#StopSkoleKaping: ’n Lelike dag wanneer openbare skole weer staatskole word

  • 97

’n Storm wat dreig (foto van Jaco Deacon: Twitter)

Gedink jy as ouer het die reg om te besluit oor jou kind se onderrig? Nie as die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Basiese Onderwys ’n werklikheid word nie. Jaco Deacon, onderwysregspesialis en adjunkhoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole (Fedsas), sê as gewone Suid-Afrikaners nou hul demokratiese plig versuim, pak donker wolke saam op die horison.

Staatsbeheer wat teen demokrasie indruis ‒ dít is die kenmerk van die genoemde wysigingswetsontwerp wat op 13 Oktober vanjaar deur die Minister van Basiese Onderwys vir kommentaar afgekondig is. Die wetsontwerp is onder meer daarop gemik om sekere funksies van skoolbeheerliggame in te perk, insluitend aanbevelings oor sekere aanstellings, toelatings- en taalbeleid, asook bepaalde finansiële funksies.

Suid-Afrika het in ons nuwe grondwetlike bedeling doelbewus wegbeweeg van die model van staatskole. In die geval van ’n staatskoolmodel besluit die staat oor alles en het beheer oor alles. Die Suid-Afrikaanse Skolewet skep egter openbare skole – skole met volle regspersoonlikheid wat deur skoolgemeenskappe beheer en bestuur word deur demokraties verkose lede van beheerliggame. Ons het 23 719 openbare skole met nagenoeg 285 000 beheerliggaamlede wat so belangrik is dat dit in ’n Konstitusionele Hof-uitspraak beskryf is as ’n “baken van voetsoolvlak-demokrasie”.

In Suid-Afrika het elke landsburger ooreenkomstig die Grondwet die reg op basiese onderrig en die staat is hiervoor verantwoordelik. In praktiese terme beteken dit dat die staat vier groot verpligtinge het:

  1. om skole te verskaf
  2. om onderwys te befonds
  3. om toesig te hou oor die gehalte van onderwys
  4. om behoorlik-opgeleide en -gekwalifiseerde opvoeders te voorsien.

Met die inwerkingtreding van die Skolewet en die pligte en verantwoordelikhede wat aan beheerliggame gegee is, het daar nog ’n belangrike kernplig bygekom, naamlik die opleiding van beheerliggame. Hier het provinsiale departemente ’n druipsyfer behaal en weinig is gedoen om voldoende opleiding en ondersteuning aan beheerliggame te gee. Die staat kry helaas ook nie ’n onderskeiding in die nakoming van die eerste vier pligte nie!

Die voorgestelde wysigings neem ons terug na ʼn model waar die staat beheer het oor alles. Dit druis loodreg in teen die beginsels van openbare skole en demokrasie in die algemeen en gaan geensins daartoe bydra om die gehalte van onderwys in die land te verhoog nie. Die teendeel gaan eerder realiseer.

Die wysigings maak direk inbreuk op ouers se inspraak in die onderrig van hul kinders en doen afstand van die sogenaamde vennootskap tussen die staat, opvoeders en ouers in dié verband. Die wysigingswet ignoreer ’n aantal rigtinggewende uitsprake van die Konstitusionele Hof wat juis beheerliggame se magte en bevoegdhede bevestig het en die belangrike rol van beheerliggame beklemtoon het.

Die bekende gesegde “It takes a village to raise a child” lê klem op die rol van die samelewing in die opvoeding van kinders en die feit dat skoolgemeenskappe eienaarskap van skole moet aanvaar. Die staat verkies om geriefshalwe die “village” met ’n amptenaar in ’n kantoor “iewers” te vervang, iemand wat nie die behoeftes en die hartklop van die gemeenskap verstaan nie, wat niks het om te verloor nie en teenoor niemand aanspreeklik gaan wees nie. Iemand wat skoolhoofde soos pionne kan rondskuif en skole in skaakmat gaan sit!

Een van die bepalings klink baie edel: om tronkstraf van ses maande tot ses jaar te verhoog indien ouers versuim om hul kinders skool toe te stuur. Ek weet ongelukkig nie eens van ’n enkele geval waar die huidige straf van ses maande opgelê is nie. ’n Ander bepaling is dat elke opvoeder sy of haar finansiële belange moet verklaar en dat die gade of lewensmaat van opvoeders dieselfde moet doen ‒ ’n growwe inbreuk op alle nie-opvoeders se reg op privaatheid!

Ek hoop jy sit teen dié tyd kiertsregop, wat hierdie is nie ’n aanslag op skole nie, dit is ’n aanslag op ons hele samelewingsorde. Die staat wil kortpad vat met moeilike uitdagings in skole en in plaas van moue oprol en regmaak wat verkeerd is, eerder poog om 100% van ons kinders in 20% van die land se funksionerende skole in te prop. Dit is voorwaar ’n lelike dag as openbare skole weer staatskole word.

Wie gaan die stem vir ons kinders wees? Skole en beheerliggame gaan kommentaar instuur, maar die stemkrag lê by gewone Suid-Afrikaners wat nou hard en duidelik beswaar moet maak.

Fedsas het reeds ’n veldtog op sosiale media geloods met die hutsmerk #StopSkoleKaping en #StopSchoolCapture. Die publiek het tot 10 November vanjaar om kommentaar lewer en Fedsas moedig alle Suid-Afrikaners aan om kommentaar te lewer. ʼn Afskrif van die wetsontwerp is op Fedsas se webtuiste beskikbaar by www.fedsas.org.za onder die skakel vir “Wat is nuut?”.

* Jaco Deacon is die adjunkhoof van die Federasie van Beheerliggame van Suid-Afrikaanse Skole, skrywer van Skoolbeheer: Antwoorde op alledaagse uitdagings en Case Law Handbook on Education en redakteur van die Juta Education Law and Policy Handbook.

Lees ook:

 

Die Wysigingswetsontwerp op Basiese Onderwys en hoe om nuwe denke rondom skole te bou

Jerome Joorst
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Die kernpunt is dat ons almal by die mikrovlak van die samelewing (die ouerhuis) begin om ons kinders toe te rus met ’n taal van hoe om ’n diverse samelewing te navigeer, ’n doelbewuste alternatiewe narratief as die een wat sentreer rondom ras, en op so ’n wyse ’n ander diskoers in die land meebring."


Wat beteken die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Basiese Onderwys?

Elda de Waal, Naomi Meyer
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

""Die wetsontwerp misken die gebrek aan genoeg skoolgeboue, genoeg leermateriaal, relevante en gehalte-opleiding van beheerliggame en die rol wat ouers móét speel by die skool waar hulle kind in die klaskamer sit."


  • 97

Kommentaar

  • Christina Watters

    Ek is n onderwyser. Ek vrees die dag dat politici wat reeds ons land in 'n toestand van chaos en anargie bestuur het, hulle kloue slaan in ons skolebestuur.

    • Skitterende opsomming! Mag die Here gee dat ons wakker skrik en FEDSAS se pogings hier daadwerklik sal steun!

  • Dankie aan Fedsas wie ons leerders, ouers en opvoeders se belange op die hart dra. Vir al die staat se voorstelle stem ons 'n defnitiewe nee. Die bestaande struktuur het soveel werk nog aan dat ek nie kan dink dat nog nuwe denkrigtings ingeslaan moet word nie. Daar word deur die huidige nie in die beste belang van die kind, ouer en opvoeder opgetree nie. Ons werk vir die staat maar is regtig nie die staat se eiendom.

  • Ek is teen die inmening van die staat in openbare skole. Ons gemeenskap en onderwysers werk hard vir wat ons het.

  • Jeanette de Klerk-Luttig

    Dankie Jaco vir die duidelike waarskuwing teen die beoogde wysigings van die wetsontwerp wat openbare skole sal verander in staatskole. Dit sal ingrypende gevolge inhou waarvan die uitskakeling van ouers se invloed via Beheerliggame maar een sal wees en ons moet alles doen wat ons kan om dit te probeer verhoed.

  • Annelie Coetsee

    Dit is onaanvaarbaar dat ouers nie meer sê gaan hê nie, dit druis in teen demokrasie en kom neer op 'n kommunistiese bedeling. Onaanvaarbaar!

  • Jessica Müller

    Ek as opvoeder is geskok hieroor. Dit skep vrees by mens oor die toekoms en of mens nog in die beroep sal wil bly. Ek staan dit ten volle teë.

  • Jan Drijfhout

    Dit kan nie toegelaat word nie. Daar sal algehele verval wees. Daar is genoeg voorvalle om dit te bewys.

  • Marne Strauss

    Stop skolekaping! Dis my kind se demokratiese reg om onderrig te word in sy moedertaal deur goed-opgeleide onderwysers ... onder die wakende oog van mense wat werklik sy of haar belange op die hart dra. Ons kinders is ons toekoms en die onderwys is al manier waarop ons ons kinders kan bemagtig om hul skoene in 'n goed funksionerende samelewing te kan volstaan en so hul deel te doen om te bou aan ons land.

  • Kinders gaan nie ordentlike opvoeding kry as 100% van die land se kinders in 20% van die land se ordentlike skole ingedruk word nie, onderwysers gaan begin bedank en dan sit ons almal met gebakte pere, dan gaan die mense weer sê "oh I didn't know that would happen, what do we do now?"

    • Stop skolekaping. Ons regering moet gaan leer Wat Noorweë en Swede doen in hulle onderwys om die beste in die wêreld te wees en liewer met 'n goeie plan kom sodat almal beter opgelei kan word, onderwyser en kind. Hulle moet ophou om 'n werkende ding altyd af te breek.

  • Milanie Venter

    Kinders verdien die beste...Ons sal staan op die reg om die beste vir ons kinders te bied. Staatsinmenging MOET gestuit word.

  • Tommie Stoltz

    Daar word nie gedink aan klasgroottes nie. Alle beheerliggaamposte gaan verlore gaan en met die nuwe 30 km area vir toelating gaan dit nog meer chaos veroorsaak. Voorwaar 'n kommerwekkende voorstel.

  • Wat mý pla is wat keer die regering dan om te besluit wat in skole geleer word? Dit sal hulle dan die mag gee om ons hele geskiedenis te verdraai!

  • Marinda Fourie

    Ek was deel van die Beheerliggaam in Elsburg Hoërskool. Sommige van die skole se standaarde is reeds in die grond in, en as die Minister of Basiese Onderwys nou nog verder die standaarde in die grond wil indryf, dan sien ek baie swart dae vir ons kinders. Ek het self nog enetjie wat volgende jaar moet skool toe gaan, en dis dinge soos die wat 'n mens bang maak, en uit die skool kan ek haar nie hou nie en tuis onderrig is nie 'n opsie nie. Alles in die land is alreeds een groot gemors en ongelukkig is die skole die volgende item op die agenda. Ek ondersteun Fedsas met hierdie, want daar is geen manier wat ek my kinders êrens anders sal heen stuur nie.

  • Baie goeie artikel, Jaco! Die staat dra al minder tot skole by, maar wil al meer voorskryf en beheer. Internasionaal werk suksesvolle lande om skole soveel moontlik besluitnemingsmag te gee. In SA doen die regering die teenoorgestelde. Skoolgemeenskappe dra jaarliks miljoene rande tot hul skole by, maar die onderwysdepartement wil alleen besluit wie by die skool aangestel word, in watter taal/ tale onderrig gegee word, hoeveel kinders die skool moet toelaat, ens. Gemeenskappe kan nie meer swaarverdiende geld in goedertrou in skoolrekeninge inbetaal nie.
    Ons moet plan maak om fondse meer selfstandig te bestuur.

  • Andre Badenhorst

    Die bogenoemde argumente (artikel en kommentare) is redelik eendimensioneel.
    Wat ons nou kortkom, is 'n totaal nuwe paradigma. Die staat versaak sy burgers, ja, maar dis nie net hier by ons die geval nie en dit is nie van vandag af die geval nie. Die skolestelsel wêreldwyd is in 'n krisis gedompel. Die leerders word nie behoorlik voorberei vir die wêreld van môre nie.
    By ons is dit op die koop toe 'n absolute vakbondmynveld met net 'n klein persentasie funksionele skole binne 'n hoogs verpolitiseerde samelewing. Kortom, dis 'n enorme krisis.
    Ek glo elke krisis bring nuwe geleenthede. Dis nou die ideale tyd om los te kom van die staat. Tegnologie is 'n uitstekende hulpmiddel. Die slim mense praat van "dematerialiseer". Jy dematerialiseer en jy word onaantasbaar. As jy nie geboue het nie, kan dit nie gekaap word nie.
    As ons net anders kan begin dink, is daar nou meer moontlikhede as ooit tevore om vir eens en altyd los te kom, om na Noam Chomsky te verwys, uit die kloue van staatspropaganda en inmenging. Dan eers kan ons fokus op die vaardighede wat die nuwe wêreld van ons kinders vereis.

  • Die staat kan nie eers Eskom, SAL, Transnet, ens op volhoubare wyse bestuur nie. Hulle het groot probleme met monopolieë wanneer dit hulle pas, maar nie itv bogenoemde bankrot-ondernemings nie.
    Nou wil hulle inmeng in iets wat goed funksioneer.
    Daar is ook voorgestelde wetgewing op tuisonderrig (wat in verreweg die meeste gevalle minstens net so goed soos openbare skole werk) wat verregaande is. Die enigste huise wat polisieerbaar gaan wees, sal die huise wees waar dit werk. Tog wil hulle die proses met soveel administrasie belaai dat ouers nie sal tyd hê vir die opvoedingstaak self nie. Die staat wil voorwaar alles kaap.
    Wat moet ons doen om hierdie wetsontwerp op die mees doeltreffende wyse teen te staan?

  • Dit is maklik om veilig in ‘n kantoor te sit en alles en almal te kritiseer en belaglike opdragte vir onderwysers en hoofde uit te dink. Maar dis die onderwysers en hoofde wat met die toekoms van ons land werk. Dis onderwysers en hoofde wat hul tyd en in die meeste gevalle hul die geld gebruik om leermateriaal aan te koop omdat hulle ’n liefde het vir hul beroep. Hoekom moet die staat altyd iets wat werk kom oorvat en verwoes? Ek is teen dit geheel al. En my privaatheid is juis dit. MYNE!

  • David Schenck

    Dit moet STOP!
    Die onderwys is ons enigste hoop vir hierdie land en as ons so aangaan dan verloor ons daardie hoop.

  • Caren Olivier

    Ons ouers en Beheerliggaamslede het nog altyd 'n goeie werk in ons skole gedoen. Wat tot nou toe die behoud was. Waarom wil die mense wat nie eers die land kan bestuur nie, nou inmeng in ons skole. Julle gaan nie ons skole ook in so gemors dompel nie. Ons sal saam staan daarteen!

  • Anna-Marie Bester

    Dit gaan nie gebeur nie, dit is onaanvaarbaar.
    Ons is tevrede soos wat dit nou is, daar is nie verandering nodig nie.
    Stop Skole Kaping!

  • Stop die rubbish voor dit begin. Hulle kan nie eers 'n land regeer sonder korrupsie nie. Geen inmenging van die staat af nie is die enigste opsie wat ons nog het vir 'n goeie toekoms vir ons kinders.
    #StopSkoleKaping

  • Nee! Ons kinders is geregtig op goeie onderwys! Stop die kaping en gee aan elke kind 'n kans op 'n goeie toekoms!

  • #stopskolekaping
    Dit sal ‘n ramp wees vir ons skole, leerders, onderwys in die algemeen! Die generasie is ons land se toekoms!

  • Is keelvol vir owerheid wat alles self wil doen, maar niks is weldeurdag en sonder duister motiewe nie.

  • Die land en sy skole behoort nie aan die regering nie maar aan sy mense en hul God. Dit moet gestop word!

  • Stop Skolekaping. Ek is totaal en al teen staatsskool. Die regering wil die stelsel in 'n komunistiese land verander. Ek weier om dit toe te laat.

  • Linda Cilliers

    Ek is nie verbaas nie. Sal nie rus voor alles nie deurgebring is en soos die res van Afrika lyk nie!

  • Joanette vd Merwe

    Dit wat voorgestel word is verseker nie die pad om te volg nie. Skole en beheerliggame moet asb aangaan soos tans.
    #StopSkoleKaping#

  • Ek dink ons ouers kan nie net agteroor sit en dit toelaat nie! Alles rondom ons is reeds in 'n toestand van choas. Ons skole is tog ons kinders se fondasie. 'n Pad wat hulle stap met wonderlike onderwysers wat hulle harte vir ons kinders gee. Ek is teen hierdie pad wat die regering nou wil stap. #StopSkoleKaping#

  • Ek is bevrees dat staatskole die einde van opvoeding in ons land sal beteken. Soos dit reeds is, word befondsing na "stedeskole" meer en meer beperk. Die ouers dra self die las vir hulle kinders se opvoeding. Hoekom alles vernietig?

  • Ebrahim Losper

    Ek is bereid om moue op te rol en te help waar hulp nodig is om Skolekaping te stop ...

  • Leonie Katzke

    Stop hierdie poging tot skolekaping! As grootouers van sorgvrye, skoolgaande kleinkinders, wat goeie onderrig ontvang, teken ons ten sterkste protes aan teen hierdie nuutste vergrype dmv die Wysigingswetsontwerp op Basiese Onderwys. Die hele konsep is kortsigtig, onprakties en ondeurdag.

  • Stop skoolkaping, ek sal opstaan vir ons reg en ons kinders se reg en toekoms. Dit wat hulle wil doen is onaanvaarbaar; hulle verwoes alles en nou ons kinders en nageslag se geleerdheid ook.

  • Kevin Rossouw

    Hou asb politiek uit ons skole, los die openbare skole wat goed funksioneer uit. Die kinders en skole het niks met politiek te doen nie, so stop skolekaping.

  • Stop skolekaaping!
    Ons beheerligaam het nog altyd in belang van ons kinders opgetree, want hulle kinders is tog deel van die skool! Nou hoekom aan iets verander wat werk!

  • Please find my comments as:
    (1) a parent of two daughters currently attending school
    (2) a registered SACE member and
    (3) a post graduate
    on the proposed amendments to the current South African Schools Act No. 84 of 1996:
    I have challenges with the proposed amendments to the current act because it will have a direct impact on me as a parent, our school society, physical school facilities and my children as learners:
    1. Governing bodies ' participation in school governance will almost disappear this will create a migration of learners to private schools and parent active participation in all school activities will disappear.
    2. Schools' language and admission policies will be approved by the Head of the Department and must be changed on his prescription – this proposal goes against my rights and the danger is there that underlying party political goals will be pursued.
    3. Governing bodies will lose their powers to decide on school capacity, language of instruction and admissions - this will make the managing (for the principal) and governance of schools very difficult.
    4. The Head of the Department have the power, to force schools (teachers) to teaching in more languages, regardless of the staff capacity and this will be an extra burden on the staff and by doing so it will reduce quality teaching.
    5. Merger of schools can be in command of the MEC for Education, and he/she will also be in the position to determine the policy and name of the new school – teaching and learning will suffer.
    6. Subsidies to independent schools will be subject to obligations which the minister will determine – what are these obligations? The danger will be it will be political party driven obligations.
    7. Governing bodies will lose their power to make decisions (recommendations) relating to appointments – only the governing body knows their schools needs e.g. sport and cultural activities gaps and thus need to appoint accordingly.
    8. The Head of Department will get the power to unilaterally dissolve governing bodies – this will create chaos/instability in the school and community.
    9. In general our children will be graded as state property and its political party/individual ideologies where the parent does not have any say in his/her child's education and training. The school must be an extension of the home and not only that of the state.

  • If this happens, welcome international distance learning. We will educate ourselves on international curriculum. Obviously, government will respond with not accepting foreign school qualifications, to which we will conduct tertiary distance learning or even send children international to study, where the rest of the world accepts it. In essence, if our political situation and competence was a leak in a bath up to now, this process will simply pull the plug and drain all competence and potential future competence from this country. In 20 years, it will turn into Zimbabwe and another 20 years later, return what it was in 1652.

  • Mignon van der Merwe

    #stopskolekaping. Ons het verbetering van onderwys en standaarde nodig. Verhoogde fondse. Die mannekrag moet vermeerder dus moet ouerbetrokkenheid verhoog.

  • Marianne Muhl

    Ek is teen skolekaping en die kinders gaan verskriklik lei onder hierdie stelsel. Onderwys gaan ten gronde gaan soos baie dienste alreeds in hierdie land!

  • Andre Badenhorst, in sy kommentaar, verwys na: "Ek glo elke krisis bring nuwe geleenthede. Dis nou die ideale tyd om los te kom van die staat. Tegnologie is 'n uitstekende hulpmiddel. Die slim mense praat van 'dematerialiseer'. Jy dematerialiseer en jy word onaantasbaar."

    Tegnologie se tyd het aangebreek! Word los van die staat. Word onaantasbaar.

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top