George Weideman (1947–2008)

Sêgoed van George Weideman

Oor sy kosbaarste besitting: “Die mooi herinnerings – veral aan my vader en moeder, asook hier iets binne-in my wat ek probeer verstaan.”

“Letterkunde is nie net woorde nie. Die hele wêreld en al die sintuie word betrek. In die letterkunde kan raakpunte met alles gevind word.”

“Skryf is nie oor maanlig en rose nie en dit kom ook nie daaruit voort nie. Dis harde werk, maar dis die lekkerste bloedsweet wat ek ken.”

Oor die grootste invloed op sy skryfwerk: “Ek was ’n laatlam, alleen grootgeword, en ek het baie geluister na stories van my ma-hulle of kuiermense … Ek dink daardie stories het nogal by my gebly.”

“Ek dink as jy wil hê ’n kind moet lees, moet jy toelaat dat die kind vir jou lees.”

“Daar is iets geheimsinnigs aan woorde … Goed soos hiërogliewe, Sjinese beeldskrif, Runeskrif en enige soort geheimskrif maak die lewe interessant.”

“Die mense in Onseepkans is soos ’n kokerboom – hard en taai, maar baie gasvry en altyd met ’n oop hand. Die Noordweste is nog (in 1966) nie so vertrap soos die meeste ander dele van die land nie. Ek hou van ’n alleenwêreld.”

“Die regering van die dag is die vyand van die skrywer.”

“Woorde is grootmaakkinders. Die taal swerf ... Ons is besig om die ou taal te herontken.”

“Twee dinge, my liefde vir my hartland, die Noordweste, asook my nuk om juis teen formasiedenke in te skryf, het my as jong skrywer gevorm. Daar is geen rede waarom ek dit sou hoef te ontken nie. Nog minder waarom ek skaam hoef te wees dat dié twee dinge, my liefde vir die land en my volslae wantroue in politici, steeds deel van my skrywerswêreld is. Ek sal aan die land help bou, maar op my manier.”

“’n Woord het nie net ’n semantiese waarde nie; in elke taal het dit soms iets magies, iets kleurvols, iets wat vars en onuitspreeklik soet is. Waarom mag net ander tale spog oor en put uit hul opgaardam van woorde? Kom, laat ons ’n slag al die sluise ooptrek!”

Die invloed van sy rondswerf op sy skryfwerk: “Ja, ja. Ek wil altyd plekke ontdek. In elke eenvoudige plek is daar iets interessants, gekompliseerds. Ek hou van reis. Ek weet nie of dit 'n skrywersding is nie; deels, ja. Maar selfs al woon jy in die stad, is daar duisende dinge wat met jou kan gebeur. Ek vereenselwig my miskien makliker met iemand wat swerf, sigeuner is. Ek het altyd 'n stel kaartjies by my; ek maak voortdurend aantekeninge, en as ek dan terugkom by my studeerkamer, dan kan daaruit 'n storie kom. Ek begin skryf soggens vieruur se kant; ek kan nie in die dag skryf nie.”

Bestaan daar iets soos 'n Derde Afrikaanse Taalstryd? “Ek hou nie baie daarvan om dit ’n ‘stryd’ te noem nie. Ons moet oppas, die gevaar bestaan dat Afrikaans doodgestry kan word. Die feit dat mense verkeerde persepsies ontwikkel het rondom Afrikaans, is omdat verkeerde ouens vir Afrikaans gestry het. Die situasie is op die oomblik baie vloeibaar; dis vir my moeilik om ’n kategoriese uitspraak te maak. Ek kan nie in ’n ander taal skryf as Afrikaans nie.”

“Taal is ’n instrument wat ver bó debatte oor diversiteit of demokrasie verhef is; [...] in min tale sit daar sóveel diversiteit soos in Afrikaans. ’n Skrywer wat sy sout werd is, sal die ruimtes daarvan ondersoek. Daar is ’n onlangse neiging om, ter wille van politieke diskoerse, dié taalverskeidenheid te ontken. Eintlik is alles eenvoudig: Die verskeidenheid van ons land word deur geen ander taal so mooi gedra nie. In dié proses is eng denke – of swak taalgebruik – teenproduktief. Ons skat aan gedigte óór Afrikaans bewys dit: Hoogenhout, Schlengemann, Van Wyk Louw, Opperman, Blum, Breytenbach, die strugglewerk, die ‘nuwe verset’-verse van die jongste generasies, jonger bundels van ‘ouer digters’ – dit dui op ’n diepgaande betrokkenheid met Afrikaans se ruimheid.”

Gebore en getoë

George Henry Weideman is op 2 Julie 1947 op Cradock in die Oos-Kaap gebore as die laatlam van vier kinders. Ouma Baai, sy ouma aan moederskant, oor wie hy pragtige gedigte geskryf het, het by vele ander doenighede fortuin vertel en teen een van haar huismure was ’n hele “ensiklopedie” van die blomme, voëls, diere en natuurtonele op toentertydse sigaretkaartjies.

George se pa, Floris, was nie net ’n onderwyser nie, maar ook boer, skrynwerker, goëlkunstenaar en dramaturg. Wanneer sy sporadiese boerderypogings misluk het, het hy hom weer tot die onderwys gewend. So het hulle baie rondgetrek en het George ’n kleurryke kinderlewe gelei en in ’n Noordwesterse “sigeuner”-familie grootgeword, skryf Abraham de Vries.

George het dikwels vertel hoe sy pa van kleinsbeen af vir hom gewys het dat as ’n mens ’n klip optel, sien jy dit lyk onder heeltemal anders as bo. En selfs in die bloedige hitte van die wêreld weerskante van die Oranjerivier is daar soms ’n onverwagte koel wind.

Floris is in 1986 op 83-jarige ouderdom oorlede en is op Onseepkans begrawe. Hy het as medewerker saam met Hugo Gutsche die volgende bydraes tot die FAK-Sangbundel gelewer: “Hoe ry die boere”, “Die kat kom weer” en “Bobbejaan-kleinspanlied”. Van sy toneelstukke is Klaas Droster en Rommelwerk.

Van sy ma, Johanna, het George ’n warsheid van voorskrifte en sisteme geërf, asook ’n onwrikbare afsku in maatskaplike onreg en in die misbruik van mag. Sy ma was ook inspirerend op ’n speelse wyse: sy het onder meer weggooilepels versamel. Sy was nes sy pa ook ’n musikant en ’n natuurlike storieverteller. Albei ouers was kreatief, die makers van dinge (en pret) uit niks.

George gaan skool op Cradock, Kimberley, Clocolan en Springbok (waar hy aan die Hoërskool Namakwaland matrikuleer). In 1991 het hy ’n erepenning van die Oudleerlingbond van die Hoërskool Namakwaland op Springbok ontvang.

George was sewe jaar oud toe hy Hector Malot se boek Alleen op die wêreld (’n vertaling van Sans famille) ontdek het. Daar het hy met die buitestanderfiguur kennis gemaak en het dié figuur in sy wese nesgeskop. “Malot het my bewus gemaak van die underdog. Wat jy as kind lees voordat jy tien jaar oud is, slaat in jou vas.”

In sy standerd 6-jaar (in vandag se taal graad 8) in 1960 verskyn George se eerste skryfpogings in die eerste jaarblad van die Hoërskool Adamantia in Kimberley en weet hy reeds op daardie vroeë ouderdom dat hy eendag gaan skryf. Letters, woorde en vreemde tale het hom van jongs af gefassineer. As negejarige wou hy al tale soos Magjaars en Yslands leer. Toe hy in standerd 7 was, verhuis hulle na Clocolan en skryf hy verse oor sy hartland – die Karoo, Noord-Kaap en Noordwes-Kaap. As kind, vandat hy 13 jaar oud was, het George ’n uitlaatklep vir sy kreatiwiteit gekry deur skoolkoerante te begin – menigmaal op eie inisiatief en as redakteur, drukker en grootste bydraer.

Hy wou altyd weet waar woorde vandaan kom. Sy pa was net so verlief op woorde en liedjies en het altyd nuwe uitdrukkings, woorde, gesegdes en liedjies opgeteken. George hou van stories. En vandat hy kon onthou, het sy ouma en sy ma en sy tantes stories vertel: spookstories, grilstories, stories met stertjies. Dis seker maar hoekom hy skrywer geword het. As jy nie baie lus is vir werk nie, kan jy altyd jou verbeelding aanskakel.

Terug na bo

Verdere studie en werk

In 1965 begin George met voorgraadse studie aan die Universiteit van Pretoria, waar hy sy BA-graad en HOD behaal. Sy BA-Honneursgraad behaal hy aan UNISA en sy doktorsgraad aan Rhodes Universiteit in Grahamstad.

In 1963 lê George sy eerste manuskrip aan ’n uitgewer voor en hoewel dit nie aanvaar is nie, gooi hy nie tou op nie. In 1966, gedurende sy tweede jaar by Tukkies, word Hondegaloppie by Voortrekkerpers gepubliseer, met verse oor veral die Karoo, Boesmanland en Namakwaland. Met hierdie verse gaan hy egter dieper as net die beelding van dié dele en sy mense. Die trefkrag van sy verse is oorspronklik en opwindend. Hy borrel ook oor met interessante name en woordspel.

Met sy verblyf in Pretoria het die verlange na sy wêreld, of sy “kleim” soos hy dit noem, en sy mense te veel geword en het hy begin dig. Al sy gedigte in Hondegaloppie is in die stad geskryf.

George se alleenwêreld van die Noordweste het vir hom ’n eie bekoring, al is dit so droog. “In Augustus en September blom dié deel. Die rivierdele is altyd mooi. Ek is baie lief vir die sterk kontrasterende kleure.”

Die verse in Hondegaloppie is vir hom volksverse met die Noordweste as bodem en agtergrond. Die woord hondegaloppie is baie bekend in Namakwaland: dit verwys na ’n mengsel van bier en brandewyn. En so is George se eerstelingbundel: ’n mengsel van losstaande gedigte – daar is nie eintlik sprake van ’n bundel-eenheid nie.

Hy dig ook heelwat in die taal van die bruin mense, die Griekwas en die Namas. Hulle idioom en seggingskrag is baie treffend, volgens George. “Die mense wil vandag hê mense moet vernuwing bring. Die enigste wat ek gedoen het, is om die taal en die idioom van die Noordweste te gebruik.”

In 2000 vertel George aan Stephanie Nieuwoudt oor hierdie debuut op ’n jong ouderdom: “Een resensent het gereken dat Hondegaloppie ‘’n suiwer noot’ in ons ‘boerverse’ kon gewees het as daar strenger keuring was.

“Strenger keuring sou my inderdaad ernstiger oor jeugsondes en vakmanskap laat nadink het. Selfs skamele roem gaan maklik na ’n snuiter se kop toe. Tog: Wat ek geskryf het, het ek geskryf. Diegene wat my as belofteryke natuur- en volksdigter beskou het, het nie geweet dat die jongeling in sy eerste jaar aan die Universiteit van Pretoria as inwoner van die koshuis Sonop as ‘godslasteraar’ beskryf is oor sy eksperimentele prosa nie. Maar selfs ‘folk’ (Dylan, Mitchell, Baez) was in 1965 en 1966 so volksvreemd soos Breyten, Brink, Leroux en kie.

“Volksvreemd is die woord wat die destydse regeringsmarionette, die studenteleiers, graag gebruik het. Jy was volksvreemd as jy jou nie aan ontgroening (toe ’n soort paramilitêre oefening) gesteur het nie. Jy was volksvreemd as jy nie diensplig gedoen het nie (ek is, goddank, nooit geloot nie).

“’n Jaar voor my voortvarende debuut, in Junie 1965, het daar in die studentekoerant Die Perdeby ’n verhaal, ’n swak verhaal, bygesê van my verskyn. (Dalk was dit nog swakker omdat die marionette-redaksie die sensuurskalpel ingelê het.) Omdat ek, eerstejaartjie, dit durf waag het om die verbittering en ongeloof van ’n jong werker op sy ysterperd uit te druk, het die tokkelokke my gestenig. ‘Eers het ek God geleen, nou het ek Hom langs die pad verloor; Hy het van my BMW afgeval en langs die pad bly lê; En weer het ek Hom gesoek; gekyk of ek Hom nie tussen die klippe en sand en grond kon uitkrap met my pik nie.’

“Belowende volksdigter? Vars briesie? Lasteraar, het die Sonop-koor gesing, lasteraar!

Hierdie soort reaksie (op groter skaal was daar die eindelose veldtogte teen Leroux se Silbersteins en Brink se Lobola) het my finaal van die establishment vervreem. Baaiplek se skorriekoning, newwermaaind Boerneef se kind.”

Ook sy tweede bundel, As die son kliplangs spring (1969), bevat merendeels landskapsverse en verse oor sy hartland. Marié Heese het in Beeld geskryf dat hierdie Weideman “Boerneef se kind” is. Weideman is sterk gebonde aan ’n spesifieke streek en hy koester plekname soos Kliphakskeen en Dikwillemberg. Hy verkneukel hom in die tekstuur van Afrikaans, maak soms woorde soos hy wil (“vygies vlam sproetbont”, “oudag se droefte”, “die grootsoet lê diep”). Raar en kosbaar in ’n nuweling-digter is egter ’n heerlike fyn stout sin vir humor.

Oor die algemeen is die korter gedigte vir Heese beter as die langeres. Dit is suiwerder van bou en sterker van sêkrag. Veral waardeer ’n mens by Weideman, naas sy humorsin en lewensdrif, die kosbare belofte van oorspronklikheid.

PD van der Walt het onder andere die volgende te sê gehad oor As die son kliplangs spring: “Weideman is ’n egte en ’n goeie digter en baie beslis ’n ‘verrysende ster’. Hier is nou groter rypheid, sekerheid, vaardigheid en oorspronklikheid; ’n eie persoonlikheid het sy métier gevind, het bowendien iets te sê op ’n heel besonder manier.

“In ’n tyd van mode-rioolpoësie, anti-liries en tog so esoteries en eng-persoonlik, kom Weideman se verse fris en suiwer: hy skryf ’n, vir ons tyd, nuwe, ‘onpersoonlike’ vers; ’n heel besondere stuk Suid-Afrikaanse werklikheid (landskap) kry stem in sy bundel. Dis egter nie die ou bekende landskappoësie van byvoorbeeld Leipoldt nie; dis nie belydenis sonder meer nie. Die bepaalde stuk werklikheid (natuur) het uitdrukkingsmiddel geword soos in ons beste Afrikaanse poësie. Weideman bring ’n bydrae tot die stem- en taalregister van ons poësie.”

Na universiteit, in 1970, begin George onderwys gee, onder andere in Fraserburg in die Karoo. En dit is hier waar hy sy hart verloor op Celién Nel – sy ’n skoolmeisie in standerd 9 en hy haar onderwyser. Vir twee jaar moes hulle liefde “opgeskort” word, omdat ’n verhouding tussen ’n onderwyser en ’n skoolmeisie taboe was. Hulle trou in 1973, en het twee dogters, Melita en Siobhan.

Klein manifes van ’n reisiger is in 1978 gepubliseer en Van der Walt meen dat Weideman met dié bundel ’n nuwe koers probeer inslaan. Dit is opvallend dat hy by die reistradisie aansluit, iets wat ’n verhewigde klemtoon in die destydse literatuur gekry het. Die bundel verteenwoordig ’n oorgangstadium in Weideman se digterskap, maar Van der Walt hoop dat hy hom sal losmaak van invloede soos dié van Breytenbach en dat die eie stempel van sy verskuns, tegnies en tematies, in sy volgende bundel nog meer waarneembaar sal wees as in hierdie een.

Oor George se volgende bundel, Hoera hoera die ysman (1977), skryf André P Brink in Rapport van 29 Januarie 1978 dat hoewel dit ’n bundel is met heelwat ongelykheid en met heelwat brokkelrigheid, veral in die lang gedigte, is dit ’n “belangrike nuwe stasie in die gestadige vordering van ’n digter wat al meer ernstige aandag verdien; en in sy beste verse stapel hy digterlike klippers op wat van ver gesien kan word”.

George gee later onderwys in Kaapstad, Kenhardt en Port Elizabeth. In 1978 word hy dosent aan die Paarlse Onderwyskollege en later dieselfde jaar aan die Windhoekse Onderwyskollege, waar hy begin werk aan sy MA-verhandeling met die titel “’n Ondersoek na aspekte van die verhouding tussen betrokkenheid en universaliteit in die literatuur” met André Brink as sy promotor. In 1981 handel hy sy navorsing af en lewer die verhandeling in. Die standaard van die verhandeling word egter as goed genoeg beskou om dit eerder vir ’n doktorsgraad aan te bied en so verwerf George sy doktorsgraad aan Rhodes Universiteit – ’n baie uitsonderlike prestasie.

Tydens die gesin se verblyf in Namibië (1978–89) sien George se eerste kortverhaalbundel, Die tuin van klip en vuur (1983), die lig, asook die digbundel Uit hierdie grys verblyf (1987).

Volgens André Brink is Die tuin van klip en vuur ’n dankbare verrassing, nie net omdat dit Weideman op sy beste tot op daardie tydstip verteenwoordig nie, maar ook omdat dit meteens ’n nuwe groeipunt in ons kortprosa aankondig.

Dit is die verskeidenheid van die verhale wat opval, nie net ten opsigte van tematiek of aanbieding nie, maar ook (en veral) stilisties: keurig-versorgde “literêre” styl (dan en wan té literêr); ’n direkte praattrant; variasies van kindertaal; en in die geslaagde kragtoer “Angie word ’n gangster. ’n Fairytale” ook ’n agterbuurtetaal uit die Baai.

Dit is die vertel wat vir Brink hierdie verhale verdig tot ’n reeks indrukwekkende en komplekse taalondervindings, tekenondervindige; en dit is die eenheid van die bundel wat dit besonders maak – ’n eenheid verwerf uit ’n volgehoue gesprek (op vele vlakke) tussen die verhale onderling. En hoewel daar mankemente in die bundel is – ’n té literêr versorgde styl en moralisering wat plek-plek met sentimentalisering vermeng – weeg dit nie baie swaar teen die klinkende verdienstes van die bundel nie, wat in sy geheel sowel opwindend as haarfyn versorg is.

Joan Hambidge meen dat George met sy volgende digbundel, Uit hierdie grys verblyf, sy talent as digter bestendig. Dit is, in die geheel gesien, vir haar ’n pragtige bundel.

George is in 1989 as lektor in Afrikaans na die Skiereilandse Technikon in. Weens ’n onomkeerbare gesigprobleem was hy genoodsaak om in 1997 uit te tree. Hy mag nie meer motor bestuur het nie en normaal lees was onmoontlik. Maar gelukkig is daar baie hulpmiddels en kla sou jy hom ook nie hoor nie. Hy en sy gesin het hulle in De la Haye in Bellville gevestig.

In 1997, tien jaar na sy vorige digbundel, is ’n Staning onder sterre gepubliseer en soos in sy vorige bundels word die leser aan die wêreld van Namakwaland en die droë dele van die Noordweste voorgestel. TT Cloete beskryf ’n Staning onder sterre as nie alleen die beste van Weideman nie, maar een van die bestes in die Afrikaanse digkuns van daardie jare. Die titel sê presies hoe hierdie gedigte is: ’n staning, ’n geliefde plek op en van hierdie aarde, maar dan onder die sterre. Dus, Weideman se wêreld het ’n diep en wye dimensie: dit is gedigte van ’n bepaalde plek wat opgeneem is in ’n omvattende tyd en ruimte, sodat hoeke verslyt en windrigtings deurmekaar raak, soos in die openingsgedig, maar intussen verloor die gesiene en beleefde dinge vreemd genoeg nie hulle skerpheid nie.

Cloete gaan voort: “Weideman kan die dinge trouens op meer as een manier omkeer: uit die kleine kom die grote, uit die nabye kom die verre, uit die droogte kom groei, uit afbreek kom opbou. So ‘herskep (hy) die land’. Uit die eenvoud van sy kontrei kom ’n groot digterlike rykdom. Opperman het ’n keer gesê dat Totius se onderwerpe al poëties is. By Weideman is dit eintlik andersom: wat nie vanself poëties is nie, word gedig. Vanuit Namakwaland vang hy die sterre in die net van sy vers, om sy eie beeld te gebruik. Uiteindelik hang dit alles af van Weideman se ‘manier van kyk’.

“Hierdie eie manier van kyk kom baie skerp aan die man in die groot aantal gedigte waarin hy korrespondeer met Scully se Between Sun and Sand of selfs ook met ander digters soos Norman MacCaig, Hesse en Iwaszkiewiecz. Ek kan net hier noem dat Weideman se digterlike kommentaar op Scully een van die beste elemente in die bundel is.” Vir Cloete was dit ’n digbundel om oor opgewonde te raak met so baie plusse soos die ryke beeldspraak en sintuiglikheid dat hy dit slegs ten dele kon aanraak.

In Pella lê ’n kruistog vêr (1998) het George self ’n keuse gemaak uit sy verse wat in sy eerste vyf bundels opgeneem is. Altesame is daar ’n tagtigtal gedigte wat ’n baie duidelike profiel van die digter gee. Daar is ook ’n agternawoord met die titel “Kruistog: ’n agternawoord oor my verhouding met die poësie”.

Vir TT Cloete is hierdie agternawoord ’n kosbare toevoeging tot die bundel wat dit duidelik maak waarom die skrywer so aangetrokke is tot die droër dele van ons land.

George was een van veelsydigste skrywers in Afrikaans en het met goeie gevolg in al die genres gepubliseer. Sy eerste dramas het hy gedurende sy verblyf in Namibië geskryf, naamlik Die gyselaars, M29 en ’n Smeerige geskiedenis, wat met groot sukses tydens die ATKV se Kampustoneelfeeste vanaf 1986 tot 1988 opgevoer is, asook deur die Departement Drama van die Universiteit van Namibië. Ander vollengte-dramas was Herberg van die wit madonnas (1991), Soos voëls op koringlande (1990) en My plaas se naam is Vergenoeg (2005), wat in 2004 met die Sanlamprys vir Afrikaanse teater (SPAT) bekroon is.

M29 en ’n Smeerige geskiedenis is in 1989 as Tweesprong aan De Jager-HAUM voorgelê vir publikasie, maar na verskeie lese is dit nie vir publikasie aanbeveel nie, omdat die swak verkope van dramas dit blykbaar nie regverdig het nie.

Etlike hoorspele het uit sy pen verskyn soos Sneeu (1996), Lig (2001), Sand (2004) en Moord in die ateljee (2006). In 2003 is Sand bekroon met die eerste prys in RSG en Sanlam se Radiodrama-skryfkompetisie vir ervare skrywers. In 2005 word Moord in die ateljee in dieselfde kompetisie weer met die eerste prys bekroon. In 2006 ken die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns ’n erepenning vir radiohoorspele in Afrikaans aan George toe. Sy hoorspel Die bode het in 2008 die derde plek in Sanlam se Radiodrama-skryfkompetisie vir ervare skrywers verwerf.

George het ook twee dramas vir die jeug geskryf, naamlik Wees (1991) en Die saalspook (1991). Hy het sy bekende kinderboek Die geel komplot tot ’n verhoogstuk verwerk en dit is in 2004 deur die Universiteit van Kaapstad se dramaskool aangebied. Wees is in 1986 deur die Akademiespelers van Kaapstad opgevoer. Dit was aanvanklik ’n kortverhaal in die bundel Tuin van klip en vuur en Shirley van Jaarsveld het dit vir die verhoog verwerk. Dit was in 1994 die wenner tydens die Jeugdramafees in Port Elizabeth, waar dit deur die leerlinge van die Hoërskool Framesby op die planke gebring is.

In 2000 het die première van sy eerste solodrama, Die laaste ure van meneer Fabricius, of, Asiel in die Sterrewagteater in Bloemfontein plaasgevind. Die drama is geskryf op versoek van die akteur Mees Xteen, met wie George ten tye van sy verblyf in Namibië saamgewerk het. Shirley Ellis was die regisseur. Dit speel af in die neurotiese 1990’s en in ’n nuwe Suid-Afrika waar niemand weet wie om te vertrou nie. Xteen het verskillende rolle vertolk, onder andere dié van ’n akteur wat hom in ’n versorgingsoord vir sielsiekes bevind.

In 2006 was George ook verantwoordelik vir die radiovervolgverhaal Soekers wat weeksmiddae oor die senders van RSG uitgesaai is met Charl van Heyningen, Susan Beyers, Peter Butler, Juanita Swanepoel en ander in die verskillende rolle. Dit is die verhaal van twee gesinne van Kaapstad, naamlik dié van Gawie Malan, ’n skrywer wie se kop sukkel met alledaagse dinge, en dié van sy vriend, Johnny Mowers. Mowers is ’n speurder by SAPD, sy vrou is ’n maatskaplike werker, en hul seun het nie altyd goeie oordeel as dit by die keuse van vriende en kennisse kom nie.

George het ook sukses as jeug- en kinderboekskrywer behaal en het ál die belangrike kinder- en jeugboekpryse gewen. Sy debuut as jeugboekskrywer, Los my uit, paloekas!, is in 1992 aangewys as die naaswenner van die Sanlamprys vir Jeuglektuur. ’n Era waarin moderne tieners besonder belangstel, is dié van Elvis Presley, die rock-era van die laat vyftigerjare. George Weideman bring met hierdie debuut-jeugroman dié historiese poptema as ’n vernuwende element in die Afrikaanse jeugliteratuur. Kimberley se eendsterte en teddieboys is wel merendeels boewe, maar sommige het ’n goeie kern, en hul “image” is aanvanklik vir Archie ’n ideaal wat hy probeer nastreef. Die politieke dimensie in die roman behoort moderne tieners te help om die historiese wortels van hedendaagse rassespanning in Suid-Afrika beter te verstaan. Die tragiese uitwerking hiervan op die lewe van die karakter Eileen, met die swaard van rasseherklassifikasie bokant haar kop, behoort tot nadenke te stem. In teenstelling tot die onbuigsaamheid van die burokrasie is daar ook wonderlike niekonformistiese karakters in die verhaal.

Met Die optog van die aftjoppers het George die Goue Sanlamprys vir Jeuglektuur in 1994 ingepalm. Marina le Roux skryf daaroor: “In Die Optog van die Aftjoppers doen Weideman in ’n hoë mate die beloftes gestand wat geaktiveer is met sy eerste jeugboek. Nou kry hy die haas onmoontlike reg: Hy skryf ’n boek wat ‘èn letterkunde èn opvoedkundig-aanneemlike leesstof’ is, om Hennie Aucamp aan te haal. Jacobus Johannes Joachim Joubert, alias Jacques, alias Jakkie, alias Jak is ’n aftjopper, ’n oorgewig, wêreldvreemde dromer, ’n bysiende onderpresteerder, ’n lomp hanswors. Maar as hy ingeskryf word vir die Jong Entrepreuneurswedstryd aanvaar hy die uitdaging. Hy organiseer ’n kolos van ’n karnaval, ’n optog van aftjoppers wat vir een opwindende dag die stad op horings neem. Weideman se keuse van ’n tema is trefseker, en die karakters wat dit vergestalt is onweerstaanbaar. Naas Jacques, ontdekkingsreisiger, uitvinder en skrywer, is daar ’n kaleidoskoop van ‘ploerte en flentergatte’ met genoeg chutzpah vir ’n karnaval. Daar is oom Zak met sy Volla, schemer en impressario, vaderfiguur en mentor, ’n sjarmeur wat almal mesmeraais. En die mooie Salome met die vlek, en ’n pa wat te veel drink, werklose sirkusartieste, deugniete en verstotenes. Daar is die Maestro op sy viool, die Muskiet op die bekfluitjie, die Riverside Jazz Band, straatakrobate en talle meer. Hierdie atmosfeer word gepas uitgebeeld in Jacqui Colley se kleurvolle, vitale bandontwerp. Dialoog is lewendig, byderwets en besonder kleurryk, en onthul dikwels meer van die karakters as lang beskrywings. Jacques, al is hy ’n ywerige leser, kreatief en intelligent, is egter soms net té welsprekend met woorde soos seraf, mummel, sketter, ketsende, falanks en ketelpakke! Iets soos ‘en die sax flankeer met sy koper weerkaatsing in die donker geverfde ruit’, is mooi, maar dit is maar een voorbeeld van ’n perspektiefbreuk met skrywerstoetrede. Die leser voel hy word toegeval onder ’n ‘lawine van woord en wysheid’, soos Jacques sou sê. Die beeld van skepe wat bymekaar verbyvaar en alternatiewe wêrelde simboliseer, word vroeg in die verhaal ingevoer. Die vergelyking word konsekwent deurgevoer tot by die skitterende klimaks en die afloop, waar die optog op die promenade eindig. Weideman se groot verdienste is dat hy met hierdie lesenswaardige jeugboek, soos in Die donker Melk van Daeraad, die verlossende krag van die verbeelding verheerlik, en die leser ruimhartig daarin laat deel.”

Die optog van die aftjoppers is ook bekroon met die Scheepersprys vir Jeuglektuur in 1995 en is deur die Kinderboekforum benoem vir die International Board on Books for Young People (IBBY).

In 1998 is Dana se jaar duisend gepubliseer, en dit het aan George ’n driekuns in die Sanlamprys vir Jeuglektuur besorg toe dit aangewys is as een van die beste vyf boeke in die wedstryd. In 1998 het die Wes-Kaapse Kinderboekforum dit op die erelys geplaas vir boeke wat in 1998 gepubliseer is. George was ook ’n skrywer vir die reeks boeke vir beginnerslees wat deur Kagiso uitgegee is.

Die geel komplot is in 2003 uitgegee. Dit is gemik op daardie tussen-in ouderdom, op kinders van so ongeveer agt tot twaalf jaar oud. Hy lei die leser na ’n heerlike verbeeldingswêreld waar die hoofkarakter die bekkige Tara Tandmuis is wat die pad uit Verlatedorp vat op soek na ’n paar wisseltande om die muistandpaleis te voltooi en met die droom om die “Wonderlike Wêreld” daar buite te gaan beleef. Sy vorder nie regtig verder as die buurdorp nie, maar dinge lyk anders uit ’n muis se perspektief. Op Muisbosdorp ontmoet Tara ’n hele verskeidenheid karakters: Turbo-Tjaart, die marathonmuis met ’n liefde vir renmotors, Madame Ricotta die teatermuis, en haar vriend Camembert, die katelmuis met die swak gestel.

Die verhaal wemel van skeerbekmuise, armsalige kerkmuise wat net met Nagmaal verskyn, rietmuise en Gorgonzola-seerotte met name soos Barnabas Brie en Charlie Cheddar. En dit is net die goeie ouens, skryf Jeanne Hugo. Want elke goeie kinderverhaal het tog ’n booswig of twee om die storie interessant te maak.

Die geel komplot het dus, uit die aard van die saak, ’n duistere komplot. Die dorpsraad is besig om ’n bose plan te smee om van Muisbosdorp se muise ontslae te raak en sodoende die weg te baan na ’n blink toekoms en ’n nuwe, meer aanvaarbare naam soos McDonaldsville of Katzenellenbogenfontein. Vir hierdie doel word die dorp se katmafia, gelei deur die koelbloedige Siamese van die MGB (die geheime polisie van die kattemag) ingespan. Dit is besonderhede soos dié, sê Hugo, wat die storie ook vir die ouer garde leesbaar maak. Weideman se subtiele spottery met die “grootmens-wêreld” is uiters genotvol en sit enige volwasse leser heerlik op sy of haar plek. Die prettige kat-en-muis-spel eindig op die dag van die jaarlikse muismarathon in ’n oorlog van epiese afmetings tussen die slim muise en die geslepe katte.

Vir Hugo was dit uiters verfrissend om ’n kinderboek te lees waar die skrywer nie probeer om die jong leser te betrek deur die gebruik van sogenaamde moderne Afrikaans (waar elke tweede woord eintlik maar Engels is) nie. Die geel komplot is in die mooiste, suiwerste Afrikaanse geskryf. Weideman leef hom behoorlik in in die tema en pluk elke moontlik kat- of muisgesegde en sêding uit die hoed. Die pas is vinnig, die aanslag vars en lighartig. Weideman probeer nie regtig om verskuilde lewenslesse oor te dra, of om die nasie op te voed nie. Hy vertel bloot ’n verbeeldingryke storie en ’n mens kan agterkom dat hy elke oomblik daarvan geniet. Lees die boek sáám met jou kind. Verkyk jou aan die pragtige sketse en wees bly dat daar nog sulke kreatiewe, ongekompliseerde kinderboeke geskryf word. Die wêreld sou veel armer gewees het sonder juweeltjies soos Monsieur Mozzarella se geloof dat “kaas melk se sprong na onsterflikheid is”.

George het ook die afgelope paar jaar vir hom naam gemaak as vertaler en veral van Walter Wangerin se boeke uit Engels in Afrikaans vertaal. (’n Lys van die vertalings volg aan die einde van hierdie profiel.)

Met die verskyning van Die donker melk van daeraad in 1994 het George hom wel deeglik as kortverhaalskrywer gevestig. Joan Hambidge skryf in haar resensie: “Hierdie is ’n bundel kortverhale, vertellings en mitiese herdigtings wat in die besonder die donker psige van die mens belig, oftewel die skadukant, in Jungiaanse terme. Maar, soos Jung geleer het, kan dit alleen aanvaar óf geïntegreer word in die persoonlikheid wanneer daar erkenning aan die bose skadukant verleen word. Weideman soos Borges en Italo Calvino glo dat die mens se redding in die verhaal of storie lê. Om te vertel, beteken konfrontasie. Dit gaan ook in hierdie vertellinge dikwels om die oergegewe wat nuut vertel word, die mitiese, die legende, die spookstorie, en die bo-natuurlike, alles elemente wat ons in die rasionele wêreld probeer ontken, of verdag maak. Weideman is ’n begaafde verteller. Hy onthuts ’n mens met sy eerlike hantering van, sê byvoorbeeld, ’n pedofiel se bewussynslewe; ’n jong meisie se seksuele ontwaking. In hierdie bundel huil bome wat wederregtelik afgekap word; wreek die natuur hom op mense wat die mag en invloed van die nie-rasionele óntken. Die bundel word opgedra aan die skrywer se moeder – ’n duidelike anima-invloed en Elsie en Ruiter van Onseepkans, wat kennelik vele van die oervertellinge geïnspireer het.

“Die skrywer waarsku vooraf dat ons die stiltes en die oneindige variasies van ou, ou stories prysgegee het. Dis hierdie oerpatrone of argetipes wat Weideman aanspreek, en die skarabee op die buiteblad waarsku dat dit hier gaan om die simboliese, om 'n amulet of talisman. Dit is ’n besonder volwasse bundel wat op verskillende maniere die diktum van Eriwetski ontgin: ‘Al wat sin maak van die lewe is stories’. Die verhale is met ’n vaste, sekere hand geskryf, en die digterlike beeld herinner ons ook aan Weideman se digterlike talente.

“Die bundel is in nege afdelings (die heilige getal) verdeel. Dit is verhale wat by ’n mens spook lank na die eerste lees. Die verhale het iets van ’n Hennie Aucamp se meedoënlose blik op eensaamheid; ek dink hier aan ‘Bedelaar’, wat terugspeel op Aucamp se oujongnooi-verhale én teruggaan op die bekende roetes van jou jeug en die invloed wat dit op die skrywer het (‘By Isak-se-kuil’). Die donker Melk van Daeraad suggereer die spanning tussen bewuste en onbewuste; ervaring en kreatiwiteit, en nie om dowe neute nie stoot die miskruier op die omslag ’n juweel en nie ’n bol mis nie. Verhale en motiewe speel op mekaar in, en dit is ’n wonderbaarlike leeservaring waarin bo-natuurlike magte én alledaagse ervaringe saamgesnoer word. Ons lees van gypsies, paddas wat die reën aankondig (by Jung ’n sterk transformerende simbool), waterslange, en so meer. In die negende afdeling, ‘Tarantella’, word die spel tussen fiksie en werklikheid ook verder gevoer: Ons weet dit is alles ‘waar’. Dié vertelling val wel ’n bietjie buite die toonaard van die res van die verhale, maar sluit aan by die nuwe mode om die grense tussen fiksie en werklikheid te verskuif, en om die leser daarop attent te maak dat die voorafgaande tall stories wel waar mag wees. Kry gerus hierdie boek in die hande – dit is ’n leeservaring duisend: Soos duisend-en-een-nagte.”

George se laaste twee bundels kortverhale, Newelig – stories loop nie altyd padsaam nie en Bloujare se stories (albei in 2007 uitgegee), het eweneens positiewe reaksie by die kritici uitgelok.

Oor Newelig het Hennie Aucamp onder andere geskryf dat dit ’n ramp sou gewees het as dit nie gepubliseer was nie. ’n Ramp vir die letterkunde en die individuele leser, maar bowenal ’n ramp vir die geestelike lewe van die taal self. Want ’n taal het skrywers nodig wat die taal as presisie-instrument gebruik en dit voortdurend onder hoogdruk plaas, sodat dit geldig kan bly as medium. George Weideman, seker die veelsydigste skrywer in Afrikaans, bly ’n digter in alles wat hy aanpak, ook in sy kortverhale. Hy kry ook die tweekuns reg met Newelig, want sy bundel het die skyn van populêre kuns, maar bevat terselfdertyd komplekse verhale waaraan alle kortverhaalskrywers hulself kan skool.

Abraham de Vries meen dat George Weideman die veelsydigste eietydse skrywer in Afrikaans is. Sy romans, jeugverhale, gedigte, dramas, radiodramas, wetenskaplike navorsingswerk, tot ’n digbundel cum kookboek, is konsekwent van hoë gehalte, etlike kere reeds bekroon. Minder opvallend tot nou met die verskyning van sy derde bundel kortverhale, Newelig, is dat hy binne dié genre met ewe veel gemak beweeg tussen verskillende sóórte kortverhale: die tradisionele vertelling en oorvertelling, die historiese verhaal, die moordstorie, die reisverhaal, die grieselverhaal, die spookstorie, om ’n paar te noem. En in ’n genre wat in Afrikaans goed verteenwoordig is, is Newelig een van die beste én boonop leesbaarste wat in ’n lang ruk verskyn het.

Oor Bloujare se stories was De Vries se bevinding dat daar boeke is waarvan ’n mens by die optel al weet: Steek al jou slimmighede in jou sak, hier is “geleerde” betoog swak smaak. Hier is verheldering, uitleg (elucidation) nie nodig nie; hier hóéf die resensent nie voor te gee hy/sy kan die leser voorsê hoe om “reg te lees en reg te interpreteer” nie. George Weideman se Namakwa- en Boesmanlandse streeksverhale, Bloujare se btories, is so ’n boek, sê hy. Dis baasvertellers se stories, dié wat opgeteken is deur ’n bobaasverteller. Die oorspronge word by die naam genoem en die boek is aan hulle opgedra. Toegegee, ’n mens kan jou met eenvoud net so maklik verneuk as met verwikkeldheid.

George het die verhale in Bloujare se stories uit Rapport-Tydskrif gaan haal waar die meeste van hulle verskyn het. En, skryf Jaybee Roux, natuurlik probeer hierdie bundel geensins om ernstige letterkunde te wees nie, maar as jy lus het om te grinnik, trek hom nader en verneem van ’n buitengewone groot pampoen; van oom Kallie se plan om karakoelskape oor die Suidwesgrens te smokkel; van oom Jopie wat twee miskruiers aantree toe sy Fordjie sonder brandstof gaan staan. Daar is enkele rugbystories ook en natuurlik ’n vrystorie of twee. ’n Mens skud van die lag by die lees van “Deurnagkraaier” en “Hoe verdwaal jy met ’n padskraper?” en verlustig jou in woorde soos “hartseerlikheid”, “tkoei-kind” en “fluitwiel”. Vou die boekie dubbeld en druk dit in jou gatsak; pluk dit uit wanneer jy in ’n tandarts se wagkamer wag op wortelkanaalbehandeling, of vassit in die verkeer, of teen slapenstyd nie krag het vir ’n roman-hoofstuk of gewigtige tydskrifartikel nie. Die vertellings is selde langer as ’n etiket op ’n bottel vaaljapie, maar plesierig genoeg om die blouste dag op te kikker. Sonder Bloujare was Afrikaans dalk nie gedoem tot gewisse uitsterwing nie, maar die bundel staan sy man tussen vele soortgelyke boekies op die boekrakke van geleentheidslesers.

George se eerste roman vir volwassenes, Die onderskepper, of, Die dorp wat op ’n posseël pas, is in 1997 gepubliseer. Met hierdie roman het hy die tweede prys in De Kat en Sanlam se derde Groot Romanwedstryd losgeslaan.

Die verhaal speel af op ’n fiktiewe dorpie in die laaste veertig dae van die 20ste eeu. Arend Visser is die posbeampte wat gesorg het dat mense hul briewe kry, maar nie voordat hy hulle eers gelees het nie. Die dorp kry ’n erflating, maar daar moet eers op kreatiewe manier gebieg word oor ’n onreg van die verlede. Daar is ’n onopgeloste moord en vele interessante karakters. Die roman is ’n speurraaisel met humor gekrui en met herkenbare mense en situasies gegeur. Verskillende gebeure in sy lewe het die boek geïnspireer. Sy dogter Melita, “’n regte filatelis”, het hom byvoorbeeld oor seëls aan die dink gesit. Hy het vir die eerste keer besef hoe baie daar oor menswees gesê kan word na aanleiding van seëls. Die skoolhoof met sy uitvindsels het iets van sy pa in hom, en die rolprent Fargo het die polisiekaptein Yvonne die lig laat sien. Prinses Diana is dood toe die boek afgerond is, en dit sluit aan by die mens se beheptheid met ikone, wat ook in die boek voorkom.

“Ek sukkel om myself te dissiplineer. Ek sit met al hierdie geweldige ingewings wat ek net wil inwerk. Ek kan myself nie beheer nie,” vertel George aan Mariana Malan. “Die skryf van ’n roman is ’n kranksinnige ding. Dit gaan soos wanneer ’n man in die winter rugby kyk. Niks word gedoen nie. Wanneer jy gedigte en kortverhale skryf, kan jy jouself onderbreek. As jy dit met ’n roman doen, verloor jy die draad. Die jeugromans was ook vir my makliker omdat hul opset eenvoudiger was.”

Henriette Roos skryf in Insig: “Die onderskepper van die titel is ook die verteller van die verhaal – geen tradisionele held nie, maar ’n bejaarde en ietwat potsierlike posmeester en seëlversamelaar wat na willekeur posstukke oopmaak, aflewer of laat verdwyn. En in hierdie eensame dorpie, afgesny van die hoofpad en die treinspoor, is dit die soort mag waardeur die geheime van die dorpsmense onthul en hul doen en late gemanipuleer kan word.”

Phil du Plessis het ná die lees van Die onderskepper geskryf dat hy die jong digter met sy sinlike verlustiging aan taal op elke bladsy van sy bundels verkies bo die skrywer van die roman.

Vir Fanie Olivier sluit die roman aan by ’n tradisie wat mense soos JHH de Waal, Dolf van Niekerk en Karl Kielblock insluit: kleindorpse intriges knap beskryf, heg geknoop en slim ontknoop. Hier word die dorpsgegewe verruim, vindingryk verdig, deur die byroep van die wêreld van die filatelie. Tog slaag Weideman nie daarin om ’n werklik andersoortige maatskappy, ’n toekomsbeeld of die geprofeteerde eeuwendingsangs vas te vang nie.

Met Draaijakkals: oftewel die ongelooflike eerste jeug van Nicolaas Alettus Lazarus – stofpoepertjie, tusseninner en aartskalant van die Onderveld wat in 1999 verskyn het, het George die ATKV-Prosaprys en die M-Net-prys ingepalm. Hieroor het hy gesê: “Draaijakkals is ’n skelmroman waarvan die storie al jare by my spook. Nou eers het ek kans gekry om dit te skryf.” Hy het voorsien dat dit op die ou end deel sal wees van ’n reeks waarin dit dalk vyfde sal lê.

George het aan Barrie Hough meer oor Draaijakkals vertel: Dit is ’n skelmroman in die tradisie van die Spaanse pikareske roman van Cervantes en hy verduidelik hoe groot Duitse skrywers soos Thomas Mann en Günter Grass met sy beroemde The Tin Drum hierdie tradisie ontgin en verder gevoer het. “In The Tin Drum het die hoofkarakter net eenvoudig ophou groei. In teenstelling wil die hoofkarakter in Draaijakkals nie ophou groei nie. Hy is baie kort en loop soms op stelte rond,” verduidelik Weideman. Hy is in sy element en vertel meer van dié stofpoeper wat met sy manewales in Draaijakkals die Afrikaanse letterkunde so verryk. “Omdat hy met ’n goeie lyflikheid geseën is, kom hy ongehoorsame meisies by. Hy is amoreel soos die hoofkarakter van ’n skelmroman maar altyd is.” George was ingenome met die manier waarop hy valse moraliteit, pretensie en preutsheid in dié burleske boek ondermyn. “Ja, daar is baie pret en potsierlike avonture in Draaijakkals, maar daar is ook hartseer omdat dit handel oor mense in ’n tussenposisie, basters wat nie mooi weet waar hul plek is nie. Dit gaan nie vir my oor kleur of klas nie, maar oor mense wat in omswerwinge soek na hul plek en identiteit in ’n deurmekaar landskap. Ek het die wêreld en gees van hierdie sigeunermense leer ken omdat ek langs hulle grootgeword het.

“Draaijakkals is nie ’n politieke roman nie, maar omdat die wese van die skelmroman handel oor die verhouding tussen ’n baas en ’n klaas, die pikaro, is daar politiek ter sprake. Hoewel dit nie ’n hooftema in die boek is nie, kom onteiening daarin voor by wyse van die invloed wat byvoorbeeld die land act op mense se lewens gehad het.

“Ontworteling en onteiening is per definisie deel van die tussenmens, die underdog, se wese. Ek ontgin in Draaijakkals die lot van die grootmaakkind. Dit is ’n ryk tema. Ons is op ’n manier almal grootmaakkinders. Daar iets universeel daarin.

“Deel van die boek het ek gaan haal by ’n storie wat ek gehoor het van ene Swart Vermeulen, ’n swerwer in die Noordweste wat sy lewe gemaak het deur rympies voor te dra. Twee van sy kinders het beland by ’n ryk boer wat die seun begin uitbuit het. Hy het so hard gewerk en is so uitgehonger dat wanneer hy kans gekry het om te eet, hy hom ooreet het. Op 'n dag is sy vleis in skywe gesny. Brommers is tussen die skywe gesit en die skywe is weer netjies toegeplak. Grootmaakkinders word soms blootgestel aan baie wreedheid.

“Al is daar baie pret ín die lewe, is dit ook gevaarlik óm te lewe. Die mens is gedurig gewikkel in ’n stryd met die natuur. En dit is ook iets wat vir my sterk spreek uit Draaijakkals. Die manier waarop die mens en die natuur op mekaar inwerk, maak saak. Die Groot Gat van Kimberley is onder meer ’n bewys daarvan.”

George het al in 1986 aan Draaijakkals begin skryf. Hy het ’n sonderlinge werkwyse gehad. “Die verskillende stories en elemente van die roman het ek elkeen op een van hierdie geel plakkertjies wat in die helfte gesny is, geskryf. Ek het hulle op ’n groot wit kaart geplak en hulle rondgeskuif sodat hulle verskillende moontlikhede en patrone gebied het. Die plakkertjies het soms vir my soos geel motte gevoel wat op die papier kom sit het.”

Die Afrikaans in hierdie lywige en lyflike roman is so aards en sensueel dat ’n mens dit byna kan ruik en proe. Waar kom dit vandaan? “Dit is woorde en uitdrukkings wat ek van kindsbeen af onthou. Ek het grootgeword by ouers wat dié soort taal gebruik het. Dit was hul spreektaal. Ek onthou dat daar altyd drama in ons kombuis was en dat mense baie gepraat het.”

Elize Botha het in Beeld geskryf dat die voornemende leser nie haastig moet wees met Draaijakkals nie. Jy gee jou oor aan ’n sleurstroom en wat word nie alles meegesleur nie! Daar is al die mees basiese bekorings van die storieverteller: raaisels, onvoorspelbare gebeurtenisse waarvan die dekor vertroude en onvertroude landskappe is met die fynste beskrywingskuns vir jou voor oë gestel; daar is ’n heilskare karakters aan gedaantewisselings onderhewig.

En in Rapport het Barrie Hough gesê dat hoewel Draaijakkals ’n ontugtige en baldadige roman is, vol wulpse seks en eksplisiete beskrywings wat pas by die aard van die pikareske roman, dit ook ’n digterlike en liriese boek vol skoonheid is. Met sy sonderlinge taal, wat Oranjerivier-Afrikaans en die taal van Boerejode insluit, skryf Weideman ’n betowerende landskap en die skemerbestaan van sy tussenmense los. Uitdrukkings soos “splie-nakend” en rondloop “vir gons en negosie” pleks van “vir kattekwaad” is ryk vondste wat die leser bybly. Hier is ’n ryk en stewige roman wat waarskynlik met nog redigering meer vaartbelyn sou gewees het. Maar wat gelees móét word.

Reeds op die buiteblad word jy attent gemaak daarop: dis ’n skelmroman, skryf Herman Wasserman. En sommer gou is dit duidelik dat die ek-verteller en hoofkarakter ’n marginale figuur of buitestander is, ’n onwaarskynlike held (“Ek is nie ’n dwerg nie, maar name soos pikkie, muggie, stofpoepertjie en knopgat duik op sodra ek in die geselskap kom” (3)), ’n klein skelm en ’n weeskind, uitgedruk tot die fraiings van die samelewing. Maar het die mannetjie nie avonture gehad nie!

Op sy swerftogte in die Noordweste, die ou Duitswes (Namibië), Betsjoeanaland (Botswana) tot uiteindelik in Kimberley, tussen twee Wêreldoorloë, in ’n land wat aan sy bas die Groot Griep, die mynstaking en die opkoms van Nazisme gevoel het. Soos in ’n teksboekvoorbeeld van die skelmroman lewer Nicolaas ook kommentaar vanuit sy posisie as gemarginaliseerde. Hy ontmasker die onreg verbonde aan die konstruksie van ’n “suiwer”, eksklusiewe identiteit (kyk maar na die manier waarop daar oor vreemdes gepraat word deur voormalige Kaapse Rebelle (41–4)) en die diskriminasie wat hy as “halfwas” ervaar. Maar hy is ook die een wat onreg regstel, veral dié teen die vrou, soos om Joy te red uit die verkragter se kloue (278).

Steeds tipies van die genre is daar nie ’n duidelike intrige nie, maar word die vertelling deur episodes aanmekaar gevleg. Daar word uitgespruit en vertak, afgedwaal en uitgewei oor Nicolaas se wonderbaarlike ervarings, waarvan erotiese rites de passage ’n groot deel uitmaak.

En die roman is ’n voorbeeld van hoe seks kreatief beskryf kan word sonder dat dit ontaard in hygende clichés enersyds of preutse doekiesomdraaiery andersyds. Om rympies te maak met “soutslaai en klapperhaar” (192), byvoorbeeld, is iets anders as om geveinsde eufemismes voor te hou. Daar word binne die stuitige register van die skelmvertelling gebly: ruig, sensueel maar altyd speels.

Die draad deur al die afsonderlike avonture is Nicolaas se soeke na sy pa. Hy probeer enkele skamele leidrade opvolg oor waar hy vandaan kom, wie hy is. Op sy reise, deur raaisels, hoorsê, onbetroubare brokkies inligting, flardes herinneringe en verbeeldings, konstrueer Nicolaas ’n beeld van sy pa en sodoende ’n eie identiteit, skryf Wasserman. Nicolaas se identiteit word dus opgebou deur stories, maar “om ’n lewe te rekonstrueer is om spore te soek waar die wind elke dag waai” (13) en dus nie ’n eenvoudige saak nie.

Hierdie boodskap is relevant aan die einde van eeue van kolonialisme en apartheid, waar die ou identiteite wat afgedwing is, afgebreek en nuwes opgebou moet word. Die verhaal wil sê dat identiteit nie êrens in ’n mitiese verlede (die Anglo-Boere-oorlog, byvoorbeeld, of die tyd voordat Europese kolonialiste hul voete op die Khoisan se grond kom sit het) intakt lê, reg vir opraap, nie. Identiteit is iets wat telkens opnuut aanmekaar geweef moet word. Nicolaas besef dat dit net kan gebeur in verhoudings, relasioneel, dat wat jy by ander leer, deel word van wie jy is (74). Jy moet “iets van 'n baster” wees (564).

Ten spyte van die belangrike stellings is dit eerstens ’n genotvolle boek, vol humor, waarin met die verwondering en ligvoetse trap van ’n kind beweeg word oor skreiende hartseer soos die uitgelewerdheid van 'n weeskind, armoede, siekte. Die plattelandse milieu dra by tot die komiek, op plekke byna filmies in effek. Weideman se liefdevolle uitbeelding van die omgewing en lewenstyl, in pragtige streek-Afrikaans, toon ’n besondere kennis.

Ook karakterbeskrywings is opvallend beeldend, met aandag aan die kleinste besonderhede. Die manier waarop Vuilbaard kou (118) of die spoegborrels om professor Posthumus se mondhoeke (475), laat hulle voor jou opdoem.

Draaijakkals is ’n aardse, karnavaleske viering van die krag van stories om “jou kop skoon te kry” (6) of om die dood, die onheil, die bang weg te hou (117). Soms voel ’n mens wel daar word dalk net ’n keer of wat te veel afgedwaal en uitgewei, al is dit tipies van die genre. Dit is een van daardie boeke met karakters waaraan jy terugdink, selfs terugverlang. ’n Roerende evangelie van ligtekooie, leuenaars, om-die-bos-leiers en ewig-sukkelende optimiste wat almal in die storie genade vind.

In 1999 het George onder die skuilnaam SE Lessing ’n rugbyspeurverhaal, Gaping vir ’n moordenaar, die lig laat sien. “Man, ek het al van kleinsaf ’n swak plek gehad vir speurverhale, mysteries, daai soort van ding. Hendrik Brand, Karl Kielblock, James Hadley Chase. Ek het sulke stories vir die skoolkoerant op Springbok geskryf, bloederige verhale soos ‘Die sestiende slagoffer’. Lessing het verlede jaar gestalte gekry toe ek vir ’n paar maande as genooide dosent by die Vrystaatse Universiteit ’n slypskool aangebied het. Ek moes sing vir my supper omdat die Stigting vir Skeppende Kunste dit moontlik gemaak het.

“Draaijakkals was toe so te sê klaar, ek was klaar met ’n eenmandrama vir Mees Xteen en die verantwoordelikheidsin het my gejaag. Toe dag ek hoekom nie? Die rede vir die skuilnaam is ook eintlik heeltemal prosaïes – ek was met soveel goed besig dat ek nie lus was om die mark te oorspoel met duisende verskillende dinge onder my naam nie.”

Dwarslat skryf in Die Burger: “Dis Wêreldbekertyd. Almal praat, eet en drink rugby. Gaan die Bokke die gesogte William Webb Ellis-trofee terugbring huis toe? Nie as die reeksmoordenaar toegelaat word om sy duistere planne uit te voer nie. Vir hom het rugby ’n obsessie geword. Hy is nie tevrede om langs die kantlyn te staan en toe te kyk hoe spelers gekies word aan wie hy ’n broertjie dood het nie.

“Sy oplossing is eenvoudig: raak ontslae van die swak skakels en bewimpel dinge so dat die ‘regte’ span op die veld draf. Wanneer sleutelspelers een ná die ander op skynbaar onverklaarbare wyse sterf, skep dit probleme vir die beleërde Springbokspan en hul afrigter.

“Dit is die agtergrond waarteen hierdie boeiende speurverhaal afspeel. Dit is ’n soort Agatha Christie-riller wat met ’n knal afskop en die leser tot aan die einde aan die raai hou. ’n Mens moet jouself trouens dwing om nie agtertoe te blaai om te kyk wie die skuldige is nie. Daar is ’n dosynstuks verdagtes: ’n briljante, narcistiese losskakel wat hom ná ’n paar blapse op die paviljoen bevind; ’n soepel, aanvallige maar seningtaaie gladiator; ’n koketterige dramastudentjie wie se naam aan sommige spelers verbind word; ’n onlekker redakteur van ’n rugby-weekblad wat niks sal ontsien om smeerstories op te dis nie; ’n borg wat hou van magsvertoon; ’n gewese afrigter wat ná ’n paar toetsnederlae by almal in onguns geraak het; en les bes ’n fanatieke versamelaar van rugbyaandenkings.

“Hoewel dit ’n ‘debuutbundel’ is, is die vaardige skryfstyl opvallend. Ook geen wonder nie: die man agter die pen is ’n bekende Afrikaanse skrywer wat vir die eerste keer die skuilnaam SE Lessing gebruik. Benewens sy bedrewenheid met die pen, is Lessing opsigtelik ’n rugbykenner wat sy feite haarfyn agtermekaar het en deeglike navorsing gedoen het. Die gapings wat op die veld geslaan word, word vindingryk verweef met die intriges en gekonkel van moordenaars en minnaars.

“Gaping vir ’n moordenaar is egter allesbehalwe ’n boek oor die spel rugby. Jy hoef nie in die spel belang te stel om dit te geniet nie. Dit is boeiende leesstof vir man, vrou en kind.”

Nadat George verplig was om af te tree weens sy oogprobleem, het hy die kok in die huis geword en in 2006 is Verskombuis: ’n kookboek met gedigte uitgegee. Die illustrasies is deur Diek Grobler gedoen. Dit bevat gedigte sowel as resepte wat oorwegend deur George ontwikkel is. “Die digbundel het spontaan gebeur, agter die kospotte. Jy wérk met iets, dan wórd dit iets. Baie soos wanneer jy ’n gedig skryf.” En so word ’n kolwyntjie ’n vlieënde piering voordat dit uiteindelik neerstort in ’n pruttende groenteroerbraai.

“Die verskil tussen kook en dig, lê in die hantering van flops: ’n gedig skryf jy bloot óór, maar in die kombuis moet jy, voordat jy wéér probeer, eers jou brouwerk opeet. Minder sooibrand as jy dig, maar die skryf en herskryf vat ’n ander, kronkelpad met jou.

“Die fokus in die kombuis is ook korter, skerper: Waar gedigte gewoonlik ontstaan uit beelde wat jy iewers gesien of van gelees het, was Verskombuis se inspirasie hier óm my: In die boerpampoen sien jy Karoohuisies met pampoene op die dak. ’n Lepel lê in jou hand en jy sién weer jou ma se lepelversameling. Die ashope soos ’n argeoloog deurwerk, en dan soms lepels uitkrap. Sy het stories vertel rondom haar lepels ... dis seker waar my skryf vandaan kom.”

’n Patat wat hy present gekry het, “nie ’n gladde winkelpatat nie, maar ’n plaas-een, so knollerig en knobbelrig en met baardhare”, het méns geword, ’n ou tante wat deur haar kinders en die lewe seergemaak is:

Opgeneuk. Heeltemal opgefoeter
is sy, dié knoetserige ou boggelrug
wat haar hare uit haar kop kan trek
dat sy ooit getrou het ...

“Die term ‘medies ongeskik’ was nogal ’n skok. Ek wou nie net sit en tob nie. Ek moes my prakties besig hou, en deur die kookwerk oor te neem sou ek Celién (’n musiekonderwyser) se las tuis help verlig. My kok-loopbaan het maar groenerig afgeskop onder die vaandel van vrou en ma en skoonma se resepteboeke.

“Maar as jy ’n skrywer is, wil jy jou eie ding doen, iets ánders probeer. En dan sit jy natuurlik ook met jou verbeelding. Ek het gaan oplees oor kruie en speserye, en toe begin die eksperimente. Kom ons kyk ... so bak jy met woorde, span jy die seile van jou verbeelding rondom geur en kleur. Dit word toe al hoe meer soos skryf.”

Dit het gereeld gebeur dat, terwyl hy kook, daar ’n vers in sy kop spring en dan moes hy dádelik rekenaar toe, waar die kos dan skoon vergete raak. Totdat sy neus hom vertel iets is besig om aan te brand.

Verskombuis se resepte volg die dag se verloop: doudagdisse (soos die Namakwalanders ontbyt noem), hoofdisse en toe-kosse, slaaie en agteroppies, oftewel poedings. Die woordespel kry jy ook in resepname: Mollie se pienk padda-ogies, Berooide hoender, Melkkos uit Spinnekopkraal. Die bundel word afgesluit met ’n groepie historiese poedingresepte uit die kookboekie van Anna Maria Kersop, Celién se oergrootjie. George en Celién het die uitmekaargevalde boekie in ’n ou skoenboks ontdek toe hulle ’n pakkamer op die familieplaas in Fraserburg reggepak het. In haar eie handskrif staan daar: “Ik ben Anna Maria Kersop Den 14 Augustus 1879, riet huizies, woon ik vandag.”
Sy was waarskynlik swanger met haar eerste seun en het haar resepte gaan neerpen: Aardappel poeding, Vlug koek, Snij-koek, Wijnbeschuit.

In Verskombuis hoor jy die stem en die verlange van ’n boorling van Cradock wat iewers vasgehaak het in die aardsheid, die ylheid van die Karoo, Boesmanland, Namakwaland. Dit lê, dit dig in granate “druppels bloed gestol in die dor Karoo”, in Pella se “dadels staan voet in die hemel, kop in die hel”.

George Weideman is iewers deur Braam de Vries aan Hettie Scholtz beskryf as “’n rondom kleurvolle en menslike en hartlike ou sigeuner”. Jy hoor dit in Verskombuis. Jy sién dit. Jy próé dit. ’n Warm lekkerte, soos turksvystroop.

Op die Versindaba in 2006 is die Akker-prys aan George toegeken, ’n digter wat deur sy/haar loopbaan baie gedoen het om die digkuns te bevorder en ander digters in hul loopbaan gehelp het.

In 2006 het George die 25ste DF Malherbe-gedenklesing aan die Universiteit van die Vrystaat gelewer met die titel “Die skrywer se verantwoordelikheid teenoor sy taal”. Daarin het hy benadruk dat skrywer nie net “intern” die taal moet dien deur letterkunde daarin voort te bring nie, maar ook bereid moet wees om “ekstern” weerstand te bied wanneer dit afgetakel word.

In 2007 ontvang George dan heel tereg die ATKV Afrikoon-toekenning vir die enorme bydrae wat hy gelewer het om die Afrikaanse letterkunde te verruim deur die beoefening van etlike genres, sy betrokkenheid by skrywersontwikkeling en sy verbintenis tot die bevordering van die mondelinge tradisie.

In April 2005, tydens ’n reis in Kroasië, het George só ernstig siek geword dat hy en Celién hulle reis moes kortknip. ’n Bloedsiekte is by hom gediagnoseer. Maar hy het voortgegaan met sy kreatiewe skryfwerk. Toe hy al baie siek was, het hy nog ’n radiovervolgverhaal en gedigte geskryf. Hy het een aand uit die hospitaal vir Abraham de Vries gebel om te vra wie se illustrasie op die buiteblad van Elsa Joubert se Dansmaat is, “oor ek dit wil gebruik in ’n gedig”. Sy laaste twee gedigte, twee kwatryne, moes Celién vir hom neerskryf omdat hy nie meer ’n pen kon vashou nie.

George Weideman is op 28 Augustus 2008 oorlede en sy roudiens is op 1 September in die NG Kerk Welgemoed in Bellville gehou. Ds Johan Symington het die diens gelei.

Huldeblyke

Abraham de Vries vertel in Die Burger van George se laaste gedig: “Vir George Weideman was so ’n modelboek (vanaf die uitgewers) nét groot genoeg om tussen huis en hospitale saam te karwei. Dit bevat, benewens ’n paar invalle en halwe verse, ook in sy netjiese handskrif ’n hele reisbeplanning vir weer ’n besoek aan Kroasië, die land waar hy siek geword het.

Maar daar is in Weideman se poësie vir die volle 40 jaar van sy digterskap, van Hondegaloppie (1966) tot Verskombuis (2006) – en mooi versamel in die keusebundel Pella lê ’n Kruistog vêr – twee groot liefdes: vir sy beminde en vir sy hartland, die Noordweste. Sy laaste vers, gedateer 18 Julie 2008 om 17h34, is ’n roerende afskeid van hulle. Hy is op 28 Augustus 2008 oorlede. Omdat hy nie meer die pen kon vashou nie, het hy dit vir sy vrou gedikteer; dis in Celién se handskrif. Op die manuskrip is daar, op sy versoek, hakies om die woord ‘jekker’ en ná die eerste ‘groen’ is ’n sesuurstreep. Hy kon egter self nie weer daarna kyk nie.

Jekker, klankmatig ook ’n spel met jakker, staan wel in die HAT en die sesuur pas presies op die bladspieël. ’n Villanelle is ’n herderslied. Verdere uitleg is oorbodig. Hier volg die gedig:

Villanelle – Namakwaland

Skielik was dit stil in die
ou blomveld
die wind ’n jekker in die groen,
groen gras
in die gras om ons.
Theresa Papenfus: ’n Mens onthou die donker oë agter die bril, die halfverwaaide hare en die beleefde laggie. Maar wat my veral bybly, is sy verwondering, sy moed te midde van moeilike omstandighede en sy diepe respek vir die mens en die wêreld waarbinne hy leef. Sy hartland was die harde Karoo, die Noord-Kaap en Namibië. Dis ’n wêreld van verblindende son, sagte skemers en lugspieëlings – ’n streek vol stories oor stryd en ontnugtering, maar ook hoop. Nooit voorheen is hierdie landstreek presies so geteken soos deur hom nie; een van die veelsydigste skrywers wat Afrikaans nog opgelewer het.

Dan Roodt, namens die skrywersorganisasie Pretoria-PEN: Sowel die Afrikanervolk as die Afrikaanse skrywersgemeenskap verloor in George ’n talentvolle mens en sprankelende skrywer. Nie net was Weideman met sy digbundels en toneelstukke ’n unieke stem in die Afrikaanse letterkunde nie, maar hy het veral met sy grootse pikareske roman Draaijakkals ’n taamlik onlangse hoogtepunt in ons prosa gelewer. Weideman was ’n innemende en geesdriftige mens wat by almal geliefd was. Hy was boonop iemand wat hom in die Afrikaanse taal verkneukel het en tot vindingryke woordspel en gevatte uitdrukkings in staat was. Onderliggend aan die meeste van sy werk is ’n toon van ironie en spot. Draaijakkals kan met die klassieke werke van Cervantes of Laurence Sterne vergelyk word en sal iewers in die toekoms nog hoër deur ons kritici aangeslaan word as wat dit reeds is. George Weideman was ’n stigterslid van Pretoria-PEN net enkele jare gelede. As skrywersgroepering wil ons ons medelye met George Weideman se naasbestaandes uitspreek en hulle verseker dat hulle verlies ook ons verlies is. Weideman verdien ons almal se hulde vir die groot mens en groot kunstenaar wat hy was.

Abraham de Vries: Dis nie toevallig nie dat die ontwikkeling in George se digbundels op sigself ’n storie vertel. Die Noordweste is waar alles speels en klankvol begin in Hondegaloppie en As die Son Kliplangs Spring. Wranger van toon en bewuster van grense word Klein Manifes van ’n Reisiger, maar in Hoera hoera die Ysman is juis die satiriese aanslag bevrydend.

Isolasie, marginalisering en ’n sterk stroom-op maatskaplike bewustheid (“Herinneringe van ’n teruggekeerde soldaat”), maar ook die wonder van die liefde (“En nou het alles winter geword”) spreek in Uit hierdie Grys Verblyf. In “Homo Faber”, wat hy opdra aan sy “monnik-pa”, vind die skeppende mens sy plek.

Maar dis veral in die onderskatte ’n Staning Onder Sterre wat fyn besinnings en waarnemings van die aardse “dwaalligte en sterre” vers-tegnies so geslyp is dat hy die vroegste aardsheid onverwags en speels kon vernuwe in Verskombuis.

Vaarwel, ou troebadoer; vaarwel, ou strydros. Dankie vir al jou doepas teen die droeftes.

Jy het die kantelende reis op ons ou skedonk genaamd aarde met eer afgelê. Jy laat Afrikaans baie ryker agter en ons staning vir die wyle wat dit duur ’n bewoonbaarder plek. Rus in vrede by jou Skepper.

Dorothea van Zyl:

Ons staan op vertrek: oor die swart suile
van hierdie eerste stasie, ons vertrekpunt,
ruis die vrolike afskeidslied.
Ons groet die donker aarde van ons jeug, en juig.
Ons waai vanuit die wit trein
na die stil gestaltes op die bewegende perron.

Die seremonie is verby (...)
Ek rig ’n vasberade brief aan die aarde wat ek geken het:
ons gaan nou definitief nie terugkeer nie;
hierdie reis het van ons sigeuners gemaak.
Ons reis telkens na ’n nuwe vertrekpunt, verder,
met ’n kenbare lied vir hierdie repatriasie:
die heilige robynrooi stiltes van die woord
wat sing oor die blomme van die God waarvan ons gehoor het
en die fantasie van ’n duisend wit kastele
en die ekstase van ’n dun brug oneindige reis ...

Enkele dae terug het ons vriend George finaal vertrek – en in dié sin waar gemaak wat hy reeds in die eerste gedig van Klein manifes van ’n reisiger (1970) gesê het (hier bo aangehaal).

En ons stil gestaltes wat voorlopig agterbly, waai vir die wit trein wat met ons swerwersvriend vertrek het op sy oneindige reis, met hoop op fantasie en ekstase en blomme van God noudat hy die dun brug oor is. Jy het net te kort kom kuier, George. Ons sal ons minsame en beskeie vriend en kollega mis, en is jammer die laaste afstand wat hy met die “ou skedonk genaamd aarde” afgelê het, was so moeisaam en slopend. Tog het sy gees onblusbaar gebly en was hy tot bykans op die laaste besig met die woord.

Johann Lodewyk Marais: Weideman het by geleentheid gesê: “[Ek] begin skryf soggens vieruur se kant; ek kan nie in die dag skryf nie.” Op Donderdag 28 Augustus 2008 was dit vieruur die oggend toe hy die stryd teen kanker in ’n Kaapse hospitaal verloor het. Hy was net 61 jaar oud en “in die fleur van sy lewe”, soos die oumense sou gesê het. In die Noord-Kaap en Namibiё het daar sekerlik ’n koue wind tussen die kokerbome gewaai. Die Afrikaanse landskap sal armer wees sonder George Weideman, maar daar staan op dié landskap baie bakens waarvoor ons hom nog lank dankbaar sal wees.

Rachelle Greeff: Hy was ’n mens met suiwer integriteit, sy morele kompas altyd reg noord. Niemand se naprater of hierjy nie. In daardie eens groot gestalte van George, wat met sy slepende siekte verskraal het, het ’n ruim gees gewoon.

Celién Weideman: ’n Vegter wat tot die einde dapper was. Ná elke operasie het hy opgestaan en voortgeveg.

Hans du Plessis: Hy was een van die spesiaalste mense wat ek geken het. Hy was ook een van die sagste mense wat my pad gekruis het en iemand aan wie se integriteit mens nooit hoef te getwyfel het nie. Ek dink George se werk is soms bietjie onderskat. En dit wat hy vir die ontwikkeling van jong skrywers in die Afrikaanse letterkunde gedoen het, was een van die besondere bydraes wat hy tot die Afrikaanse taal gemaak het.

Etienne van Heerden: Die Afrikaanse letterkunde het sy groot gentleman verloor.

Joan Hambidge: Hy het aan verskeie fronte ’n bydrae gelewer: as kortverhaalskrywer, romanskrywer, streekverteller, dramaturg en as digter. Weideman was eweneens ’n belangrike kritikus wat belangrike werk gelewer het.

Miemie du Plessis, LAPA Uitgewers: Hy het hope tyd gehad vir ander mense en was sommer net doodgewoon dierbaar. Mense vergeet dikwels dat hy ook ’n groot bydrae gelewer tot die Afrikaanse jeuglektuur. Sy jeugboeke is ryk en geskakeerd, die protagoniste is randfigure, dikwels arm aan aardse goedere en ryk aan verbeelding. Die magiese en verlossende krag van die uitvoerende kunste is ook opvallend in sy werk vir tieners.

Hennie van Coller: George Weideman kon net die 61 raak; pas 50 jaar oud al geboard met swak sig. Desondanks het hy bly werk terwyl sy hart hom in die steek gelaat het en allerlei siektes hom bly teister het. Uiteindelik het die wrede kanker hom aan die haak geslaan. In die Afrikaanse letterkunde is hy ’n eenling. Iemand wat bykans elke denkbare genre moeiteloos kon beoefen: Bekroonde digter, jeugverhaalskrywer, dramaturg, romanskrywer; tewens vertaler én skrywer van radiodramas en ’n unieke boek vol met gedigte en bypassende resepte (of is dit andersom?). En boonop een van net ’n handjievol skrywers wie se werk telkens bakens versit het en, soos met goeie wyn, net beter geraak het. Maar George was ook ’n mens-mens: Beskeie, vriendelik en altyd bereid om jong skrywers aan te moedig en selfs aktief te help. In die Wes-Kaap het hy reuse-werk verrig om bruin en swart skrywers te help deur onder meer slypskole te organiseer. Hartstogtelik lief vir Afrikaans, maar byna nog meer vir die Afrikaans van sy heimat, die Noordweste. Trots op sy dogters, lief vir sy vrou, Celién, tot in sy vesels. Ai, watter verlies!

Hennie Aucamp:

George Weideman
Hy druk sy ploeg in barre aarde
en haal baroe na bo:
vlak onder klippers wag daar verse
op dié wat woordeliks glo.

Siobhan Weideman: Ek sal my “dad” altyd onherroeplik liefhê en ons liefde vir jou is groter as wat jy ooit kon dink. Met deursettingsvermoë wat ons verstom het. Jy het die wil gehad. Jy is ongelooflik, dad, jy is alles. As ons bang was, was jy daar en ons was in jou hande.

Ds Johan Symington: Iemand wat kon sing, skryf, dig en ander kuns beoefen. Iemand wat eerder sy dae in die veld sou deurbring as die moderne betonoerwoud. George Weideman het lank probeer en sy stryd teen kanker was amper bomenslik, veral omdat hy so erg oor die lewe was. Maar uiteindelik was dit ook tevergeefs. Hy het al vroeg besef hy is deel van die natuur. Daarom is daar in al sy skrywes iets van die natuur. Dit was somtyds bitter, maar tog ook aards. George het in sy geloofsbelydenis geskryf dat hy nie ’n man is wat baie lief vir die kerk is nie: “Ek kan nie in ’n plek wees waar mense baklei, waar almal dink hulle is beter as die ander en my ophou met aanstellerige mense nie.” Hy het eerder Sondae na die natuur gegaan, na die voëls geluister en dan saam met hulle gebid, wetend dat sy gebede gehoor word.
Willem Fransman, jr namens die Afrikaanse Skrywerskring: George Weideman se heengaan is ’n gevoelige slag vir kreatiewe skryfwerk en die Afrikaanse letterkunde in die algemeen. Weideman het weliswaar oor die afgelope dekade en ’n half talle pryse en toekennings vir sy prosa en dramas ontvang, maar die belangrike debuut- en ander pryse wat deur die kanoniseerders van die Afrikaanse literatuur toegeken word, was hom nie beskore nie. Hy is trouens nooit as digter bekroon nie, hoewel dit die genre is waarin hy gedebuteer en waarskynlik sy sterkste bydrae gelewer het. Die Noord- en Noordwes-Kaap het van die begin af ’n rol in Weideman se werk gespeel, en met sy uitbeelding van die mense, fauna, flora, gesteentes en talle ander fasette van hierdie droë dele van die land het hy as ’t ware hierdie streke se geheue geword. Met die “volkse” taalgebruik in sy werk het hy die ryk geskakeerdheid van ’n alternatiewe Afrikaans lewend help hou en die kreatiewe moontlikhede daarvan duidelik geïllustreer.

Publikasies:Onder die skuilnaam SE Lessing

Publikasie	*Gaping vir ’n moordenaar*
Publikasiedatum	1999
ISBN	0795800088 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Queillerie
Literêre vorm	Speurverhaal
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Dwarslat: “Gaping vir ’n moordenaar” ’n boeiende speurverhaal ER: SE Lessing laat nie met hom mors nie Rautenbach, Elmari: Geheime skrywer laat glip kans deur sy vingers

Onder George Weideman

Publikasie	*Hondegaloppie*
Publikasiedatum	1966
ISBN	Geen; hardeband
Uitgewer	Johannesburg: Voortrekkerpers
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*As die son kliplangs spring*
Publikasiedatum	1969
ISBN	Geen; hardeband
Uitgewer	Johannesburg: Voortrekkerpers
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*Klein manifes van ’n reisiger*
Publikasiedatum	1970
ISBN	Geen; hardeband
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*Hoera hoera die ysman 1970-1976*
Publikasiedatum	1977
ISBN	0628012217 (hb)
Uitgewer	Johannesburg: Perskor
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Kannemeyer, JC: Weideman-vers vol aktuele toespeling

Publikasie	*Tuin van klip en vuur*
Publikasiedatum	1983
ISBN	0624019306 (hb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Kortverhale
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Joubert, Doria: Talente wat deurskemer (Opvoering van kortverhaal “Wees”)

Publikasie	*Uit hierdie grys verblyf*
Publikasiedatum	1987
ISBN	9780624025597 (hb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Poësie
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Hambidge, Joan: Bundel bevestig Weideman se digtalent

Publikasie	*Los my uit, paloekas!*
Publikasiedatum	1992
ISBN	0624031705 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Jeugverhale
Pryse toegeken	Sanlamprys vir Jeuglektuur Silwer
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Al die wenners in jeugverhaalwedstryd

Publikasie	*Die donker melk van daeraad: ou stories en nuwe stories*
Publikasiedatum	1994
ISBN	0624032884 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Kortverhale
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Gouws, Tom: “Die vakman wat hoop op magiese verbindings” Hambidge, Joan: Redding lê in die storie self

Publikasie	*Die optog van die aftjoppers*
Publikasiedatum	1994
ISBN	0624033279 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Jeugverhale
Pryse toegeken	Scheepersprys vir Jeuglektuur, 1993–1995 Sanlamprys vir Jeuglektuur, 1994
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Le Roux, Marina: “Aftjopper” ware wenner Malan, Mariana: Wen-skrywer wil kinders hoop gee met nuwe boek Steenberg, Elsabe: Drie wenverhale is ’n geslaagde bydrae tot Afrikaanse jeuglektuur

Publikasie	*’n Staning onder sterre*
Publikasiedatum	1997
ISBN	0624035565 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Cloete, TT: “Staning” Weideman se beste verse Kannemeyer, JC: Weideman “keer terug” met beweeglike verse Van Vuuren, Helize: Poësie reageer op vervloë verlede

Publikasie	*Die onderskepper, of, Die dorp wat op ’n posseël pas*
Publikasiedatum	1997
ISBN	1874901716 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Queillerie
Literêre vorm	Roman
Pryse toegeken	WA Hofmeyrprys, 1998
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	De Vries, Izak: Die onderskepper Du Plessis, Phil: Roman laat misterie wegrafel Loock, Irma: Genoeg plesier in Weideman se roman om dit weer te lees Olivier, Fanie: Kleindorpse intriges knap beskryf en slim ontknoop Viljoen, Louise: Dorp het veertig dae tyd om geskiedenis op te teken

Publikasie	*Pella lê ’n kruistog vêr: ’n keuse uit sy poësie 1966–1987*
Publikasiedatum	1998
ISBN	0624036472 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Digbundel
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Cloete, TT: “Pella lê ’n kruistog vêr” duidelike profiel van ’n vernuftige digter Crous, Marius: Kruistog slaag in ses “stanings” Malan, Lucas: Hoera vir herlewing van “hondegaloppies” Odendaal, Bernard: George Weideman bewys ’n dubbele guns met Pella

Publikasie	*Ben, Babi en die geel helikopter*
Publikasiedatum	1998
ISBN	0798653533 (sb)
Uitgewer	Pretoria: Kagiso
Literêre vorm	Kinderboeke
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*Rykdom uit rommel*
Publikasiedatum	1998
ISBN	0798653531 (sb)
Uitgewer	Pretoria: Kagiso
Literêre vorm	Kinderboeke
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*Dana se jaar duisend*
Publikasiedatum	1998
ISBN	0624036995 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Jeugverhale
Pryse toegeken	Sanlamprys vir Jeuglektuur Goud
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Cilliers, Cecile: Jeugverhaal lewendig en met sterk morele inslag Le Roux, Marina: Jeug kry drie wenboeke

Publikasie	*Draaijakkals: oftewel die ongelooflike eerste jeug van Nicolaas Alettus Lazarus – stofpoepertjie, tusseninner en aartskalant van die Onderveld*
Publikasiedatum	1999 2de druk 2000
ISBN	0624037819 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Roman
Pryse toegeken	ATKV-Prosaprys 2000 M-Net-prys 2000
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Botha, Elize: Ons moet opnuut tuiskom Hough, Barrie: Pikareske roman, ook digterlik, liries, vol skoonheid Van Coller, HP: Dié geskiedenis moet gehóór word Viljoen, Louise: George Weideman – Draaijakkals Wasserman, Herman: ’n Enkele draad loop deur hele skelmroman

Publikasie	*Die geel komplot*
Publikasiedatum	2003
ISBN	0624039889 (sb)
Uitgewer	Kaapstad: Tafelberg
Literêre vorm	Kinderboeke
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Botha, Danie: Muise is baas, dis nou kaas [toneelopvoering] Hugo, Jeanne: Verlore in muisdrome Vorster, Magdel: Dié kinderboek is geen kat in die sak nie

Publikasie	*Koeries se rivier*
Publikasiedatum	2004
ISBN	0798656956 (sb)
Uitgewer	Pretoria: Kagiso
Literêre vorm	Kinderboeke
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet

Publikasie	*My plaas se naam is Vergenoeg*
Publikasiedatum	2005
ISBN	1920059032 (sb)
Uitgewer	Dainfern: Praag
Literêre vorm	Drama
Pryse toegeken	Sanlamprys vir Afrikaanse Teater
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Botha, Danie: “Vergenoeg” laat jou dink én wonder Coetser, Johan: Drie welkom én veelseggende dramatekste in Afrikaans Cruywagen, Eben: Gepubliseerde dramas is soos manna uit die hemel Muller, Braam: Finalisstuk oor grondbesit aktueel My plaas se naam is Vergenoeg Smith, Charles: Weideman-drama wen Sanlamprys Tredoux, Francois: Vergenoeg is oorgenoeg en hope daarvan

Publikasie	*Verskombuis: ’n kookboek met gedigte*
Publikasiedatum	2006
ISBN	1869191072 (sb)
Uitgewer	Pretoria: Protea Boekhuis
Literêre vorm	Digbundel (met resepte)
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Coetzee, Ampie: Weideman vul en vervul in kosboek ’n Gedig in ’n pampoen Loots, Mariana: Geregte en poësie wat pure proe-plesier gee

Publikasie	*Newelig – stories loop nie altyd padsaam nie*
Publikasiedatum	2007
ISBN	9780958462679 (sb)
Uitgewer	Pretoria: Litera Publikasies
Literêre vorm	Kortverhale
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	Aucamp, Hennie: ’n Wingerdstok in die woestyn De Vries, Abraham: Weideman beweeg met gemak tussen soorte kortverhale Human, Thys: Uiteenlopende bundel trakteer leser met om- en afdraaipaaie Hambidge, Joan: Weideman in virtuose variasie

Publikasie	*Bloujare se stories*
Publikasiedatum	2007
ISBN	9780799339222 (sb)
Uitgewer	Pretoria: LAPA
Literêre vorm	Kortverhale
Pryse toegeken	Geen
Vertalings	Geen
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet	De Vries, Abraham: Kontreistories deur bobaas-verteller vra nie vir hogere betoog Roux, Jaybee: Bundel “praatstories” kikker blouste dag op Forster, Lenelle: Bloujare se stories is goeie ontsnappingsleesstof in die kontreiverhaal-tradisie Venter, Magda: Stories oor kontrei strek wyd en ver

George Weideman as samesteller

Alles op die spel: kortspelkeur. Durbanville: Klipbok, 1991 [ISBN 090799329X (sb)]
- Pakendorf, Gunther: Dramas vir jonges bedoel
Nuwe stemme. Saam met Anastasia de Vries. Kaapstad: Tafelberg, 1997 [ISBN 0624036170 (sb)]

George Weideman as vertaler

Wangerin, Walter: Die boek van God: die Bybel in verhaalvorm. Wellington: Lux Verbi, 2003 (1ste en 2de druk) (ISBN 10796300658)
- De Villiers, Pieter GR: Bybel bly roman ontglip
Wangerin, Walter: Die verhaal van Paulus. Wellington: Lux Verbi, 2005 (ISBN 0796302006)
Dennis, Trevor: Die Boek van alle tye: die storie van die Bybel … en die storie daaragter. Wellington: Lux Verbi, 2006 (ISBN 0796302502)
Wangerin, Walter: Jesus: ’n roman. Wellington: Lux Verbi, 2006 (ISBN 9780796304131)

’n Keur van artikels deur George Weideman op die internet

Biografiese artikels oor George Weideman op die internet

Terug na bo

Bygewerk: 2011-11-11
Inligting verouderd/onvolledig? Stuur ’n e-pos aan album@litnet.co.za

ATKV-Skrywersalbum |

George Weideman (1947–2008)