel, #Convergence4SA, saam te snoer en aan te moedig om volgende jaar te gaan stem."

Nobelpryswenner Wole Soyinka bring aktualiteit en letterkunde in kaart op Africa in the World

Willem de Vries
Literatuur

Soyinka, die ontvanger van die Nobelprys vir letterkunde in 1986, was onlangs ’n gas van die Africa in the World-fees op Stellenbosch op uitnodiging van die stigter van die fees, Dele Olojede.

Die dorp is McGregor

Maryke Roberts
Reizen

"Amelia is net so mal oor geskiedenis soos ek, en die McGregor Erfenisstigting se navorsing op hul webblad oor die ou McGregor Sekondêre Skool, waarin ons bly, is in die klein verwelkomingsboekie in ons kamer vervat."

Clos Malverne: Oos, wes, tuis nie bes in hierdie geval

Maryke Roberts
Reizen

"Michelle, gasvryheidsbestuurder, het flussies vertel dat Seymour Pritchard die 10 hektaar-plaas Malvern Heights in 1969 by kolonel JW Bellingham gekoop het, wat die plaas vernoem het na die golwende heuwels rondom Malvern in sy geboorteland, Engeland."

Nostalgiese Londen

Maryke Roberts
Reizen

"Ons lag as ons die dinge onthou wat hy gewys en vertel het, soos 'Look right' wat op die paaie geverf is sodat oorsese toeriste wat gewoond is die verkeer kom van ’n ander rigting, nie omgery word nie."

Stemme

Franklin

Nathan Trantraal
Stemme | Voices | Amazwi

Vir Stemme, LitNet se dialoogprojek saam met die Suidoosterfees, NATi en die ATKV, is tien dramaturge genader om kort dialoë te skryf. Twintig akteurs is gevra om daarin te speel en tien regisseurs het elkeen ’n stuk afgerond. In Nathan Trantraal se dialoog Franklin vertolk Cantona James en Veronique Jephtas die rolle. Melissa Myburgh was in die regisseurstoel.

Nuwe skryfwerk

Lente in die Noord-Kaap

Anton van Rensburg
Poësie

"As U voete saggies
oor klein-klein grassies loop,
hoor clivia en kalossie,
en kelk ’n aron vlamwit oop."

Ek het alles prysgegee

Willem de Swyger
Poësie

"maar die skoonheid
van die lug se blou
van die lente se groen
spook steeds by my"

Vanselfsprekend

Loretta Szikra
Poësie

"die klein dingetjies
en edelaardige dade
waarvan ons die waarde
so graag onderskat"

Wederkoms

Jacques Boshoff
Poësie

"dit is dekades later
en ek sien my pa nog soms in drome
maar onvolledig
want tyd is ’n besem wat die onthou
wreed en sonder ophou
wegvee"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2023 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved