Reaksie op Angus se lesing van 29 deser

  • 16

Ai, ou Angus, ons is al so baie deur hierdie storie maar moet jou nie kwel nie; ek sal nie moed opgee nie want, in die belang van Afrikaans, is dit my plig om jou reg te help.

Jou eerste paragraaf:  Jy verstaan steeds nie die verskil tussen ’n leenwoord en ’n indringerwoord nie. ’n Leenwoord is ’n woord ontleen aan ’n ander taal waarvoor daar in die ontvangtaal nie ’n woord vir ’n sekere begrip bestaan nie. “Voetstoots” is ’n voorbeeld van ’n woord in Engels van Afrikaans (Hollands?) ontleen. ’n Indringerwoord is ’n woord vanuit ’n ander taal waarvoor daar wel ’n woord in die ontvangtaal bestaan; byvoorbeeld “ek achieve my goal” in plaas van “ek bereik my doel”.  Jy sê steeds grammatika “is deskriptief, nie preskriptief nie”.  Laat ek dit vir jou só stel – grammatika is voorskriftelik.  As jy in Engels sê “I is” of “I are” praat jy swak Engels (verkeerde Engels) want Engelse grammatika skryf voor dat jy “I am” moet sê.

Jy sê in jou tweede paragraaf dat Engels al vir 300 jaar in ons kele afgedruk word.  Verkeerd, dit is die geval na Uniewording (“I am a donkey, I may not speak Dutch”).  Jy sê dit het Afrikaans sterk gemaak as gevolg van die weerstand teen hierdie keelafdrukkery; taalkundiges “... het begin om Engels uit te roei uit Afrikaans, en dit het van hom ʼn stewige taal gemaak.”  Al weer ’n teenstrydigheid; die uitroei van Engels uit die taal destyds het van Afrikaans ’n stewige taal gemaak volgens jou maar in dieselfde asem sê jy die invoer van Engelse woorde verryk Afrikaans (kyk jou paragraaf vyf) en verskeie male het jy al gesê niemand kan iets daaraan doen nie. Was die taalkundiges van destyds dan magtiger as die taalkundiges van vandag, want hoe kon hulle destyds Afrikaans suiwer maar nie deesdae nie?

In jou derde paragraaf sê jy: “Nog nooit in al die duisende jare .... het ʼn bestaande taal verander in  ʼn ander bestaande taal nie.”  Ek stem daarmee saam en daarom het ek nog nooit so iets gesê nie.  Wat wel die geval is, is dat byna daagliks tale uitsterf omdat hulle vervang word deur ’n ander taal of tale.  Die wêreld is vol van tale op die gevaarlys; jy’t al self in een van jou skrywes na ’n taal verwys waarvan daar nog net een spreker oor is.  Niemand het nog ooit gesê Afrikaans gaan in Engels verander nie. Afrikaans word egter vervang deur Engels, kyk maar na jou eie voorbeeld in jou paragraaf vier van die kinders wat Engels praat waar die ouers Afrikaans praat. 

In jou vierde paragraaf probeer jy bietjie daardie ander soort sielkunde; ek sou nou Afrikaans as ’n “... swak ou taaltjie beskou wat sommer onder druk gaan vou en verdwyn.” Dit werk nie so nie; taal is abstrak, dis nie ’n fisiese entiteit wat kan boomklim of oor grense spring nie. ’n Taal se “krag” is ’n funksie van, direk eweredig aan, die aantal sprekers en die sprekers se toegewydheid.  ’n Taal kan tien miljoen sprekers hê maar as hulle slapgat is sal hulle maklik die taal versaak en ’n ander een aanhang.  Of, ’n taal kan min sprekers hê maar sal ’n kragdadige taal wees as hierdie sprekers trots en toegewyd is (byvoorbeeld Yslands en (dalk) Afrikaans).

In jou vyfde paragraaf sê jy daar is ’n verskil tussen Engels praat en om Engelse woorde te gebruik. Eersgenoemde kan lei tot verdwyning en laasgenoemde tot verryking volgens jou.  Angus, ’n taal verdwyn nie skielik nie; hy kwyn.  Al hoe minder praat hom en die min wat hom praat, praat hom al hoe slegter en slegter tot hy naderhand nie meer ’n effektiewe kommunikasiemiddel is nie en a) die taal word nie meer gepraat nie en hy sterf uit of b) die sprekers word al hoe minder tot hulle ook, en dus die taal, uitgesterf het.  As jy al hoe meer Engelse in plaas van Afrikaanse woorde gebruik praat jy die taal al hoe slegter dus is die taal besig om te kwyn en hoe meer hy kwyn hoe nader is hy aan sy dood.

Jy sê ook die ou wat sê “ek achieve my goal” sê dit “omdat dit vir HOM beter kommunikeer ...”.  Maak nie sin nie want hy praat mos nie met homself nie en dit kan godsonmoontlik beter kommunikeer omdat dit woorde uit ’n vreemde taal is. Die werklike rede is hy gebruik die Engelse woorde omdat hy nie die Afrikaanse woorde ken nie; hulle het in die vergetelheid verdwyn om nou jou woorde te gebruik.  En wie sê dié met wie hy kommunikeer verstaan Engels?  Jou Riemvasmakervoorbeeld is niksseggend; dit impliseer hy gaan sê “ek het my goal achieve” as hy klaar geëet het en dis absurd.  Buitendien, hoekom sal ’n Riemvasmaker nou Engels praat?

In paragraaf ses beweer jy my albasterstorie werk nie vir taal nie.  As jy dit moeilik vind om te verstaan, dink maar aan wat ek hierbo gesê het – mense praat die taal al hoe slegter totdat die taal nie meer ’n effektiewe kommunikasiemiddel is nie, want sy woordeskat “het in die vergetelheid verdwyn” om nou jou woorde te gebruik.  Hoe kan jy nou ’n taal praat as jy nie die woordeskat het nie?  Hoe is dit nou so moeilik om te verstaan?

Wat ou Willem betref, jou ou vriend wat nou al twintig jaar in Amerika sit, is ek seker hy het nog steeds Afrikaans as deel van sy identiteit, net soos Japie Van Zyl, grootkop by NASA se Jet Propulsion Laboratory.  Hulle word nog hartseer as hulle Koos Doep se Molberge of  Lucas Maree se Victoriabaai luister.  Hulle voel steeds trots as die Springbokke (veral die Sewes) presteer.  Ek weet, ’n ou vriend van my sit al jare in San Antonio en van my familie sit al jare in België, Nieu-Seeland en Nederland.  Dis soortgelyk aan die Iere in New York; St Patrick’s Day is ’n groot storie vir hulle wanneer hulle hul Ierse identiteit vier. Hulle kan nou wel nie meer Iers praat nie (soos meeste mense in Ierland maar ook) maar sou ’n paar voortande gee om dit wel te kon doen. Taal is onlosmaaklik deel van jou kultuur en dus jou identiteit.

Groetnis

Jan Rap

 

  • 16

Kommentaar

  • Ek wonder net, die Afrikaans wat daar in Argentinië deur die nasate van die wat destyds daarheen emigreer het, gepraat word, is dit nog Afrikaans?

  • Jan Rap,
    Jy vra hierbo: "Was die taalkundiges van destyds dan magtiger as die taalkundiges van vandag, want hoe kon hulle destyds Afrikaans suiwer maar nie deesdae nie?"
    Die antwoord hierop is eenvoudig: Die sogenaamde "suiwer" Afrikaans van destyds was 'n direkte gevolg van die opbloei van Afrikanernasionalisme. Instansies soos die destydse SAUK en die groot Afrikaanse persgroepe het 'n obsessie gehad om Afrikaans te "suiwer" van veral Engelse invloed, soos Angus al telkemale hier aan jou uitgewys het. Die lyste en lyste van Anglisismes wat ons op skool moes leer is 'n sprekende voorbeeld. Hierdie "suiwering" van Afrikaans is nou verby, want Afrikanernasionalisme se vlammetjie het dof geword.
    So terloops, taalkundiges bepaal nie hoe 'n taal gepraat of geskryf word nie, dis die taal se gebruikers wat dit bepaal. En in ons (Afrikaans) se geval is die taal nou meer loslittig as ooit vantevore. Al Afrikaans se variante kry nou blootstelling waar dit in die verlede uitgesensureer is deur die omies met die grys en swart skoene.

    • Dirk, die vraag oor die taalkundiges was na aanleiding van Angus se stelling dat taalkundiges destyds Afrikaans van alle anglisismes gesuiwer het maar omtrent in dieselfde asem sê hy dat niemand iets deesdae kan doen aan die indringing van Engelse woorde nie. 'n Teenstrydigheid tensy, natuurlik, die destydse taalkundiges van 'n beter kaliber was.
      Jy reken Afrikaans is nou meer loslittig as ooit. Hoe is dit moontlik? Hoe is deesdae se loslittigheid nou intenser as destyds se loslittigheid? Of beskou jy loslittigheid as die gebruik van Engelse woorde?

  • Goed gestel, Dirk. Die suiweringsproses is ook nie meer nodig nie. Afrikaans is nou sterk genoeg om soos ander tale te kan groei.

    • Angus, Afrikaans se krag, soos enige taal s'n, lê in sy sprekers. As jy sê “Afrikaans is nou sterk genoeg ...” dan beteken dit eintlik die sprekers is nou sterk genoeg. Dit blyk egter dat dit nie die geval is nie - Afrikaanssprekers se rol in die land is sodanig dat Afrikaans nêrens meer te sien is nie (etikette, verpakkings, parke, staatskantore ens ens). Ons is nie meer sterk nie; ons het gaan lê.

      • Beste Jan
        Stem volkome saam met jou. Angus het die kat aan die stert beet. Die vernaamste rolspelers in enige mens se lewe, is opvoedkundige inrigtings, die staat en die sakewêreld en godsdienstige instellings.
        Al die instansies buig agteroor om Engels te akkomodeer. Baie van die mense veral die in die staat en sakewêreld weier eenvoudig om in Afrikaans navrae te beantwoord.
        Die gevolg is dat baie Afrikaanssprekendes oorslaan na Engels. Afrikaans kan nie groei nie as dit in die belangrike instansies eenvoudig doodgedruk word, maak nie saak of dit in die huis of straat gebesig word nie, want Afrikaans verengels agv die kontak met die genoemde instansies.
        Angus noem dit groei, maar ek sê Afrikaans bloei as gevolg daarvan.

  • Jan, die krag van 'n taal lê in die mond van die sprekers, nie in parke, en staatskantore en op blikkies en verpakkings nie. Dis die wonder van enige taal; dit geld ook vir Afrikaans.

    Jy het gaan lê, nie die ander Afrikaanssprekendes nie.

  • Beste FC Boot,
    Hier was ek nie naby 'n kat nie, en ek sal beslis ook nie 'n kat aan die stert gryp nie. Ek stem saam met Jan: Engels oorheers die sakewêreld ten koste van Afrikaans. Ek stem ook saam dat baie Afrikaanssprekendes oorslaan na Engels. Wat ek nie mee saamstem nie, is Jan se bewering dat die taal Afrikaans die taal Engels word. Nog nooit in die geskiedenis van die wêreld het een taal verander in 'n ander bestaande taal nie. Engels het bv nie Frans geword na 1066 met die oorvloed van Franse woorde wat ontleen is nie.
    Dankie vir die woord 'bloei'. Dis nog beter en sterker as my 'groei'. Afrikaans bloei! Dit beteken 'kragtig ontwikkel'. Ek hoop Suid-Afrika ondervind een van die dae weer 'n bloeitydperk.
    Groete,
    Angus

    • Beste Angus
      'n Goeie begryper het 'n halwe woord nodig. As ek saamstem met Jan en sê: “Afrikaans bloei” dan is dit soos bloed wat uitvloei. Afrikaanse woorde verlaat die Afrikaanse taal teen 'n verstommende spoed om deur Engelse woorde vervang te word.
      Ek wonder of Haar Majesteit, die Koningin van Engeland tevrede sou wees as haar “Queen's English” so verafrikaans soos Afrikaans verengels word en ek jou betoog aan haar voorlê as motivering daarvan.
      Ek wonder wat sal gebeur as ek vir haar sê: “Dear madame, please roer jou agterent, if you do not wish to be late for your next travel indaba.”
      Lekker dag

  • Beste FC Boot en Angus
    FC, jy slaan die spyker op die kop.
    Angus, die krag van taal lê in sy sprekers soos ek al jare gelede en onlangs weer vir jou gesê het. Onthou jy, toe jy sê Afrikaans is nou 'n sterk taal wat nie deur Engels oorrompel sal word nie sê ek vir jou taal is abstrak, dis nie 'n fisiese entiteit met allerhande vermoëns soos boomklim en swem nie. As die sprekers in tel is, en saak maak, en 'n invloed het, sal hierdie kragdadigheid manifesteer in parke, staatskantore, blikkies en pakkies.
    Maar dit gebeur nie; die teenswoordige afjak van Afrikaans is juis aanduidend van die feit dat sy sprekers geduldig en gedienstig gaan lê het.
    Groetnis
    Jan Rap

  • Beste FC Boot,
    Jy ken nie jou eie taal nie. As iemand sê die Afrikaanse letterkunde bloei, Afrikaans bloei. die kunste bloei, die ekonomie bloei, het dit allermins iets met die vloei van bloed te make.
    Groete,
    Angus

    • Beste Angus
      Rêrig? Uit HAT. Bloei (werkwoord)Bloed laat uitvloei. 'n Wond wat sterk bloei. 'n Bloeiende vinger.
      Ai en so kom alle goeie dinge tot 'n einde, net toe ek begin glo ...
      Lekker dag

      • Beste FC Boot,
        In Afrikaans is daar twee woorde 'bloei'. Jy het jou HAT maar net halfpad gelees sodat dit jou pas. Christene cherriepick ook so as hulle die Bybel lees.
        Bloei¹ I snw. Die dra van bloeisels: Rose in volle bloei.
        Bloei² ww. 'n Wond wat sterk bloei.

        Nou behoort jy nie meer te glo nie; jy weet nou!
        Groete,
        Angus

  • Beste Jan,
    Wat vir 'n ding is 'n didiese entiteit?
    As ek sê Engels kan nie Afrikaans oorrompel nie omdat Afrikaans 'n sterk taal is, stel ek dit metafories of beter nog, allegories.

    As sprekers dan "gedienstig gaan lê het" dan moet daar tog 'n rede voor wees. As hulle nie meer omgee vir hulle taal nie, en 'n ander taal aanneem, dan is dit omdat hulle eie taal nie meer vir hulle tot nut is nie. Ek dink jy is reg, en ek kan dit nou insien: Afrikaans is 'n nuttelose taal. Dis beter om maar Engelssprekend te word, want dan kan almal regoor die wêreld jou verstaan en jy kan met almal kommunikeer.
    Groete,
    Angus

    • Beste Angus
      Daardie didiese moer fisiese wees - weet nie hoe ek dit regkry nie; dit is nie die eerste keer nie.
      Die rede vir "gedienstig gaan lê" is bloot slapgatgeit.
      Groetnis
      Jan Rap

  • Beste Jan,
    Ek glo dis slapgatgeit as iemand sy moedertaal versaak en 'n ander taal aanneem nie. Jy moet eers kyk na daardie persoon se omstandighede. 'n Man het dalk vir hom 'n Russiese vrou gevat, hy ken nie Russies nie, en sy ken nie Afrikaans nie, maar albei ken Engels. Dit kan ook gebeur dat die vrou Russies versaak en begin Afrikaans leer. 'n Niggie van my is met 'n Italianer getroud, en sy is nou Italiaanssprekend. 'n Goeie ou vriend van my was eers Afrikaanssprekend, maar is nou 'n Engelsman omdat hy in 'n omgewing werk wat hoofsaaklik Engels is. Hy het met 'n Portugese meisie getrou.
    Sou dit nie maar beter wees as ons almal liewer net Engelssprekend word nie? Dit het tog 'n baie groter woordeskat as Afrikaans, dit het beter seggingskrag, en is orals in die wêreld aanpasbaar. Afrikaans is 'n ou taaltjie wat met groot gesukkel gepraat word. Gedurig moet die spreker waak teen verkeerde taal, verkeerde woorde, en as Engels met 'n woord kom, dan moet dit of oorgeneem word, of vertaal word, of 'n Afrikaanse woord moet daarvoor geskep word. Afrikaans is 'n regte vertaaltaal.
    Groete,
    Angus

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top